KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Anayasa Mahkemesi

Türkiye'de Anayasa Mahkemesi ilk kez 1961 Anayasası ile kurulmuştur. Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri, yargılama ve çalışma usulü ile kararlarının niteliği 1961 Anayasası'nın 145 ila 152. maddelerinde düzenlenmiş, buna bağlı olarak 44 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, 22/4/1962 tarihinde kabul edilmiştir.

Anayasa Mahkemesine ilk kuruluşunda, kanunların ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzükleri'nin Anayasa'ya "şekil ve esas" bakımından uygunluğunu denetleme görevi verilmiş, bu görevin yanı sıra görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa'da sayılan kişileri Yüce Divan sıfatıyla yargılamak, siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak, siyasi partilerin gelir kaynakları ile giderlerine ilişkin hesapları incelemek ve Anayasa ile verilen diğer görevleri yerine getirmekle de yetkili kılınmıştır.

1961 Anayasası'nın 145. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi, on beş asıl ve beş yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuş, üyelerden dördü Yargıtay, üçü Danıştay, biri Sayıştay Genel Kurulu tarafından, üç üye Türkiye Büyük Millet Meclisi, iki üye Cumhuriyet Senatosu, iki üye ise biri Askeri Yargıtaydan olmak üzere Cumhurbaşkanınca seçilmekteydi.

1961 Anayasası'nda 1971 Anayasası ile yapılan değişiklikle, kanun hükmünde kararnameleri şekil ve esas bakımından, anayasa değişikliklerini ise Anayasa'da gösterilen şekil şartları bakımından denetleme görevi verilerek Anayasa Mahkemesinin görev alanı belirgin hale getirilmiştir.

1982 Anayasası

1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesini 146 ila 153. maddelerinde düzenlemiştir. 1982 Anayasası döneminde Anayasa Mahkemesine ilişkin ilk kanuni düzenleme, 10/11/1983 tarih ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile yapılmıştır.

1982 Anayasası'nda Anayasa Mahkemesine, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleme, Anayasa değişikliklerini ise sadece sınırlı sayıdaki şekil eksiklikleri yönünden inceleme görevi yanında, ayrıca,Anayasa'da sayılan bazı kişileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama ve siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara bakma görevi de verilmiştir.

1982 Anayasası'nın ilk hâlinde Anayasa Mahkemesi, on bir asıl ve dört yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuştur. Cumhurbaşkanı, iki asıl ve iki yedek üyeyi Yargıtay, iki asıl ve bir yedek üyeyi Danıştay, birer asıl üyeyi Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay Genel Kurulunca kendi Başkan ve üyeleri arasından, üye tam sayılarının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asıl üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği üç aday arasından; üç asıl ve bir yedek üyeyi ise üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçmekteydi. Anayasa'ya göre Anayasa Mahkemesine seçilen üyeler 65 yaşını doldurunca emekli olmaktaydılar.

2010 Anayasa Değişiklikleri

Anayasa'nın 146 ila 149. maddelerinde değişiklik getiren 7/5/2010 tarih ve 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik yapılması Hakkında Kanun'un 12 Eylül 2010 tarihinde yapılan halkoylamasıyla kabul edilmesiyle birlikte Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Bu Anayasa değişikliğinin ardından kabul edilen 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile de Anayasa Mahkemesinin çalışma usul ve esasları yeniden belirlenmiştir.

Anılan değişiklik ile üye sayısı on yediye çıkartılan Anayasa Mahkemesinin, iki bölüm ve genel kurul halinde çalışması benimsenmiş; Mahkemeye mevcut görevlerinin yanı sıra bireysel başvuruları karara bağlamak ve bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesini yapmak üzere komisyonlar oluşturulmasına imkân tanınmıştır.

Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara Genel Kurulca bakılmakta, bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanmaktadır.

Ayrıca 12 Eylül 2010 tarihide yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesine, Yüce Divan sıfatıyla, "görevleriyle ilgili suçlardan"” dolayı Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini yargılama görevine ilave olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ve Jandarma Genel Komutanını yargılama görevi de verilmiştir.

2010 Anayasa değişikliği ile birlikte, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi on iki yıl ile sınırlandırılmış; üyelerin yeniden seçilememesi esası da getirilmiştir.

Anayasa Mahkemesi Haberleri

  • AYM'den Yetki Kanunu'nun iptal istemi kararı

    Gündem, 23 Haziran 2018

    AYM'den Yetki Kanunu'nun iptal istemi kararı

    Son dakika... Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne uyum yasalarını KHK ile hayata geçirme imkanı tanıyan "Yetki Kanunu"nun bazı hükümlerinin iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle yapılan başvurunun ilk incelemesini tamamladı. Başvurunun esastan incelenmesine karar veren Mahkeme, iptal istemini daha sonra belirlenecek bir günde görüşecek, yürürlüğün durdurulması talebi de esas inceleme aşamasında karara bağlanacak

  • AYM'den Kürtçe tazminatı

    Gündem, 13 Haziran 2018

    AYM'den Kürtçe tazminatı

    Son dakika! Anayasa Mahkemesi, 2006 yılında mesai arkadaşlarıyla gittiği lokantada Kürtçe şarkı çalması nedeniyle işletme sahibini darp ettiği belirtilen polis hakkında beraat kararı verilmesini "hak ihlali" saydı. Polisin daha hoşgörülü olması gerektiğine dikkat çeken mahkeme, lokanta sahibine 15 bin TL tazminat ve 2 bin 186 TL yargılama giderinin ödenmesini kararlaştırdı. Gazete Habertürk'ten Fevzi Çakır'ın haberi...

  • Yüksek Mahkeme gerekçeli kararı açıkladı

    Gündem, 07 Haziran 2018

    Yüksek Mahkeme gerekçeli kararı açıkladı

    CHP, Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurmuş, siyasi partilere ittifak yapma imkânı tanıyan Seçim Kanunu’nun bazı hükümlerinin iptalini istemişti. Talebi reddeden AYM, 15 üyeden 2’sinin katılmadığı kararın gerekçesini açıkladı

    AYM'den CHP milletvekillerinin başvurusuna ret

    Gündem, 05 Haziran 2018

    AYM'den CHP milletvekillerinin başvurusuna ret

    Son Dakika... Yüksek Mahkeme, CHP milletvekillerinin "7020 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 10'uncu maddesiyle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 29'uncu maddesine eklenen bir fıkranın iptali ve yürürlüklerinin durdurulması istemiyle yaptığı başvurunun reddine karar verdi

    Bozdağ'dan CHP'nin AYM itirazına ilk yorum

    Gündem, 31 Mayıs 2018

    Bozdağ'dan CHP'nin AYM itirazına ilk yorum

    Son Dakika... Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, AYM'nin bugün karara bağlayacağı iptal başvurusu hakkında, "Anayasa Mahkemesi'nden bu yönde bir karar çıkmasına ihtimal vermiyorum" dedi

  • Anayasa Mahkemesi’nde kritik ‘seçim’ gündemi

    Gündem, 31 Mayıs 2018

    Anayasa Mahkemesi’nde kritik ‘seçim’ gündemi

    Anayasa Mahkemesi, CHP’nin seçim güvenliğine ilişkin düzenlemelere yönelik itirazını bugün görüşecek. İtiraz edilen maddeler arasında sandık kurulu başkanının belirlenmesi usulü, sandıkların taşınmasına imkân veren düzenleme de bulunuyor. AYM raportörü, iptal istemlerinin reddedilmesini istedi

  • Demirtaş'ın tahliyesi için AYM'ye başvuru

    Gündem, 29 Mayıs 2018

    Demirtaş'ın tahliyesi için AYM'ye başvuru

    Son Dakika... HDP'nin Cumhurbaşkanı adayı Selahattin Demirtaş'ın avukatları, tahliyesi için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu

  • Binlerce vatandaşı ilgilendiriyor! AYM'den kritik iptal

    Emlak, 26 Mayıs 2018

    Binlerce vatandaşı ilgilendiriyor! AYM'den kritik iptal

    İmar planı kapsamında kamulaştırılması öngörülen, üzerinde kısıtlama bulunan yerlerle ilgili işlemlere karşı dava açılması için gerekli 5 yıllık sürenin, bu düzenlemeyi içeren kanun hükmünün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlamasını öngören düzenleme iptal edildi

    Köylülerin AYM zaferi! Susuz Çayı tazminatı

    Gündem, 05 Mayıs 2018

    Köylülerin AYM zaferi! Susuz Çayı tazminatı

    Anayasa Mahkemesi (AYM), birçok yerde kanalizasyon nedeniyle büyük tehdit altında olan dereler ile ilgili önemli bir karar aldı. AYM, bu çerçevede yapılan bir başvuru üzerine, “kanalizasyon sularının arıtılmaksızın akarsuya dökülmesi nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı”nın ihlal edildiğine karar verdi

    AYM’den 2012’de ölen 4 kişinin ölümüyle ilgili flaş karar!

    Gündem, 04 Mayıs 2018

    AYM’den 2012’de ölen 4 kişinin ölümüyle ilgili flaş karar!

    Anayasa Mahkemesi (AYM), İstanbul Şile açıklarında 2012 yılında batan yük gemisinin mürettebatını kurtarmaya giden 3 Kıyı Emniyeti personelinin ölümüne ilişkin olayda dönemin Kıyı Emniyeti Genel Müdürü hakkında soruşturma izni verilmemesini ihlal saydı

  • AYM'den tutukluluk incelemesi kararı

    Gündem, 12 Nisan 2018

    AYM'den tutukluluk incelemesi kararı

    Anayasa Mahkemesi, aylık rutin tutukluluk incelemeleri ilgili önemli bir karara imza attı. FETÖ tutuklusu Erdal Tercan'ın başvurusunda Yüksek Mahkeme, dörde karşı on iki oyla Tercan'ın 1,5 yılı geçen tutukluğu sırasında bir kez bile tutukluluk incelemesinin duruşmalı olarak yapılmamasını hak ihlali saydı

  • AYM'den polisin arama yetkisi ile ilgili kritik karar

    Gündem, 11 Nisan 2018

    AYM'den polisin arama yetkisi ile ilgili kritik karar

    Anayasa Mahkemesi, mahkeme kararı olmadan girilen evde ele geçirilen uyuşturucu maddeler nedeniyle sanığın mahkumiyetinin hak ihlali olduğuna hükmetti. AYM kararında "Hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilen arama sonucu elde edilen delillerin belirleyici delil olarak kullanılmasının bir bütün olarak yargılamanın hakkaniyetini zedelediği görülmektedir" denildi

  • Şahin Alpay ‘ev hapsi' kararına itiraz etti

    Gündem, 23 Mart 2018

    Şahin Alpay ‘ev hapsi' kararına itiraz etti

    Anayasa Mahkemesi'nin verdiği hak ihlali kararının ardından ‘konutunu terk etmemesi' şartıyla tahliye edilen gazeteci Şahin Alpay, avukatı Aynur Yazgan Tuncer aracılığıyla bir üst mahkemeye itiraz etti

    AYM'den "nüfusta cinsiyet değişikliği" hakkında iki karar!

    Gündem, 20 Mart 2018

    AYM'den "nüfusta cinsiyet değişikliği" hakkında iki karar!

    Anayasa Mahkemesi'nin, Türk Medeni Kanunu'nun, nüfus cüzdanını değiştirebilmek için cinsiyet değiştirme ameliyatı olma şartının iptali isteminin reddine ilişkin kararının gerekçesi tamamlandı

    AİHM'den Şahin Alpay ve Mehmet Altan kararı

    Gündem, 20 Mart 2018

    AİHM'den Şahin Alpay ve Mehmet Altan kararı

    Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), gazeteciler Mehmet Altan ve Şahin Alpay'la ilgili olarak, "Hak ihlali" kararı verdi

  • AYM'nin Şahin Alpay kararının gerekçesi Resmi Gazete'de

    Gündem, 19 Mart 2018

    AYM'nin Şahin Alpay kararının gerekçesi Resmi Gazete'de

    Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu'nun, "Anayasa Mahkemesi'nin verdiği hak ihlali kararının uygulanmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini" ileri süren Şahin Alpay'ın yaptığı bireysel başvuruda verdiği ihlal kararının gerekçesi, Resmi Gazete'de yayımlandı

  • Şahin Alpay kararı AYM’nin internet sitesinde yayımlandı

    Gündem, 16 Mart 2018

    Şahin Alpay kararı AYM’nin internet sitesinde yayımlandı

    Anayasa Mahkemesi gazeteci yazar Şahin Alpay hakkında ikinci kez “hak ihlali kararı” verdi. Karar AYM'nin internet sitesinde yayımlandı

  • Anayasa Mahkemesi Şahin Alpay'ın başvurusunu görüşecek

    Gündem, 16 Mart 2018

    Anayasa Mahkemesi Şahin Alpay'ın başvurusunu görüşecek

    Anayasa Mahkemesi, AİHM toplantısından önce gündemine aldığı Şahin Alpay dosyasını dün inceledi. Müzakereler sonucunda “ihlal kararı” üzerinde görüş birliğine varan Yüksek Mahkeme “gerekçe”de ise uzlaşamadı, “Alpay oturumu” bugüne ertelendi

    CHP seçim ittifakı yasasının bazı maddelerini AYM’ye götürecek

    Gündem, 16 Mart 2018

    CHP seçim ittifakı yasasının bazı maddelerini AYM’ye götürecek

    CHP, Meclis’ten geçen seçim ittifakı yasasının tümünü değil, seçim güvenliğini ihlal ettiğini öne sürdüğü maddeleri seçip Anayasa Mahkemesi’ne taşıyacak