KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Yargıtay

6 Mart 1868 tarihinde "Divan-ı Ahkâm-ı Adliye" adıyla kurulan YARGITAY, 18.06.1879 tarihli Nizamı Mahkemeler Kuruluş Kanunu ile "Mahkeme-i Temyiz" adını almış, Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetince Sivas'ta kurulan yüksek mahkemeye "Muvakkat Temyiz Heyeti" denilmiş, Sivas'taki bu mahkemenin kaldırılıp Eskişehir'e nakli ile "Temyiz Mahkemesi", 20.04.1340 (1924) tarih ve 491 sayılı Teşkilatı Esasiye Kanununun adı 10.01.1945 gün ve 4695 sayılı Kanun ile "Anayasa" olurken, temyiz mahkemesinin adı da "YARGITAY" olmuştur.

Adli yargı mercilerince verilen karar ve hükümleri temyiz yolu ile inceleyen son merci olan Divan-ı Ahkâm-ı Adliye, Yargıtay'ın temelini oluşturur. Osmanlı döneminin yargı sürecinde, 19. Yüzyıla kadar yüksek mahkemeye rastlanmıyor. Adliye mahkemelerince verilen ve yasanın başka adli merciine bırakmadığı hükümleri son mercii olarak incelemekle görevli mahkeme ilk kez "Divan-ı Ahkâm-ı Adliye" adıyla " 6 Mart 1868 Cuma günü Padişah Abdülaziz'in iradesi ile kurulmuştur.

Anılan irade ile Meclis-i Valay-ı Ahkam-ı Adliye kaldırılarak, Şura'yı Devlet ve Ahkam-ı Adliye kurulmuş, böylece yargı ve yürütme birbirinden ayrılmıştır. Şura'yı Devlet'e  hem kanun tasarılarını hazırlama hem de idari uyuşmazlıklara çözüm getirme görevi verilmiştir. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye ise nizamı mahkemelerinin üst organı olup, yalnızca yargı görevi yapan bir kurumdur.

Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'nin (Yargıtay) kuruluş amacı iradede şöyle açıklanmıştır:

"Kişilerin hakları ve güvenlikleri açısından çok önemli olan hukuk işlerinin mülki işlerden ve yürütme ile görevli hükümetten ayrı bir düzene kavuşturulması, adalete değer veren padişahın büyük arzusu olarak belirtilmiştir".

MAHKEMELER KURULUŞ KANUNU (18.06.1879)

Divan-ı Ahkâm-ı Adliyenin bünyesi içinde olan temyiz mahkemesinin yerini, bağımsız bir yapılanmaya sahip olan temyiz mahkemesi almıştır. 1879 tarihli teşkilat ve hukuk kanunları ile  temyiz  konusunda yeni düzenlemeler getirilmiştir. Yukarıda da açıklandığı üzere Divan-ı Ahkâm-ı Adliye kaldırılarak yerine bağımsız Mahkeme-i Temyiz oluşturulmuştur. 

İstinaf Mahkemeleri

İstinaf mahkemeleri 1876 yılında kabul edilen Mecellenin 1838. maddesi ile yargı hayatına girmiştir. Yeniden başlama anlamına gelen istinaf, hukuk terimi olarak ilk derece mahkemesinden verilen hükmün üst mahkemede incelenmesi demektir.

18.6.1879 tarihli Nizami Mahkemelerin Kuruluş Yasası'na göre, ilk dereceli mahkemenin üstünde, Yargıtay'ın altında bir mahkemedir.Yargıtay'ın işini azaltmak ve onu bir içtihat mahkemesi haline getirmek için kurulmuştur.

SİVAS MUVAKKAT TEMYİZ HEYETİ DÖNEMİ (1920-1923)

7 Haziran 1920 tarihinde TBMM Hükümeti tarafından kabul edilmiş ilk yasalardan olan 4 sayılı yasa ile merkezi Sivas ilinde olmak üzere biri Hukuk, biri Ceza, biri Şer'iye ve biri de Dilekçe Dairesi olmak üzere 4 daireden kurulu Temyiz Heyeti (Yargıtay) oluşturulmuştur. Ancak İstanbul'da bulunan Yargıtay da bu sırada varlığını sürdürmüştür. 04.11.1922 tarihinde İstanbul'un Milli Hükümet buyruğu altına girmesi sonucu her iki Yargıtay'ın birleştiği hususu İstanbul'daki Yargıtay'da bulunan dosyaların Sivas'taki Yargıtay'a gönderilmiş olmasından anlaşılmaktadır.

TÜRKİYE CUMHURİYETİNİN KURULUŞU VE ESKİŞEHİRDE TEMYİZ MAHKEMESİ DÖNEMİ (1923-1935)

14.11.1923 tarihli ve 371 sayılı yasa ile Yargıtay'ın Sivas'tan Eskişehir'e nakli ile birlikte bazı yapısal değişiklikler de getirilmiştir.

4 Sayılı yasada belirtilen Hukuk, Ceza, Şer'iye ve Dilekçe Dairesine ilaveten, bu yasanın ikinci maddesinde Sulh Dairelerinden de söz edilmesi Yargıtay'daki Daire sayısının artırılmış olduğunu göstermektedir.
Dairelerde bir başkan ve dört üyenin bulunacağı hükmü bu yasada da tekrar edilmiş, Birinci Başkanlığın, Adalet Bakanı tarafından başkanlardan birisine tevdii edileceği ve seçilen Birinci Başkanın kendi Dairesi ve Genel Kurula başkanlık edeceği kuralına yasanın üçüncü maddesinde değinilmiştir.

Yasa ile getirilen yenilikler ise; Yargıtay'da üç yedek üyenin bulunması, bir Yargıtay Başsavcı Başmuavini bulunacağı, Başsavcı muavini sayısının ikiden dörde çıkarılması ayrıca her dairede lüzümu kadar başmümeyyiz, mümeyyiz ve katiplerin bulundurulması olarak göze çarpmaktadır. Mümeyyizler Dairede yazılan yazıları düzeltmekle görevli kişilerdir.

Bu Yasa ile getirilen yeni hükümlerle, 4 sayılı yasa hükümlerinin birbirine aykırı olması durumunda, 4 sayılı yasanın aykırı olan hükümleri mülga sayılmıştır. Bu bağlamda, aykırı olmayan 4 sayılı yasa hükümlerinin geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Yargıtay'ın Eskişehir'de faaliyete başlamasından sonra, 08.04.1924 tarih ve 469 sayılı yasa ile mevcut olan Şer'iye Dairesi kaldırılarak Hukuk Dairesi sayısı Dilekçe Dairesi sayısı ikiye çıkarılmıştır.
Şer'iye Dairesinin kaldırılmasına ilişkin bu değişikliğin, halifeliğin kaldırılmasından hemen sonra yapılmış olması, Türkiye Cumhuriyetinde din işleri ile devlet işlerinin birbirinden ayrılmasına yönelik iradenin önemli bir göstergesidir.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında; Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu üzerine çalışmalar yapması üzere iki komisyon kurulmuştur: Ahkam-i Şahsiye ve Vacibat. Ancak komisyonların hazırladıkları tasarılar ile devrimlerin bağdaşmadığına inanan Cumhuriyet Hükümeti, İsviçre Medeni Kanununun ve Borçlar Kanununun, bazı değişikliklerle, bütün olarak alınıp benimsenmesine karar vermesi sonucu  her iki Kanun da 4 Ekim 1926 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Türk Ceza Kanunu, 1889 tarihli İtalyan Ceza Kanununun benimsenmesiyle 1 Mart 1926 tarihinde kabul edilmiştir. Ticaret Kanunu 29 Mayıs 1926 tarihinde kabul edilmiş ve 4 Ekim 1926 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 1850 tarihli Kanunname-i Ticaret'in yenilenmesi amacıyla 1916 yılında hazırlanan bir projeden esinlenilmiştir. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, Neuchâtel Kantonu Hukuk Usulü Kanunu örnek alınarak hazırlanmış ve Ekim 1927'de yürürlüğe girmiştir.

Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 1877 tarihli Alman Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu örnek alınarak hazırlanmış ve 20 Ağustos 1929 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Deniz Ticareti Kanunu, Alman Hukukundan esinlenilerek hazırlanmış ve 13 Mayıs 1929 tarihinde kabul edilmiştir. İcra ve İflas Kanunu, İsviçre'deki İcra ve İflas Kanununun benimsenmesi yoluyla hazırlanmış ve 4 Eylül 1932 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

766 SAYILI HAKİMLER KANUNU İLE GETİRİLEN YENİLİKLER VE BU DÖNEMDE YARGITAY

20.03.1926 tarihinde çıkarılan 766 sayılı yasaya kadar hakimlerin seçimi, dereceleri, terfileri, ödüllendirilmeleri ve soruşturmalarına ilişkin olarak geniş kapsamlı ve ayrıntılı bir özel yasa çıkarılmamıştır. Bu yasa ile hakimlere ilişkin düzenlemelerden başka geçici maddeler başlığı altında yazılı otuzyedinci maddede Temyiz Mahkemesi'nin (Yargıtay'ın) "Cumhuriyet Merkezi"ne gelmesinden de bahsedilmiştir.

834 SAYILI MAHKEME-İ TEMYİZ TEŞKİLATININ TEVSİİNE DAİR KANUN DÖNEMİ

766 sayılı Hakimler Kanunundaki yukarıda açıklanan düzenlemelerden kısa bir süre sonra çıkarılan 834 sayılı "Mahkeme-i Temyiz Teşkilatının Tevsiine Dair Kanun" adıyla çıkarılan yasaya göre Yargıtay'daki Daire sayısı üç Hukuk ve üç Ceza Dairesi olmak üzere altıya çıkarılmış, bu Dairelerden her birinin görevinin 834 sayılı bu yasa, Yargılama Usulü ve Sulh Hakimleri Kanunu ile belirleneceği ifade edilmiştir. 

YÜCE DİVAN

İlk 1876 yılında kabul edilen Anayasa ile yargı sistemimize girmiştir. Divan-ı Ali 30 üyeden oluşmaktaydı. Bunlardan onu Heyeti Ayân (padişah tarafından seçilen meclis üyesi) onu Danıştay onu da Yargıtay ve İstinaf reis ve üyelerinden kur'a ile seçilerek atanırlardı.

Divan-ı Ali iki bölümde Divanı İthamiye, Divan-ı Hüküm.

Divan-ı ithamiye dokuz üyeden oluşurdu. Üçü heyeti ayan, üçü Danıştay, üçü Yargıtay ve İstinaf üyelerinden olmak üzere Divan-ı Ali üyeleri arasından kura ile seçilirdi.

Divan-ı Hüküm; yedisi Heyeti Ayan, yedisi Danıştay, yedisi de Yargıtay ve İstinaf üyelerinden olmak üzere 21 Divan-ı Ali üyelerinden oluşurdu.

Divan-ı Ali'nin görevleri; Bakanlar ile Yargıtay Başkan ve üyelerinin ve padişahın kendisini ve makamını tehlikeye sokmaya teşebbüs edenleri yargılamaktı.

1876 Anayasası 20.04.1924 tarihinde kabul edilen yeni Anayasa ile kaldırılmış, Divan-ı Ali'nin de yapısı değişmiştir.

1924 Anayasasına göre Yüce Divan gerektiğinde TBMM.nce kurulmaktaydı.

Görevi; Bakanları, Yargıtay ve Danıştay Başkan ve Üyeleri ile Cumhuriyet Başsavcısını görevlerinden doğacak işler nedeniyle yargılamaktı.

1924 Anayasası gereğince Yargıtay Genel Kurulunca seçilen 11, Danıştay Genel Kurulunca seçilen 10 kişi kendi aralarında Başkan ve Başkanvekilini seçerlerdi. Başsavcı, Yüce divanda Savcı olarak görevliydi.

Yüce Divan görevi, 1961 Anayasası ile Anayasa Mahkemesine verilmiştir.

1221 SAYILI TEMYİZ MAHKEMESİ TEŞKİLATINA DAİR KANUN DÖNEMİ (1928-1973)

11.04.1928 tarihinde çıkarılan 1221 sayılı yasa ile Yargıtay'ın yapısı ve işleyişi ile ilgili yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler dairelerin sayısına ve görev alanlarına da etkili olmuştur.

834 sayılı yasa döneminde Hukuk ve Ceza bölümünde üçer daire olmak üzere toplam altı daire mevcut iken hem hukuk dairelerine hem de ceza dairelerine birer daire eklenmek sureti ve ile Yargıtay'daki daire sayısı sekize, ticaret dairesi ile birlikte toplam daire sayısı ise dokuza çıkarılmıştır.

7264 Sayılı ve 11.05.1959 Tarihli "Temyiz Mahkemesi Teşkilatına Dair 1221 Sayılı Kanunun 1, 3 ve 4 üncü maddelerinde tadilat yapılmasına Dair Kanun" İle Yapılan değişikliklere gelince;
Bu yasa ile öncelikle 1221 sayılı yasanın 5859 sayılı kanunla Yargıtay'da bulunan hukuk dairelerinin sayısı sekize çıkarılmış ve bu dairelerin görev alanlarının 7264 sayılı bu kanun ve Hukuk ve Ceza Muhakemeleri Usulü kanunları ve İcra ve iflas Kanunu ve özel yasalarla düzenlendiğine işaret edilerek dairelerin görev alanları tek tek belirtilmiştir.

Temyiz Mahkemesi Teşkilatına Dair 1221 sayılı Ka- nunun değişik l, 2, 3 ve 4. maddelerinde değişiklik yapılmış ve yasaya yeni bir madde eklenmiştir. Değiştirilen 1, 2, 3 ve 4. maddeler ile eklenen maddeye göre;
Yargıtay 9 Hukuk, 7 Ceza, l Ticaret ve l İcra İflas Dairesinden kurulu olup, dairelerden her birinin görevi, bu kanun ve Hukuk ve Ceza Yargılama Usulü Kanunları ve İcra ve İflas Kanunu ve özel kanunlarla belli edilmiştir.

Yargıtay Haberleri

  • İlker Başbuğ ve 18 sanığın dosyası Ergenekon'dan ayrıldı

    Gündem, 21 Haziran 2017

    İlker Başbuğ ve 18 sanığın dosyası Ergenekon'dan ayrıldı

    İlker Başbuğ'un da arasında bulunduğu 19 sanık ile ilgili dava Ergenekon dosyasından ayrıldı. Mahkeme, Ergenekon'la birleştirilen Danıştay Saldırısı dosyasının da ayrılmasına karar verdi. Duruşma 7 Eylül'e ertelendi

  • 'YARSAV'ı ele geçir' talimatı FETÖ'den

    Gündem, 15 Haziran 2017

    'YARSAV'ı ele geçir' talimatı FETÖ'den

    FETÖ elebaşısı Fethullah Gülen’in talimatıyla YARSAV’a üye olduğu ve 2014 HSYK seçimlerinde FETÖ adına bağımsız aday olarak seçimlere girdiği iddia edilen eski Yargıtay Tetkik Hâkimi Hasan Ünal hakkında 3 ağırlaştırılmış müebbet, 15 yıl hapis cezası istendi

  • Bülent Arınç'ın müdahillik talebi reddedildi

    Gündem, 07 Haziran 2017

    Bülent Arınç'ın müdahillik talebi reddedildi

    Sanıklar hakkında "terör örgütü üyeliği" suçundan açılan davanın bu davayla birleştirilmesine karar verildi. Arınç ve diğer bazı isimlerin yaptığı müdahillik taleplerinin reddedildiği belirtildi

    'Ulan' hakaret mi değil mi? Yargıtay karar verdi!

    Gündem, 01 Haziran 2017

    'Ulan' hakaret mi değil mi? Yargıtay karar verdi!

    İstanbul Mecidiyeköy'de taksi şoförü ile iki polis memuru arasında yaşanan tartışma Yargıtay'a taşındı

    Yargıtay'dan Soma onayı: Aslolan insan yaşamı

    Gündem, 30 Mayıs 2017

    Yargıtay'dan Soma onayı: Aslolan insan yaşamı

    Yargıtay, Manisa’nın Soma İlçesi’nde kömür madeninde çıkan yangında yaşamını yitiren 301 madenciden 14’ünün ailesinin açtığı manevi tazminat davasının temyiz incelemesini tamamladı

  • CHP'den Yargıtay'a AK Parti kongresi itirazı

    Gündem, 25 Mayıs 2017

    CHP'den Yargıtay'a AK Parti kongresi itirazı

    CHP Grup Başkanvekili Özgür Özel, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın AK Parti genel başkanı seçilmesi ve Başbakan Binali Yıldırım'ın Merkez Karar ve Yönetim Kurulu (MKYK) üyesi olmasına rağmen AK Parti grup başkanlığı görevini yürütmesiyle ilgili Yargıtay'a başvuracaklarını açıkladı

  • 'Nikahsız birliktelikte verilen para istenemez' kararı!

    Gündem, 22 Mayıs 2017

    'Nikahsız birliktelikte verilen para istenemez' kararı!

    Yargıtay, birlikte yaşadığı kadın ve ailesinden, evlilik olmayınca ‘başlık parası’nı isteyen erkeğe 7 bin TL tazminata hükmeden mahkeme kararını bozdu. Birlikteliğin ‘gayri resmi evlilik’ olduğuna dikkat çekip “Gayri ahlaki bir amacı sağlamak için verilen şeylerin geri alınması mümkün değil” dedi

  • Yargıtay'dan 'evlatlık' kararı

    Gündem, 07 Mayıs 2017

    Yargıtay'dan 'evlatlık' kararı

    Yargıtay, doğumundan itibaren nüfusuna kaydettirdiği ve 10 yaşına kadar büyüttüğü çocuk biyolojik ailesi tarafından geri alınan kadının çocukla kişisel ilişki kurabileceğine, bunun için soy bağı bulunmasının gerekli olmadığına hükmetti

    Asansörde taciz etti, mahkeme cezasında indirime gitti!

    Gündem, 06 Mayıs 2017

    Asansörde taciz etti, mahkeme cezasında indirime gitti!

    Yargıtay, bir anne ve çocuğunu asansörde taciz eden sanığın cezasında indirime gitti. Asansörün, TCK’nın ilgili maddesine göre “insanların toplu yaşama zorunluluğunda bulunduğu ortamlar”dan olmadığı belirtilen kararda, sanığın cezasında bu nedenle artırım yapılmasının yasaya aykırı olduğu belirtildi

    Yargıtay, Özgecan davasında kararını verdi

    Gündem, 15 Nisan 2017

    Yargıtay, Özgecan davasında kararını verdi

    Yargıtay, Türkiye’yi sarsan Özgecan Aslan cinayetinde kararını verdi. Yargıtay Fatih Gökçe için “adam öldürme” suçlarından verilen cezayı onarken, Gökçe hakkında “cinsel saldırı” suçundan verilen mahkûmiyet kararını ise “delil yetersizliği” gerekçesiyle bozdu

  • Yargıtay ile TOBB arasında işbirliği protokolü imzalandı

    Gündem, 10 Nisan 2017

    Yargıtay ile TOBB arasında işbirliği protokolü imzalandı

    Yargıtay Birinci Başkanı İsmail Rüştü Cirit, "Yargıya ilişkin tüm kurumların bütünsel bir bakış açısıyla değerlendirilmesi yapılmadan, gerçek anlamda bir yargı reformundan söz etmek mümkün değildir

  • Fenerbahçe'den Yargıtay açıklaması

    Futbol, 27 Mart 2017

    Fenerbahçe'den Yargıtay açıklaması

    Fenerbahçe Kulübü, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın Aziz Yıldırım ve yöneticiler hakkında beraat kararlarının onanmasını talep ettiğini duyurdu

  • Çocuklarını haczederek görebiliyorlardı

    Gündem, 13 Mart 2017

    Çocuklarını haczederek görebiliyorlardı

    Boşanma durumunda eşleri engellediği için çocuklarını ancak haczederek görebilen babalara, Yargıtay'ın aldığı emsal bir karar umut oldu

    Yargıtay'dan Figen Yüksekdağ hakkında karar

    Gündem, 09 Mart 2017

    Yargıtay'dan Figen Yüksekdağ hakkında karar

    Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, Figen Yüksekdağ'ın parti üyeliği, kesinleşen hapis cezası nedeniyle düşürüldü

    Tuğluk'un dosyası Yargıtay'a gitti

    Gündem, 28 Şubat 2017

    Tuğluk'un dosyası Yargıtay'a gitti

    HDP Eş Genel Başkan Yardımcısı Aysel Tuğluk hakkında verilen yetkisizlik kararları sonrası dosya Yargıtay'a gönderildi

  • Ali İsmail Korkmaz davasında yeni gelişme

    Gündem, 21 Şubat 2017

    Ali İsmail Korkmaz davasında yeni gelişme

    Dava her iki sanık yönünden yeniden görülmek üzere, Kayseri 3'üncü Ağır Ceza Mahkemesi tarafından incelenmeye alındı

  • İzmir'deki anne cinayetinde bakanlık o cezaları az buldu!

    Gündem, 15 Şubat 2017

    İzmir'deki anne cinayetinde bakanlık o cezaları az buldu!

    İzmir'de iki kız kardeş annelerini elektroşok cihazıyla bayıltıp, 24 kez bıçaklayarak öldürdükleri cinayetin davasın mahkeme bir kız kardeşe 20, diğerine 10 yıl hapis cezası verdi. Ancak Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı cezayı az buldu

  • Yargıtay'dan doktorlar için sorumluluk kriteri

    Gündem, 04 Şubat 2017

    Yargıtay'dan doktorlar için sorumluluk kriteri

    Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, bir doktorun, karnındaki suyu azalan ancak bilgisayarlı kontrolleri normal görünen kadının ölü doğum yapmasından sorumlu olmadığına hükmeden yerel mahkeme kararını bozdu

    Avrupalı yargıçlara FETÖ'yü anlattı

    Gündem, 01 Şubat 2017

    Avrupalı yargıçlara FETÖ'yü anlattı

    YARGITAY Başkanı İsmail Rüştü Cirit, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Adli Yıl Açılış Semineri'nde FETÖ'yü anlattı