KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Merkez Bankası

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, 11 Haziran 1930 tarihinde bir anonim şirket olarak kurulmuştur. Banka, İdare Merkezi, Banknot Matbaası ve Şubelerden oluşmaktadır. Bankanın İdare Merkezi Ankara’dadır. On altı Genel Müdürlük ve yirmi bir Şubeden oluşan Bankanın, 2013 yılı sonu itibarıyla 4.659 çalışanı bulunmaktadır.

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından, dünyada ortaya çıkan emisyon sağlayacak merkez bankalarının oluşturularak ülkelerin kendi para politikalarını bağımsız olarak belirlemeleri yönündeki eğilimin etkisiyle ve Türkiye'de Kurtuluş Savaşı ile kazanılan siyasi bağımsızlığı ekonomik bağımsızlıkla güçlendirmek amacıyla bir merkez bankası kurulması yönündeki tartışmalar ve çalışmalar hız kazanmıştır. Bu konu ilk olarak 1923 İzmir İktisat Kongresi'nde ele alınmış ve "millî devlet bankası" kurulması fikri üzerinde durulmuştur. 1927 yılında Maliye Bakanı Abdülhalik Renda, merkez bankası kurulması hakkında bir kanun taslağı sunmuş, bu taslağın kabul edilmesi üzerine merkez bankasının kuruluş aşamasında ülkemiz yetkililerine yardımcı olmak üzere diğer ülkelerin merkez bankalarından da görüş istenmiştir.

1928 yılında Türkiye'ye davet edilen Hollanda Merkez Bankası İdare Meclisi Üyesi Dr. G. Vissering, hazırladığı raporda hükûmete bağlı olmayan ve bağımsız bir merkez bankasının gerekliliğine dikkat çekerken; 1929 yılında İtalyan Uzman Kont Volpi, Türk parasının istikrarının sağlanması için bir merkez bankası kurulmasının şart olduğunu belirtmiştir. Bu gelişmelerin ardından Hükûmet, merkez bankası kurulmasına ilişkin gerekli yasal çerçevenin hazırlanması için harekete geçmiş, Lozan Üniversitesinden Prof. Leon Morf'un katkılarıyla Merkez Bankası yasa tasarısı hazırlanmıştır. Tasarı, Türkiye Büyük Millet Meclisinde 11 Haziran 1930 tarihinde kabul edilerek "1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu" adı ile 30 Haziran 1930 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Merkez Bankası, farklı kurum ve kuruluşlarca yürütülen işlevlerin tek elde toplanmasını takiben 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır. Diğer kamu kurumlarından farklılığının ve bağımsızlığının bir göstergesi olarak anonim şirket biçiminde hukuki varlığını kazanan Bankanın hisseleri A, B, C ve D sınıflarına ayrılmıştır. A sınıfı hisseler Hazineye ait olup Bankanın bağımsızlığının güçlendirilmesi amacıyla Kuruluş Kanunu'nda bu hisselerin toplam sermayenin yüzde 15'inden fazla olamayacağı belirtilmiştir. B sınıfı hisseler milli bankalara, C sınıfı hisseler yabancı bankalar ile imtiyazlı şirketlere, D sınıfı hisseler ise Türk ticaret kuruluşlarıyla Türk uyruklu gerçek ve tüzel kişilere ayrılmıştır.

Kuruluş Kanunu'na göre Merkez Bankasının temel amacı ülkenin ekonomik kalkınmasını desteklemektir. Bu amaçla Banka, temel politika aracı olan reeskont oranlarını belirlemeye, para piyasasını ve para dolaşımını düzenlemeye, hazine işlemlerini yerine getirmeye ve Türk parasının istikrarına yönelik önlemleri almaya yetkili kılınmıştır. Banka ayrıca banknot basma yetkisine tek elden sahip duruma getirilmiştir. Bunlara ek olarak Banka, devletin haznedarlığını da üstlenmiştir. Bu dönemde uygulanan sabit döviz kuru rejimi altında döviz kurlarını belirleme yetkisi hükûmete aittir.

Bankanın temel görevleri:

Açık piyasa işlemleri yapmak,

Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri almak ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye yönelik kur rejimini belirlemek, Türk Lirasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı ile dövizlerin Türk Lirası ile değişimi ve diğer türev işlemlerini yapmak,

Bankaların ve Bankaca uygun görülecek diğer mali kurumların yükümlülüklerini esas alarak zorunlu karşılıklar ve umumi disponibilite ile ilgili usul ve esasları belirlemek,

Reeskont ve avans işlemleri yapmak,

Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,

Türk Lirasının hacim ve tedavülünü düzenlemek, ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat sistemleri kurmak, kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz işlemesini ve gözetimini sağlamak ve gereken düzenlemeleri yapmak, ödemeler için elektronik ortam da dâhil olmak üzere kullanılacak yöntemleri ve araçları belirlemek,

Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almak,

Mali piyasaları izlemek,

Bankalardaki  mevduatın  vade  ve  türleri  ile  özel  finans  kurumlarındaki  katılma  hesaplarının  vadelerini belirlemektir.

Bankanın temel yetkileri:

Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Bankaya aittir.

Banka, Hükümetle birlikte enflasyon hedefini tespit eder, buna uyumlu olarak para politikasını belirler. Banka, para politikasının uygulanmasında tek yetkili ve sorumludur.

Banka,  fiyat  istikrarını  sağlamak  amacıyla  bu  Kanunda  belirtilen  para  politikası  araçlarını  kullanmaya, uygun bulacağı diğer para politikası araçlarını da doğrudan belirlemeye ve uygulamaya yetkilidir.

Banka,  olağanüstü  hallerde  ve  Tasarruf  Mevduatı  Sigorta  Fonunun  kaynaklarının  ihtiyacı  karşılamaması durumunda, belirleyeceği usul ve esaslara göre bu Fona avans vermeye yetkilidir.

Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür.

Banka,  bankaların  ödünç  para  verme  işlemlerinde  ve  mevduat  kabulünde  uygulayacakları  faiz  oranlarını, belirleyeceği usul ve esaslara göre bankalardan istemeye yetkilidir.

Banka,  mali  piyasaları  izlemek  amacıyla  bankalar  ve  diğer  mali  kurumlardan  ve  bunları  düzenlemek  ve denetlemekle görevli kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgileri istemeye ve istatistiki bilgi toplamaya yetkilidir.

Merkez Bankası Haberleri

  • Merkez harekete geçiyor

    Para, 19 Kasım 2017

    Merkez harekete geçiyor

    Merkez Bankası, reel sektörün kur riskinin yönetilmesi amacıyla yıl sonuna kadar en fazla 3 milyar dolar tutarında TL uzlaşmalı vadeli döviz satım ihalelerine başlıyor. 2018’deki ihaleler için ise takvim daha sonra açıklanacak. Merkez Bankası’nın bu hamlesinin kurdaki baskıyı azaltması öngörülüyor

  • Merkez Bankası'ndan flaş döviz hamlesi

    Döviz, 18 Kasım 2017

    Merkez Bankası'ndan flaş döviz hamlesi

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'ndan gelen haberlere göre Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım ihalelerine başlanıyor

  • TL haftayı kayıpla kapattı

    Döviz, 17 Kasım 2017

    TL haftayı kayıpla kapattı

    Hafta içinde euro, sterlin ve dolar karşısında düşüş yaşayan Türk Lirası haftayı kayıpla kapattı. Günün ilk yarısında hafta başına kıyasla nispeten sakin seyir izleyen TL, ikinci yarıda gelen satışlarla 3.87-3.88 TL seviyesine çıktı

    Merkez Bankası toplam rezervlerinde artış

    Para, 16 Kasım 2017

    Merkez Bankası toplam rezervlerinde artış

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplam rezervleri, geçen hafta 642 milyon dolar artışla 119 milyar 160 milyon dolara yükseldi

    Merkez Bankası, bir taşla iki kuş vuracak

    Para, 15 Kasım 2017

    Merkez Bankası, bir taşla iki kuş vuracak

    TCMB, Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz işlemlerine başlayarak rezervlerini azaltmadan spekülatif kur talebini sınırlarken, döviz pozisyon açığı olan reel sektörün de kurlardaki aşırı oynaklıktan zarar etmesinin önüne geçecek

  • Merkez Bankası'ndan döviz piyasasına yeni düzenleme

    Döviz, 06 Kasım 2017

    Merkez Bankası'ndan döviz piyasasına yeni düzenleme

    Merkez Bankası, son dönemde piyasalarda ekonomik temellerle uyumlu olmayan sağlıksız fiyat oluşumları gözlendiğini belirterek, iki yeni düzenlemeye gitti. Rezerv Opsiyon Mekanizması'nda (ROM) yapılan yeni düzenleme ile 5,3 milyar TL piyasadan çekilecek, yaklaşık 1,4 milyar dolar tutarında döviz bankaların kullanımına geçecek. Ayrıca reeskont kredilerinde de yeni bir düzenleme yapıldı

  • Erken borçlanan en az yüzde 10 kârlı çıkar

    İş-Yaşam, 02 Kasım 2017

    Erken borçlanan en az yüzde 10 kârlı çıkar

    Askerlik, doğum, gurbetçi işçi ve ev kadını borçlanmaları yeni yılda artacak asgari ücrete göre belirleniyor. Son iki ayda borçlananlar en az yüzde 10 kazançlı çıkacak. Merkez Bankası’nın yıl sonu için yüzde 9.8’lik yeni enflasyon tahmini de bunu destekliyor

  • MB faizleri değiştirecek mi? Piyasalar saat 14'e kilitlendi

    Para, 26 Ekim 2017

    MB faizleri değiştirecek mi? Piyasalar saat 14'e kilitlendi

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısın bugün yapılacak. saat 14.00 itibariyle de faiz kararı açıklanacak. Peki Merkez Bankası faizlerde değişikliğe gidecek mi?

    Merkez Bankası faiz kararını açıkladı

    Para, 26 Ekim 2017

    Merkez Bankası faiz kararını açıkladı

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz kararını açıkladı

    Türkiye ile İran'dan ticarette yeni adım!

    İş-Yaşam, 19 Ekim 2017

    Türkiye ile İran'dan ticarette yeni adım!

    Türkiye ve İran'ın merkez bankalarının, iki ülke arasındaki ticaretin ulusal para birimleriyle yapılması konusunda mutabakata vardığı açıklandı

  • Doğrudan yatırımların yüzde 79'u Avrupa'dan

    İş-Yaşam, 17 Ekim 2017

    Doğrudan yatırımların yüzde 79'u Avrupa'dan

    Türkiye'ye doğrudan yatırımlar bu yılın 8 ayında 2016'nın aynı dönemine göre yüzde 28,8 artarak yaklaşık 4,9 milyar dolara ulaşırken, doğrudan yatırımların yüzde 79'unu Avrupalı yerleşikler gerçekleştirdi

  • Merkez Bankası Başkanı'ndan enflasyon tahmini

    İş-Yaşam, 15 Ekim 2017

    Merkez Bankası Başkanı'ndan enflasyon tahmini

    TCMB Başkanı Murat Çetinkaya, "Önümüzdeki dönem para politikasının enflasyon üzerindeki etkileri daha belirgin görülmeye başlanacak. Enflasyonun yıl sonundan itibaren kademeli olarak aşağı inmesini öngörüyoruz." dedi

  • Merkez'den dövizdeki yükseliş ile ilgili açıklama

    Döviz, 09 Ekim 2017

    Merkez'den dövizdeki yükseliş ile ilgili açıklama

    Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Murat Uysal, TL'deki sert değer kaybının ardından sistemde döviz likiditesi anlamında bir sıkıntı olmadığını, piyasaları yakından takip ettiklerini söyledi

    Merkez Bankası'na yeni düzenleme geliyor

    İş-Yaşam, 09 Ekim 2017

    Merkez Bankası'na yeni düzenleme geliyor

    Ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) denetiminde uluslararası standartları da dikkate alan, daha ileri ve yeni bir mekanizma oluşturduklarını belirtti

    Zincirin halkası olacağız

    Para, 04 Ekim 2017

    Zincirin halkası olacağız

    Bitcoin ve Ethereum gibi dijital paraların temelinde bulunan Blockchain (blok zincir) teknolojisi sadece finans sektörüyle sınırlı değil. Sistem sağlıktan eğitime, sanattan bilime kadar hayatın hemen her alanına yön verecek özelliklere sahip

  • Yıl sonu dolar tahmininde sert düşüş

    Döviz, 14 Ağustos 2017

    Yıl sonu dolar tahmininde sert düşüş

    Merkez Bankası'nın (TCMB) Ağustos beklenti anketine göre yıl sonu dolar tahmini 3.7492 TL'den 3.7199 TL'ye geriledi

  • Merkez Bankası faiz kararını açıkladı

    İş-Yaşam, 27 Temmuz 2017

    Merkez Bankası faiz kararını açıkladı

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), merakla beklenen faiz kararını açıkladı

  • Merkez Bankasından açıklama

    İş-Yaşam, 17 Temmuz 2017

    Merkez Bankasından açıklama

    TCMB Başkanı Murat Çetinkaya enflasyon hedefinde iyileşme sağlanan dek para politikalarında sıkı duruşun sürdürüleceğini belirtir

    Dolara 5 destek

    İş-Yaşam, 06 Temmuz 2017

    Dolara 5 destek

    ABD Merkez Bankası FED’in ardından diğer merkez bankalarının da sıkılaştırmaya gitme yani bol parayı geri çekme planlarına başlamaları gelişmekte olan ülke paralarını olumsuz etkiliyor