KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Merkez Bankası

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, 11 Haziran 1930 tarihinde bir anonim şirket olarak kurulmuştur. Banka, İdare Merkezi, Banknot Matbaası ve Şubelerden oluşmaktadır. Bankanın İdare Merkezi Ankara’dadır. On altı Genel Müdürlük ve yirmi bir Şubeden oluşan Bankanın, 2013 yılı sonu itibarıyla 4.659 çalışanı bulunmaktadır.

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından, dünyada ortaya çıkan emisyon sağlayacak merkez bankalarının oluşturularak ülkelerin kendi para politikalarını bağımsız olarak belirlemeleri yönündeki eğilimin etkisiyle ve Türkiye'de Kurtuluş Savaşı ile kazanılan siyasi bağımsızlığı ekonomik bağımsızlıkla güçlendirmek amacıyla bir merkez bankası kurulması yönündeki tartışmalar ve çalışmalar hız kazanmıştır. Bu konu ilk olarak 1923 İzmir İktisat Kongresi'nde ele alınmış ve "millî devlet bankası" kurulması fikri üzerinde durulmuştur. 1927 yılında Maliye Bakanı Abdülhalik Renda, merkez bankası kurulması hakkında bir kanun taslağı sunmuş, bu taslağın kabul edilmesi üzerine merkez bankasının kuruluş aşamasında ülkemiz yetkililerine yardımcı olmak üzere diğer ülkelerin merkez bankalarından da görüş istenmiştir.

1928 yılında Türkiye'ye davet edilen Hollanda Merkez Bankası İdare Meclisi Üyesi Dr. G. Vissering, hazırladığı raporda hükûmete bağlı olmayan ve bağımsız bir merkez bankasının gerekliliğine dikkat çekerken; 1929 yılında İtalyan Uzman Kont Volpi, Türk parasının istikrarının sağlanması için bir merkez bankası kurulmasının şart olduğunu belirtmiştir. Bu gelişmelerin ardından Hükûmet, merkez bankası kurulmasına ilişkin gerekli yasal çerçevenin hazırlanması için harekete geçmiş, Lozan Üniversitesinden Prof. Leon Morf'un katkılarıyla Merkez Bankası yasa tasarısı hazırlanmıştır. Tasarı, Türkiye Büyük Millet Meclisinde 11 Haziran 1930 tarihinde kabul edilerek "1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu" adı ile 30 Haziran 1930 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Merkez Bankası, farklı kurum ve kuruluşlarca yürütülen işlevlerin tek elde toplanmasını takiben 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır. Diğer kamu kurumlarından farklılığının ve bağımsızlığının bir göstergesi olarak anonim şirket biçiminde hukuki varlığını kazanan Bankanın hisseleri A, B, C ve D sınıflarına ayrılmıştır. A sınıfı hisseler Hazineye ait olup Bankanın bağımsızlığının güçlendirilmesi amacıyla Kuruluş Kanunu'nda bu hisselerin toplam sermayenin yüzde 15'inden fazla olamayacağı belirtilmiştir. B sınıfı hisseler milli bankalara, C sınıfı hisseler yabancı bankalar ile imtiyazlı şirketlere, D sınıfı hisseler ise Türk ticaret kuruluşlarıyla Türk uyruklu gerçek ve tüzel kişilere ayrılmıştır.

Kuruluş Kanunu'na göre Merkez Bankasının temel amacı ülkenin ekonomik kalkınmasını desteklemektir. Bu amaçla Banka, temel politika aracı olan reeskont oranlarını belirlemeye, para piyasasını ve para dolaşımını düzenlemeye, hazine işlemlerini yerine getirmeye ve Türk parasının istikrarına yönelik önlemleri almaya yetkili kılınmıştır. Banka ayrıca banknot basma yetkisine tek elden sahip duruma getirilmiştir. Bunlara ek olarak Banka, devletin haznedarlığını da üstlenmiştir. Bu dönemde uygulanan sabit döviz kuru rejimi altında döviz kurlarını belirleme yetkisi hükûmete aittir.

Bankanın temel görevleri:

Açık piyasa işlemleri yapmak,

Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri almak ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye yönelik kur rejimini belirlemek, Türk Lirasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı ile dövizlerin Türk Lirası ile değişimi ve diğer türev işlemlerini yapmak,

Bankaların ve Bankaca uygun görülecek diğer mali kurumların yükümlülüklerini esas alarak zorunlu karşılıklar ve umumi disponibilite ile ilgili usul ve esasları belirlemek,

Reeskont ve avans işlemleri yapmak,

Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,

Türk Lirasının hacim ve tedavülünü düzenlemek, ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat sistemleri kurmak, kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz işlemesini ve gözetimini sağlamak ve gereken düzenlemeleri yapmak, ödemeler için elektronik ortam da dâhil olmak üzere kullanılacak yöntemleri ve araçları belirlemek,

Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almak,

Mali piyasaları izlemek,

Bankalardaki  mevduatın  vade  ve  türleri  ile  özel  finans  kurumlarındaki  katılma  hesaplarının  vadelerini belirlemektir.

Bankanın temel yetkileri:

Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Bankaya aittir.

Banka, Hükümetle birlikte enflasyon hedefini tespit eder, buna uyumlu olarak para politikasını belirler. Banka, para politikasının uygulanmasında tek yetkili ve sorumludur.

Banka,  fiyat  istikrarını  sağlamak  amacıyla  bu  Kanunda  belirtilen  para  politikası  araçlarını  kullanmaya, uygun bulacağı diğer para politikası araçlarını da doğrudan belirlemeye ve uygulamaya yetkilidir.

Banka,  olağanüstü  hallerde  ve  Tasarruf  Mevduatı  Sigorta  Fonunun  kaynaklarının  ihtiyacı  karşılamaması durumunda, belirleyeceği usul ve esaslara göre bu Fona avans vermeye yetkilidir.

Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür.

Banka,  bankaların  ödünç  para  verme  işlemlerinde  ve  mevduat  kabulünde  uygulayacakları  faiz  oranlarını, belirleyeceği usul ve esaslara göre bankalardan istemeye yetkilidir.

Banka,  mali  piyasaları  izlemek  amacıyla  bankalar  ve  diğer  mali  kurumlardan  ve  bunları  düzenlemek  ve denetlemekle görevli kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgileri istemeye ve istatistiki bilgi toplamaya yetkilidir.

Merkez Bankası Haberleri

  • 3 adımda yavaşlattı

    Döviz, 26 Mayıs 2018

    3 adımda yavaşlattı

    Çarşamba akşamı faiz artıran, önceki gün ise TL uzlaşmalı vadeli döviz satım pozisyon tutarını 8 milyar dolara yükselten Merkez Bankası, dün de reeskont kredilerinde kuru 4.20 TL’de sabitledi ve TL ödeme olanağı sundu. Dün sabah saatlerinde 4.80 TL’ye dayanan dolar Merkez Bankası’nın bu son hamlesi ile 4.69’a kadar gevşedi. Bankacılar, piyasada oynaklık devam etse de, Merkez’in bu adımlarının dalgalanmanın boyutunu düşürdüğünü belirtiyor

  • Reel Kesim Güven Endeksi mayısta azaldı

    Döviz, 25 Mayıs 2018

    Reel Kesim Güven Endeksi mayısta azaldı

    Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE), mayısta bir önceki aya göre 1,3 puan azalarak 109,9seviyesinde gerçekleşti

  • "Reel sektör için döviz belirsizliği tam tersine çevrildi"

    Döviz, 25 Mayıs 2018

    "Reel sektör için döviz belirsizliği tam tersine çevrildi"

    İş dünyası örgütlerinin temsilcileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) reeskont kredi ödemelerinde kuru sabitlemesini memnuniyetle karşılarken, Merkez Bankası'nın ihracatçının önünü görmesi için son derece olumlu bir adım attığını ifade etti

    Türkiye reel faizde avantaj yakaladı!

    Para, 25 Mayıs 2018

    Türkiye reel faizde avantaj yakaladı!

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) son faiz artırım hamlesinin ardından, tasarruf sahipleri ve yatırımcıların kararlarında belirleyici olan reel faizler, gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülkede bulunan reel faiz oranının üzerine çıktı

    Çok önemli Merkez Bankası açıklaması

    Para, 25 Mayıs 2018

    Çok önemli Merkez Bankası açıklaması

    Son dakika haberi... Ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, yaptığı açıklamada Merkez Bankası'nın geç de olsa güçlü bir adım attığını ve etkili olduğunu belirterek, "Merkez Bankası tepki vermeye devam edecek. Merkez Bankası'nın eli kolu bağlı değil. Hükümetimizin tam desteğine sahiptir. Bunun altını çiziyorum" dedi. Şimşek, Türkiye'nin piyasalarla inatlaşmayacağını söyledi. Şimşek haftaya Londra'da yapacakları görüşmede 'Türkiye'nin güçlü hikayesi değişmedi' mesajını vereceklerini ifade etti

  • Merkez Bankası'ndan bir hamle daha

    Döviz, 25 Mayıs 2018

    Merkez Bankası'ndan bir hamle daha

    Merkez Bankası ihracat reeskont kredi ödemelerinde kuru sabitledi. Merkez Bankası'ndan yapılan açıklamada, 31 Temmuz'a kadar vadesi dolacak olan reeskont kredilerinde doların 4.2 lira, euronun da 4.9 lira olarak sabitlendiği belirtildi. Kararın ardından dolar kuru 4.78 seviyelerinden 4.7066'ya kadar geriledi

  • Dolarda hareket devam ediyor

    Döviz, 25 Mayıs 2018

    Dolarda hareket devam ediyor

    Dolar, haftaya yükseliş trendiyle başlamasının ardından 4.90'lı seviyelerle TL karşısında tarihi zirveyi görse de Merkez Bankası'nın geç likidite penceresi faizini arttırmasıyla 4.50'lere dek gevşedi, ancak burada tutunamadı. 25 Mayıs cuma günü ise kur güne 4.75 ile başladı, ardından gelen alımlarla 4.79 TL seviyelerine tırmandı. Merkez Bankası'nın ihracat reeskont kredisi faizi kararının ardından dolar yeniden düşüşe geçti ve 4.70 TL'nin altını gördü

  • Merkez Bankası'ndan yeni döviz hamlesi

    Döviz, 24 Mayıs 2018

    Merkez Bankası'ndan yeni döviz hamlesi

    Son Dakika... Merkez Bankası, faiz arttırmasının ardından dövizle ilgili bir hamle daha yaparak 2. çeyrekte gerçekleştirilecek Türk Lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım ihalelerine ilişkin takvimi güncelledi. Böylece Döviz satım tutarı 6,15 milyar dolardan 8 milyar dolara ulaşabilecek. 2018 boyunca döviz satım pozisyon tutarının ulaşabileceği üst sınır 10 milyar dolar olarak belirlendi

    Başbakan Yıldırım'dan mali politikalar yorumu

    Gündem, 23 Mayıs 2018

    Başbakan Yıldırım'dan mali politikalar yorumu

    Başbakan Yıldırım, Merkez Bankası'nın üzerine düşen görevi yapacağını belirterek, "Hükümet iş başındadır, konularına hakimdir, mali politikalarda zerre kadar sapma yoktur.Bizim son 10 yılda sağladığımız istihdam, AB'nin bütün ülkelerinin sağladığı istihdamdan daha fazla" dedi

    KKTC'den önlem! TL maaş alan döviz borçlanamayacak

    İş-Yaşam, 23 Mayıs 2018

    KKTC'den önlem! TL maaş alan döviz borçlanamayacak

    KKTC Merkez Bankası, konut, taşıt ve tüketici kredilerine yeni düzenleme getirdi. Merkez Bankası yayımladığı tebliğ ile Türk Lirası kazananların dövizle borçlanmasını yasakladı. Bankalara da gönderilen resmi tebliğ ile tüketici kredisinde en uzun vade 72 ay olması kararlaştırılırken yüzde 100 kredi uygulaması da sona erdirildi

  • İTO'dan döviz kuru yorumu

    İş-Yaşam, 23 Mayıs 2018

    İTO'dan döviz kuru yorumu

    İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Başkanı Şekib Avdagiç, dövizde son günlerde meydana gelen aşırı dalgalanma için, "Reel sektörün kısa vadeli döviz açık pozisyonu yokken ve öncü göstergeler pozitif sinyal veriyorken, bu dalgalanmanın piyasa gereklerine uymadığı açık. Daha bugün Dünya Bankası büyük bir yatırım projesi için 600 milyon dolarlık yeni bir krediye onay verdi. Diğer bir şirketimiz kısa bir süre önce yapılan halka arzla rekor bir yatırım aldı." açıklamasında bulundu

  • Merkez Bankası faiz artışına gitti

    Para, 23 Mayıs 2018

    Merkez Bankası faiz artışına gitti

    Son dakika... Merkez Bankası Para Politikası Kurulu yakın dönem gelişmelerini değerlendirmek üzere toplandı. Merkez Bankası geç likidite penceresi borç verme faiz oranında 300 baz puan artışa giderek yüzde 13,5’ten 16,5’e yükseltti. Merkez Bankası'ndan yapılan açıklamada, "Yakın dönemde piyasalarda gözlenen sağlıksız fiyat oluşumları ve enflasyon beklentilerinde süregelen yükseliş genel fiyatlama davranışlarına dair riskleri artırmıştır. Bu çerçevede Kurul, fiyat istikrarını desteklemek amacıyla güçlü bir parasal sıkılaştırma yapılmasına karar vermiştir." denildi. Dolar kuru faiz artışı kararının ardından 4.57 TL seviyesine geriledi

  • İşte anlık veriler...

    Döviz, 23 Mayıs 2018

    İşte anlık veriler...

    Döviz piyasalarında son dönemde çok hareketli günler yaşanıyor. Dolar kuru bugün 4.92 TL'nin üzerinden dönerken, vatandaşlar dolar kurundaki hareketleri yakından takip ediyor. Dolar ve euroda neler yaşanıyor? Dolar ve euroda yaşanan hareketleri HABERTURK.COM'un internet sitesi, HABERTURK Web ve HABERTURK mobil uygulama üzerinden canlı olarak takip edebilirsiniz.

    Tüketici güven endeksi açıklandı

    İş-Yaşam, 23 Mayıs 2018

    Tüketici güven endeksi açıklandı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin tüketici güven endeksini açıkladı. Tüketici güven endeksi, mayısta aylık bazda yüzde 2,8 azaldı. Buna göre, nisanda 71,9 olan endeks değeri mayısta 69,9'a geriledi.

    Reuters: Ekonomi yönetimi önceki gün toplantı yaptı

    Döviz, 23 Mayıs 2018

    Reuters: Ekonomi yönetimi önceki gün toplantı yaptı

    Son dakika... Ekonomi yönetimi önceki gün bir araya geldi. Toplantıya Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya ile Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek de katıldı. Toplantıda alınacak tedbirler değerlendirildi. Reuters'ın haberine göre, alınabilecek tedbirler kapsamında Merkez Bankası'nın atabileceği adımlar da masadaydı

  • Türkiye’nin yurtdışı varlıkları yüzde 1,1 arttı

    Emlak, 21 Mayıs 2018

    Türkiye’nin yurtdışı varlıkları yüzde 1,1 arttı

    2018 yılı Mart sonu itibarıyla, Uluslararası Yatırım Pozisyonu (UYP) verilerine göre, Türkiye’nin yurtdışı varlıkları, 2017 yıl sonuna göre yüzde 1,1 oranında artışla 230,5 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 1,4 oranında azalışla 674,2 milyar dolar olarak gerçekleşti

  • Kısa vadeli dış borç stoku ilk çeyrekte arttı

    Döviz, 18 Mayıs 2018

    Kısa vadeli dış borç stoku ilk çeyrekte arttı

    Kısa vadeli dış borç stoku ilk çeyrekte yüzde 3.6 artışla 122 milyar dolara, bir yıl içinde ödenmesi gereken toplam dış borçlar da 181.8 milyar dolara çıktı.

  • Merkez Bankası'nın toplam rezervleri azaldı

    Borsa, 17 Mayıs 2018

    Merkez Bankası'nın toplam rezervleri azaldı

    Merkez Bankası toplam rezervleri 11 Mayıs ile biten haftada 241 milyon dolar azaldı

    Türkiye'nin cari açığında "enerji" yük oldu

    Enerji, 17 Mayıs 2018

    Türkiye'nin cari açığında "enerji" yük oldu

    Türkiye'nin son 5 yılda 219,8 milyar dolar cari açık verirken, ülkenin enerji faturası 213 milyar doları buldu. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) verilerinden derlenen bilgilere göre, Türkiye'nin geçen yıl cari açığı 47,4 milyar dolar olarak gerçekleşirken, 2013-2017 dönemini kapsayan 5 yılda bu rakam yaklaşık 220 milyar dolara ulaştı