Üye girişi

Rusya ile Ukrayna arasında neredeyse her sene tekrarlanan doğalgaz oyunu bu defa kolay çözülecek gibi görünmüyor. Hatta iki ülkeyi sıcak çatışmaya götürecek kadar derinlik kazandığı dahi söylenebilir. Yarın iki ülke arasında yapılacak görüşmelerden geçici bir çözüm çıkacağına dair beklenti var, ancak uzun vadede gaz sorunu bölgemizde yeni bir probleme dönüşebilir. Bu gelişmeleri Türkiye’nin iyi okuması ve değerlendirmesi lazım.

            Çünkü doğal gaz üreticisi Rusya ile geçiş konumundaki Ukrayna arasındaki tartışmalar, Doğu-Batı Enerji Koridoru olma iddiasını sürdüren Türkiye’nin enerji arzı güvenliğine yönelik politikalarını ise daha güçlü hale getiriyor. Ancak, tek başına doğal gaza ev sahipliği yapmak, geçiş ülkesi olmak yeterli değil. Türkiye’nin Orta Asya’da, Irak’ta gaz sahibi olması ve bunun için yatırım yapması gerekir. Aksi taktirde önemli oranda gaz tüketen ve coğrafi konumu sebebiyle ciddi bir geçiş güzergahına sahip olan Türkiye’nin de başına tatsız hadiseler gelebilir.

            Şimdi son gaz sıkışmasının temeline bakalım. Rusya, Ukrayna'nın 2 milyar dolardan fazla doğal gaz borcu bulunduğunu, hem borcunu ödemediğini hem de piyasa şartlarına göre yükselen fiyatları kabul etmediğini belirtiyor. Türkiye doğal gazın bin metreküpüne yaklaşık 520 dolar öderken, Ukrayna hesaplarını yaklaşık 180 dolar seviyesinden yapıyor. Rusya’nın 250 dolara çıkarma talebine ise geçiş ücretlerini de iki kat artırma karşılığında ‘evet’ diyeceğini söylüyor. Dolayısıyla küresel kriz sebebiyle ekonomisi iyici bozulan, Rusya ile sürekli ters düşen Ukrayna ülkesinden geçen boruların ulaştığı Avrupa ülkelerini arkasına alarak, pazarlıkları kendi lehine çevirme peşinde.

            Rusya ise bu tablo karşılığında tam anlamıyla sıkışmış durumda. Bir yönüyle ümidini Ukrayna’nın müttefiki Avrupa ülkelerine bağlarken diğer taraftan Ukrayna masaya oturacak. Fakat nasıl bir sonuçla kalkacağını bilmiyoruz. Bilinen bir şey var; Çıkacak netice kısa vadeli olacak. Rusya yeni güzergah arayışlarına girecek. Ukrayna’ya da ağır bir fatura ödetmek için çaba sarf edecek. 

            Son durumda Gazprom, Ukrayna'nın Rus doğalgazını kendi toprakları üzerinden batıya taşıyan boru hattını kapattığını söylerken, Ukrayna ise gazı Rusların kestiğini iddia ediyor. Türkiye ve Avrupa ülkeleri bu durumda gazın kim tarafından kesildiğini bilse ne olur, bilmese ne olur? Neticede Rus gazı kesilmiştir. Bu problemde tüm ticari yükümlülükleriyle Rusya’ya aittir.   

             Eğer Türkiye’nin Batı Hattı üzerinden aldığı Rus gazı bir hafta veya on gün sonra gelmezse bu durumda başta elektrik krize olmak üzere ciddi sorunlar ortaya çıkacaktır. Türkiye Rusya arasında tazminat tartışmalarıyla birlikte Mavi Akım Boru Hattı kapasitesinin artırılması gündeme gelecektir.

            Kısa vadede çözüm, Batı Hattı dışında zor görünüyor. Zira diğer hatların kapasitesi belli. Ne kadar artırılsa dahi Türkiye’nin günlük talebini karşılama şansı yok. Doğal gaz depoları ise yok denecek seviyede. İki deponun toplam hacmi bir günlük ihtiyacımızı karşılama şansı olmadığına göre Türkiye’nin depo konusunu acilen gündemine alması gerekir.

            Yarın yapılacak Rusya-Ukrayna görüşmesi doğal gaz arz güvenliği için önemli. Bakalım nasıl bir sonuç çıkacak?

gsimsek@haberturk.com