Hükümet, THY, BOTAŞ, Ziraat Bankası, Halkbank gibi Türkiye’nin gözde kurumlarını Türkiye Varlık Fonu’na devrederken, söz konusu kararın uygulaması da merak konusu oldu. Söz konusu kurumların, Türkiye Varlık Fonu için “teminat” olarak kullanılacağı öğrenildi. Bu kurumların marka değerleri, nakdi ve gayri nakdi varlıklarının teminat gösterilerek, çeşitli kâğıtlar ve senetler üzerinden fon toplanacağı belirtildi. Bu yolla Hazine’den daha uygun koşullarla yurtdışından gelir sağlanacağına işaret edildi. Öte yandan, THY ve Halkbank’ın da Türkiye Varlık Fonu’na devredildiği açıklandı. Bu şirketlerin hisselerinin bir kısmı borsada işlem gördüğü için duyuru Kamuoyu Aydınlatma Platformu (KAP) aracılığıyla yapıldı. HABERTÜRK’e bilgi veren üst düzey ekonomi yetkilileri, önemli kurumların Varlık Fonu’na devrinin ne anlama geldiğini değerlendirdi. Yetkililer, Türkiye Varlık Fonu’nun bu şirketleri “teminat” göstereceğini belirterek, bu şirketlerin değerleri ile fona daha uygun finansmanla para toplanacağını ifade etti. Ancak yetkililer, söz konusu Fon’un yurtiçinden kaynak yaratmaya yönelik bir amacı olmadığını, soru işaretlerine yol açan İşsizlik Fonu, Bireysel Emeklilik Fonu gibi kaynaklardan Türkiye Varlık Fonu’ndan doğacak yatırım araçlarına transferin düşünülmediğini belirttiler.

KANAL İSTANBUL’UN TEMİNATI THY

Edinilen bilgilere göre, Türkiye Varlık Fonu’nun, yurtdışı piyasalarda, “Elimde böyle büyük şirketler ve değerler var” diyerek, daha uygun koşullarla fon yaratması sağlanacak. Devredilen şirketlerin nakdi ve gayri nakdi varlıkları yanında, marka değerleri de fonun elini güçlendirecek. Türkiye Varlık Fonu’nun, bu yöntemle yurtdışından çeşitli kâğıtlar ve senetler yoluyla finansman sağlayacağı belirtilirken, oluşacak kaynakla da büyük yatırımların finanse edileceği belirtildi. Örneğin, THY ve BOTAŞ teminat gösterilerek, Kanal İstanbul’un finansmanı için uygun finansman bulunabilecek. Yetkililer, bu devirlerin kesinlikle bir özelleştirme ya da satış hazırlığı anlamına gelmediğini vurguladı.

Türkiye Varlık Fonu’na devredilen kurumlardan birinin en üst düzey yöneticisi de kararın, çalışanlar, bağlı bulunan bakanlıklar ve kurum faaliyetleri açısından değişiklik içermeyeceğini kaydetti. Yetkili, bu KİT’lerin yatırımlarına ve projelerine aynı şekilde devam edeceklerini belirtirken, “Sadece bizim varlıklarımızın teminatı ile kaynak yaratılmış olacak” dedi. Yetkili, uygulamayı, “Aynen bir şirketin borsada halka arzı gibi. Nasıl halka arzda şirketlerin hisse senedi çıkıyorsa, burada da aynı şekilde, bu kurumların senetleri yurtdışı piyasalara satılacak” örneğiyle açıkladı.

STRATEJİK PLANLA BELİRLENECEK

Varlık Fonu’nun, söz konusu şirketleri, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanacak Stratejik Yatırım Planı çerçevesinde yöneteceği açıklanırken, bu plana göre her şirketin ne tür bir finansman yaratacağı belirlenecek. Yapılacak çalışmaya göre, her şirket için ayrı ayrı ya da toplu Stratejik Yatırım Planları oluşturulacak.

3 SORUDA VARLIK FONU

- Varlık Fonu denetime tabi olacak mı?

Fon ve tüm iştirakleri bağımsız denetime tabi tutulacak. 6362 sayılı Kanun kapsamında kurumsal yönetim düzenlemelerine uyacak. Bağımsız denetimden geçmiş yıllık mali tablolar ile faaliyetler, Başbakan tarafından görevlendirilecek sermaye piyasaları, finans, ekonomi, maliye, bankacılık, kalkınma alanlarında uzman en az üç merkezi denetim elemanı tarafından bağımsız denetim standartları çerçevesinde denetlenecek. Denetim sonucunda hazırlanacak rapor her yıl Haziran ayı sonuna kadar Bakanlar Kurulu’na sunulacak. Ekim ayında da Plan ve Bütçe Komisyonu tarafından, birinci ve ikinci fıkralar kapsamında hazırlanan ve Başbakanlık tarafından gönderilen denetim raporları üzerinden görüşülerek denetlenecek.

- Fon vergi ödeyecek mi?

Fon ve iştirakleri, Kurumlar Vergisi’nden muaf tutulacak.

- Hangi araçlarla finansman sağlayacak?

Özelleştirme kapsam ve programında bulunan ve Fon’a devredilen kuruluş ve varlıklar. Özelleştirme fonundan Türkiye Varlık Fonu’na aktarılan nakit fazlası. Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufu altında bulunan ihtiyaç fazlası gelir, kaynak ve varlıklar. Yurtiçi ve yurtdışı sermaye ve para piyasalarından onay aranmaksızın sağlanan finansman ve kaynaklar ile para ve sermaye piyasaları dışında diğer yöntemlerle sağlanan finansman ve kaynaklar. Fon, finansman sağlarken Türkiye Varlık Fonu portföyü üzerinde teminat, rehin, kefalet ve ipotek tesis edilebilecek. Şirket, sahibi olduğu gayrimenkulleri SPK’nın listelediği gayrimenkul değerleme şirketleri ile anlaşarak değer tespiti yaptırabilecek.

 

2.3 MİLYON METREKARE ARAZİ DE FON’A GEÇTİ

- Antalya’nın Aksu, Merkez, Kemer ve Manavgat ilçelerinde 700 bin 910 metrekare

- Aydın’ın Didim ve Kuşadası ilçelerinde 959 bin 713 metrekare

- İstanbul’un Bakırköy İlçesi’nde 22 bin 866 metrekare

- İzmir’in Selçuk ve Menderes ilçelerinde, 556 bin 891 metrekare

- Muğla Bodrum Gündoğan’da 11 bin 334 metrekare

- Isparta ve Kayseri’de 38 bin 958 metrekare

 

İLK 10’U ZORLAYACAK

Devlet yatırım fonlarının toplam büyüklüğü 7.4 trilyon doları aştı. Türkiye Varlık Fonu 200 milyar dolara ulaştığında Singapur’un 193 milyar dolarlık Temasek’ini geçip ligde 12’nci sıraya yükselebilir

Kısa sürede 200 milyar dolar büyüklüğe ulaşabileceği öngörülen Türkiye Varlık Fonu, toplam büyüklüğü 7.4 trilyon doları aşan devlet yatırım fonları arasına 12. sıradan girebilir. Varlık Fonu Enstitüsü’nün (SWFI) verilerine göre 2009 yılında 3.2 trilyon dolar olan toplam devlet yatırım fonları, pek çoğunun dayalı olduğu petrol ve emtia fiyatlarındaki düşüşe rağmen 3 kattan fazla artış gösterdi.

6 YILDA 14 YENİ FON KURULDU

SWFI’nin 2016 raporuna göre devlet yatırım fonlarının 2020 yılına kadar kurulması beklenen 21 yeni varlık yönetimi fonuyla 15 trilyon dolara yükseleceği tahmin ediliyor. Dünya genelinde 40’tan fazla ülkede 80’e yakın varlık fonu bulunuyor.

Norveç, Suudi Arabistan, Kuveyt ve Katar gibi ülkeler petrole dayalı varlık fonlarıyla dünyada ilk sıralarda yer alıyor. Yüksek ihracat nedeniyle cari fazla veren Çin, Singapur, Hong Kong gibi gelişmekte olan ülkelerin emtia dışı kaynaklardan elde edilen fonları da bulunuyor. Mart 2016 itibarıyla dünya sıralamasında Norveç 885 milyar dolarla ilk sırada yer alırken onu 813.8 milyar dolarla Çin takip ediyor. Türkiye Varlık Fonu 200 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığında 193.6 milyar dolar büyüklüğündeki Singapurlu Temasek fonunu geride burakıp 12. sıraya yerleşebilecek.

Londra merkezli veri kuruluşu Preqin’e göre son 6 yıl içerisinde 14 yeni fon oluşturuldu. Bangladeş yabancı para rezervlerinin işletileceği 10 milyar dolarlık devlet varlık fonu için son onayları beklerken, Bolivya ve Filipinler de hazırlıklarını sürdürüyor.

SUUDI ARABISTAN SOFTBANK VE UBER’LE UYKUDAN UYANDI

Geniş petrol rezervlerinden elde edilen gelirleri yatırıma çevirmek ve ülkeyi kalkındırmak amacıyla Suudi Krallığı tarafından kurulan Suudi Arabistan kamu yatırım fonu son dönemde yönünü teknoloji şirketlerine çevirdi. Uzun süre sesi soluğu çıkmayan fon, Haziran 2016’da internet üzerinden taksi hizmeti veren Uber şirketine 3.5 milyar dolar yatırım yaptı. Kasım ayında da Japon Softbank Group ile 100 milyar dolarlık teknoloji yatırım fonu oluşturdu.

DÜNYADA 3 TEMEL YAKLAŞIM VAR

Dünyada varlık fonlarının faaliyetleriyle ilgili “kalkınma fonları, ulusal piyasalardaki özellikle finansal piyasalardaki istikrarsızlıkları dengelemek ve varlık fonlarının kuşaklar arasında kaynak aktarımında bir aracı olarak kullanılması” olmak üzere 3 temel yaklaşım bulunuyor.

 

Deniz ÇİÇEK / GAZETE HABERTÜRK

 


SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
2000
Kalan karakter : 2000
Kredi hesaplama, kur çevirici, "bir depo kaça dolar?" ve fazlası için tıklayın.
Sermaye Piyasası Araçları Vergilendirme