ÖNE ÇIKANLAR
SON DAKİKA

KEREM AKÇA /HABERTURK.COM

keremakca@haberturk.com

 

Stop-motion animasyon’un ilk yaratıcılarından Aardman’ı Nick Park-Peter Lord ikilisi ile biliriz. Burada yeni bir yönetmen ikilisi, George Orwell’ın 1945’te yayınlanan ‘Hayvan Çiftliği’ndekine (‘Animal Farm’) benzer isyanı, ‘kuzular’ üzerinden “Tavuklar Firarda”nın sessiz versiyonuna dönüştürüyor. Diyalogsuz çekilen eser, seyirciyi karakterlerin ağız sesleri ve gülücükleriyle sessiz dönemin fiziksel mizah anlayışına doğru yolculuğa çıkarıyor. Sevimli, planlı ve olgun animasyon “Kuzular Firarda” DVD raflarında alıcısını bekliyor.

 1970’lerden bu yana faaliyet gösteren Aardman, öncelikle TV piyasasına işler yapıyordu. Kısa animasyonların da eklenmesiyle esaslı bir külliyat oluştu. Nick Park-Peter Lord ikilisi ‘kil animasyonu’ tekniğini iyiden iyiye sinemaya sokmuştu. Belki öncesinde kukla animasyonu vardı. Ama bunlar farklı şeylerdi.

 HAYVANLARIN İSYANI ‘HAYVAN ÇİFTLİĞİ’NE KADAR GİDER

 Stop-motion animasyon, aslında 30’lardan itibaren Hollywood’u kasıp kavuran bir efekt teknolojisiydi. Bu görevinden animasyona kayması beklenmiyordu. İkili biraz geç kalınca 90’larda Burton önemli işlere imza attı. 2000’de ise “Tavuklar Firarda” (“Chicken Run”) adlı ilk orijinal uzun metrajlı animasyon geldi.

Aslında mesele George Orwell’in hayvanların ayaklanmasını ele alıp, kapitalizmi eleştirirken komünizmi desteklediği söylenen romanındaki gibiydi. Domuzların yerine tavuklar geçiyordu. Fakat o kadar politik alt metinler, alegorik karakter tanımları yoktu. Hatta bir devrim yaratma, bir düzen oluşturma ütopyası da… ‘Hayvan Çiftliği’ (‘The Animal Farm’), 1954’te ilk uzun metrajlı İngiliz animasyonuna da malzeme oldu. Joy Batchelor-John Halas imzalı “Animal Farm”, sinema tarihinde belirleyici bir konumdadır.

 ‘TAVUKLAR FİRARDA’NIN SESSİZ VERSİYONU

 Nick Park-Peter Lord ise daha ziyade 1990’dan bu yana faaliyet gösteren ‘Wallace & Gromit’ markasıyla tanınsalar da hayvanların insanlara karşı isyanını bir ‘firar filmi’ üzerinden ele almıştı. Çok uçarsak ‘Hayvan Çiftliği’ni “Büyük Firar”la (“The Great Escape”, 1963) ile birleştiriyorlardı.

 Arada DreamWorks’e yapılan yaratıcı bilgisayar animasyonu “Fareler Şehri” (“Flushed Away”, 2006) derken iş derinleşmişti. Açıkçası, “Hediye Operasyonu” (“Arthur Christmas”, 2011) bir seri üretim kaygısını işaret ediyordu. Sanki “Kuzular Firarda” (“Shaun the Sheep”, 2015), ilk filmin yapısını farklılaştırmasıyla da nostaljik bir his yaratıyor. Mark Burton-Richard Strazsak ikilisinin kafası sessiz sinemanın komedi anlayışına yatkın, diyalogsuz bir eserle temsil ediliyor.

 Kuzular ve bütün hayvanlar sadece güldürerek ve ağız sesi çıkararak kendi hallerine bırakılıyor. Adeta farklı bir lehçe yaratılıyor. Bu sayede animasyonun tamamı sessiz dönemin anlayışına, madcap ve slapstick komediye uygun şakalarla sarılıyor. Kılık değiştirmeden fiziksel esprilere uzanan bir ‘sakarlık senfonisi’ aslında kaçışın etrafını donatıyor. Bu durum filmi ‘sahici’ hale getiriyor.

 ‘SHAUN OF THE DEAD’İN ÇİFTLİKTE YAŞAYAN RUH İKİZİ

 Tam ekran ve 8mm görünümüne sahip bir kare şeklinde açılan eserin devamında da sahneleri bu minvalde kurduğu görülebiliyor. Bizde “Zombilerin Şafağı” (2004) olarak bilinen Edgar Wright’ın devrimci zombi komedisi ‘Shaun of the Dead’inin çiftlikte yaşayan ruh ikizi gibi duran ‘Kuzu Shaun’ bu eylemlerle sarılıyor. 2007’de yayımlanan animasyon dizisini düşünürsek bu gayet doğal… Onun azmi ile patrona, lidere karşı isyan çok manidar. Bir anda hafıza kaybı yaşayan bu kötü adam, “Tavuklar Firarda”nın kötü kadını kadar zalim değil, daha ılımlı…

 Onları fabrikaya alıp boğmak, öldürmek istemiyor. Şarkı söyleyen, lokantalarda masaya oturan kuzular da aslında bir ekip ruhu ortaya koyuyor. Hapishaneye düşmelerine karşın yılmıyorlar. Chaplin’in “Altına Hücum”u (“The Gold Rush”, 1925) misali bir maceraya sürükleniyorlar. Sessizlikle kavranmaları, bir sahnede ekran bölme patlaması yapan montaj sekansı anlamlı kılıyor.

 BUGÜNLERDE DAHA İYİ STOP-MOTİON ANİMASYONLAR VAR

 82 dakikada “Kuzular Firarda”, doğanın kültüre isyanını, en sıradan kapitalizme başkaldırışını resmediyor. Kil animasyonuyla üretilmiş sempatik karakterlerden de destek alıyor. Günümüzde “Mary ve Max” (“Mary and Max”, 2009) “Yaman Tilki” (“Fantastic Mr. Fox”, 2009) gibi bu teknikle radikal ve çığır açan işlerin ürediğini düşünürsek “Kuzular Firarda” tarihsel açıdan sınıfı geçemiyor. “Tavuklar Firarda”nın zamanında yaşattığı heyecanı tekrarlayamıyor. Sürenin belli kısımlarında tempoyu düşürüyor. Skeçleri arka arkaya yerleştirdiğini hissettirebiliyor.

Ama sessizlik, doğallık filmi besliyor, ayağa kaldırıyor. Karakterlere sarılma arzusu da bir kendimizi iyi hissetme arzusu getiriyor. Fakat öncü animasyon “Animal Farm”ın anlatıcı sesini ayrı tutarsak sadece birkaç kelimeyle elle çizilmiş karakterleri bir araya getirdiği düşünülürse bizi 60 sene öncesine götüren bir anlayış canlanıyor. Bu nostaljik bakış hiç de reddedilecek gibi değil…

 

FİLMİN NOTU: 6.7

 

Künye:

Kuzular Firarda (Shaun The Sheep Movie)

Yönetmen: Mark Burton, Richard Strazsak

Süre: 82 dk.

Yapım Yılı: 2015

  • Kerem Akça
  • Kuzular Firarda

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
2000
Kalan karakter : 2000