KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Yargıtay

6 Mart 1868 tarihinde "Divan-ı Ahkâm-ı Adliye" adıyla kurulan YARGITAY, 18.06.1879 tarihli Nizamı Mahkemeler Kuruluş Kanunu ile "Mahkeme-i Temyiz" adını almış, Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetince Sivas'ta kurulan yüksek mahkemeye "Muvakkat Temyiz Heyeti" denilmiş, Sivas'taki bu mahkemenin kaldırılıp Eskişehir'e nakli ile "Temyiz Mahkemesi", 20.04.1340 (1924) tarih ve 491 sayılı Teşkilatı Esasiye Kanununun adı 10.01.1945 gün ve 4695 sayılı Kanun ile "Anayasa" olurken, temyiz mahkemesinin adı da "YARGITAY" olmuştur.

Adli yargı mercilerince verilen karar ve hükümleri temyiz yolu ile inceleyen son merci olan Divan-ı Ahkâm-ı Adliye, Yargıtay'ın temelini oluşturur. Osmanlı döneminin yargı sürecinde, 19. Yüzyıla kadar yüksek mahkemeye rastlanmıyor. Adliye mahkemelerince verilen ve yasanın başka adli merciine bırakmadığı hükümleri son mercii olarak incelemekle görevli mahkeme ilk kez "Divan-ı Ahkâm-ı Adliye" adıyla " 6 Mart 1868 Cuma günü Padişah Abdülaziz'in iradesi ile kurulmuştur.

Anılan irade ile Meclis-i Valay-ı Ahkam-ı Adliye kaldırılarak, Şura'yı Devlet ve Ahkam-ı Adliye kurulmuş, böylece yargı ve yürütme birbirinden ayrılmıştır. Şura'yı Devlet'e  hem kanun tasarılarını hazırlama hem de idari uyuşmazlıklara çözüm getirme görevi verilmiştir. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye ise nizamı mahkemelerinin üst organı olup, yalnızca yargı görevi yapan bir kurumdur.

Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'nin (Yargıtay) kuruluş amacı iradede şöyle açıklanmıştır:

"Kişilerin hakları ve güvenlikleri açısından çok önemli olan hukuk işlerinin mülki işlerden ve yürütme ile görevli hükümetten ayrı bir düzene kavuşturulması, adalete değer veren padişahın büyük arzusu olarak belirtilmiştir".

MAHKEMELER KURULUŞ KANUNU (18.06.1879)

Divan-ı Ahkâm-ı Adliyenin bünyesi içinde olan temyiz mahkemesinin yerini, bağımsız bir yapılanmaya sahip olan temyiz mahkemesi almıştır. 1879 tarihli teşkilat ve hukuk kanunları ile  temyiz  konusunda yeni düzenlemeler getirilmiştir. Yukarıda da açıklandığı üzere Divan-ı Ahkâm-ı Adliye kaldırılarak yerine bağımsız Mahkeme-i Temyiz oluşturulmuştur. 

İstinaf Mahkemeleri

İstinaf mahkemeleri 1876 yılında kabul edilen Mecellenin 1838. maddesi ile yargı hayatına girmiştir. Yeniden başlama anlamına gelen istinaf, hukuk terimi olarak ilk derece mahkemesinden verilen hükmün üst mahkemede incelenmesi demektir.

18.6.1879 tarihli Nizami Mahkemelerin Kuruluş Yasası'na göre, ilk dereceli mahkemenin üstünde, Yargıtay'ın altında bir mahkemedir.Yargıtay'ın işini azaltmak ve onu bir içtihat mahkemesi haline getirmek için kurulmuştur.

SİVAS MUVAKKAT TEMYİZ HEYETİ DÖNEMİ (1920-1923)

7 Haziran 1920 tarihinde TBMM Hükümeti tarafından kabul edilmiş ilk yasalardan olan 4 sayılı yasa ile merkezi Sivas ilinde olmak üzere biri Hukuk, biri Ceza, biri Şer'iye ve biri de Dilekçe Dairesi olmak üzere 4 daireden kurulu Temyiz Heyeti (Yargıtay) oluşturulmuştur. Ancak İstanbul'da bulunan Yargıtay da bu sırada varlığını sürdürmüştür. 04.11.1922 tarihinde İstanbul'un Milli Hükümet buyruğu altına girmesi sonucu her iki Yargıtay'ın birleştiği hususu İstanbul'daki Yargıtay'da bulunan dosyaların Sivas'taki Yargıtay'a gönderilmiş olmasından anlaşılmaktadır.

TÜRKİYE CUMHURİYETİNİN KURULUŞU VE ESKİŞEHİRDE TEMYİZ MAHKEMESİ DÖNEMİ (1923-1935)

14.11.1923 tarihli ve 371 sayılı yasa ile Yargıtay'ın Sivas'tan Eskişehir'e nakli ile birlikte bazı yapısal değişiklikler de getirilmiştir.

4 Sayılı yasada belirtilen Hukuk, Ceza, Şer'iye ve Dilekçe Dairesine ilaveten, bu yasanın ikinci maddesinde Sulh Dairelerinden de söz edilmesi Yargıtay'daki Daire sayısının artırılmış olduğunu göstermektedir.
Dairelerde bir başkan ve dört üyenin bulunacağı hükmü bu yasada da tekrar edilmiş, Birinci Başkanlığın, Adalet Bakanı tarafından başkanlardan birisine tevdii edileceği ve seçilen Birinci Başkanın kendi Dairesi ve Genel Kurula başkanlık edeceği kuralına yasanın üçüncü maddesinde değinilmiştir.

Yasa ile getirilen yenilikler ise; Yargıtay'da üç yedek üyenin bulunması, bir Yargıtay Başsavcı Başmuavini bulunacağı, Başsavcı muavini sayısının ikiden dörde çıkarılması ayrıca her dairede lüzümu kadar başmümeyyiz, mümeyyiz ve katiplerin bulundurulması olarak göze çarpmaktadır. Mümeyyizler Dairede yazılan yazıları düzeltmekle görevli kişilerdir.

Bu Yasa ile getirilen yeni hükümlerle, 4 sayılı yasa hükümlerinin birbirine aykırı olması durumunda, 4 sayılı yasanın aykırı olan hükümleri mülga sayılmıştır. Bu bağlamda, aykırı olmayan 4 sayılı yasa hükümlerinin geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Yargıtay'ın Eskişehir'de faaliyete başlamasından sonra, 08.04.1924 tarih ve 469 sayılı yasa ile mevcut olan Şer'iye Dairesi kaldırılarak Hukuk Dairesi sayısı Dilekçe Dairesi sayısı ikiye çıkarılmıştır.
Şer'iye Dairesinin kaldırılmasına ilişkin bu değişikliğin, halifeliğin kaldırılmasından hemen sonra yapılmış olması, Türkiye Cumhuriyetinde din işleri ile devlet işlerinin birbirinden ayrılmasına yönelik iradenin önemli bir göstergesidir.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında; Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu üzerine çalışmalar yapması üzere iki komisyon kurulmuştur: Ahkam-i Şahsiye ve Vacibat. Ancak komisyonların hazırladıkları tasarılar ile devrimlerin bağdaşmadığına inanan Cumhuriyet Hükümeti, İsviçre Medeni Kanununun ve Borçlar Kanununun, bazı değişikliklerle, bütün olarak alınıp benimsenmesine karar vermesi sonucu  her iki Kanun da 4 Ekim 1926 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Türk Ceza Kanunu, 1889 tarihli İtalyan Ceza Kanununun benimsenmesiyle 1 Mart 1926 tarihinde kabul edilmiştir. Ticaret Kanunu 29 Mayıs 1926 tarihinde kabul edilmiş ve 4 Ekim 1926 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 1850 tarihli Kanunname-i Ticaret'in yenilenmesi amacıyla 1916 yılında hazırlanan bir projeden esinlenilmiştir. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, Neuchâtel Kantonu Hukuk Usulü Kanunu örnek alınarak hazırlanmış ve Ekim 1927'de yürürlüğe girmiştir.

Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 1877 tarihli Alman Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu örnek alınarak hazırlanmış ve 20 Ağustos 1929 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Deniz Ticareti Kanunu, Alman Hukukundan esinlenilerek hazırlanmış ve 13 Mayıs 1929 tarihinde kabul edilmiştir. İcra ve İflas Kanunu, İsviçre'deki İcra ve İflas Kanununun benimsenmesi yoluyla hazırlanmış ve 4 Eylül 1932 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

766 SAYILI HAKİMLER KANUNU İLE GETİRİLEN YENİLİKLER VE BU DÖNEMDE YARGITAY

20.03.1926 tarihinde çıkarılan 766 sayılı yasaya kadar hakimlerin seçimi, dereceleri, terfileri, ödüllendirilmeleri ve soruşturmalarına ilişkin olarak geniş kapsamlı ve ayrıntılı bir özel yasa çıkarılmamıştır. Bu yasa ile hakimlere ilişkin düzenlemelerden başka geçici maddeler başlığı altında yazılı otuzyedinci maddede Temyiz Mahkemesi'nin (Yargıtay'ın) "Cumhuriyet Merkezi"ne gelmesinden de bahsedilmiştir.

834 SAYILI MAHKEME-İ TEMYİZ TEŞKİLATININ TEVSİİNE DAİR KANUN DÖNEMİ

766 sayılı Hakimler Kanunundaki yukarıda açıklanan düzenlemelerden kısa bir süre sonra çıkarılan 834 sayılı "Mahkeme-i Temyiz Teşkilatının Tevsiine Dair Kanun" adıyla çıkarılan yasaya göre Yargıtay'daki Daire sayısı üç Hukuk ve üç Ceza Dairesi olmak üzere altıya çıkarılmış, bu Dairelerden her birinin görevinin 834 sayılı bu yasa, Yargılama Usulü ve Sulh Hakimleri Kanunu ile belirleneceği ifade edilmiştir. 

YÜCE DİVAN

İlk 1876 yılında kabul edilen Anayasa ile yargı sistemimize girmiştir. Divan-ı Ali 30 üyeden oluşmaktaydı. Bunlardan onu Heyeti Ayân (padişah tarafından seçilen meclis üyesi) onu Danıştay onu da Yargıtay ve İstinaf reis ve üyelerinden kur'a ile seçilerek atanırlardı.

Divan-ı Ali iki bölümde Divanı İthamiye, Divan-ı Hüküm.

Divan-ı ithamiye dokuz üyeden oluşurdu. Üçü heyeti ayan, üçü Danıştay, üçü Yargıtay ve İstinaf üyelerinden olmak üzere Divan-ı Ali üyeleri arasından kura ile seçilirdi.

Divan-ı Hüküm; yedisi Heyeti Ayan, yedisi Danıştay, yedisi de Yargıtay ve İstinaf üyelerinden olmak üzere 21 Divan-ı Ali üyelerinden oluşurdu.

Divan-ı Ali'nin görevleri; Bakanlar ile Yargıtay Başkan ve üyelerinin ve padişahın kendisini ve makamını tehlikeye sokmaya teşebbüs edenleri yargılamaktı.

1876 Anayasası 20.04.1924 tarihinde kabul edilen yeni Anayasa ile kaldırılmış, Divan-ı Ali'nin de yapısı değişmiştir.

1924 Anayasasına göre Yüce Divan gerektiğinde TBMM.nce kurulmaktaydı.

Görevi; Bakanları, Yargıtay ve Danıştay Başkan ve Üyeleri ile Cumhuriyet Başsavcısını görevlerinden doğacak işler nedeniyle yargılamaktı.

1924 Anayasası gereğince Yargıtay Genel Kurulunca seçilen 11, Danıştay Genel Kurulunca seçilen 10 kişi kendi aralarında Başkan ve Başkanvekilini seçerlerdi. Başsavcı, Yüce divanda Savcı olarak görevliydi.

Yüce Divan görevi, 1961 Anayasası ile Anayasa Mahkemesine verilmiştir.

1221 SAYILI TEMYİZ MAHKEMESİ TEŞKİLATINA DAİR KANUN DÖNEMİ (1928-1973)

11.04.1928 tarihinde çıkarılan 1221 sayılı yasa ile Yargıtay'ın yapısı ve işleyişi ile ilgili yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler dairelerin sayısına ve görev alanlarına da etkili olmuştur.

834 sayılı yasa döneminde Hukuk ve Ceza bölümünde üçer daire olmak üzere toplam altı daire mevcut iken hem hukuk dairelerine hem de ceza dairelerine birer daire eklenmek sureti ve ile Yargıtay'daki daire sayısı sekize, ticaret dairesi ile birlikte toplam daire sayısı ise dokuza çıkarılmıştır.

7264 Sayılı ve 11.05.1959 Tarihli "Temyiz Mahkemesi Teşkilatına Dair 1221 Sayılı Kanunun 1, 3 ve 4 üncü maddelerinde tadilat yapılmasına Dair Kanun" İle Yapılan değişikliklere gelince;
Bu yasa ile öncelikle 1221 sayılı yasanın 5859 sayılı kanunla Yargıtay'da bulunan hukuk dairelerinin sayısı sekize çıkarılmış ve bu dairelerin görev alanlarının 7264 sayılı bu kanun ve Hukuk ve Ceza Muhakemeleri Usulü kanunları ve İcra ve iflas Kanunu ve özel yasalarla düzenlendiğine işaret edilerek dairelerin görev alanları tek tek belirtilmiştir.

Temyiz Mahkemesi Teşkilatına Dair 1221 sayılı Ka- nunun değişik l, 2, 3 ve 4. maddelerinde değişiklik yapılmış ve yasaya yeni bir madde eklenmiştir. Değiştirilen 1, 2, 3 ve 4. maddeler ile eklenen maddeye göre;
Yargıtay 9 Hukuk, 7 Ceza, l Ticaret ve l İcra İflas Dairesinden kurulu olup, dairelerden her birinin görevi, bu kanun ve Hukuk ve Ceza Yargılama Usulü Kanunları ve İcra ve İflas Kanunu ve özel kanunlarla belli edilmiştir.

Yargıtay Haberleri

  • Yaptığı şey korkunç! O öğretmene kötü haber

    Gündem, 19 Mayıs 2018

    Yaptığı şey korkunç! O öğretmene kötü haber

    Yargıtay 1'inci Dairesi, Ferhat Bulut'un yaralanmasıyla ilgili, sanık Okan Akın hakkında, 'öldürmeye teşebbüs' olduğu halde yaralamadan hüküm verildiğini belirterek, yerel mahkemenin verdiği kararı bozdu. Yargıtay 1'inci Dairesi, ayrıca Ferhat Bulut için de para cezası yerine yaralamadan asgari oranda ceza verilmesi gerektiği hükmetti

  • Yoğurt kovasına tuvaletini yapan işçi hakkında Yargıtay son noktayı koydu!

    Gündem, 17 Mayıs 2018

    Yoğurt kovasına tuvaletini yapan işçi hakkında Yargıtay son noktayı koydu!

    Yoğurt kovasına tuvaletini yapan işçi, güvenlik kameralarından saptanması sonucu tazminatsız işten atıldı. Mahkemeye müracaat eden işçinin davası kısmen kabul edilince çılgına dönen işveren kararı temyiz etti. Dava dosyasını yeniden inceleyen Yargıtay, mahkeme kararını bozdu

  • Yeni evli çift televizyon izlerken büyük şok yaşadı! 20 bin lira tazminat kazandılar

    Gündem, 17 Mayıs 2018

    Yeni evli çift televizyon izlerken büyük şok yaşadı! 20 bin lira tazminat kazandılar

    İstanbul'da bir nikah salonundaki düğün merasimi için fotoğrafçıyla anlaşan çift, bir süre sonra düğün görüntülerinin bir televizyon kanalında yayınlandığını görünce büyük şok yaşadı. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, düğün görüntüleri rızaları alınmadan televizyonda yayınlanan genç çifti haklı buldu. Daire, mahkeme kararını oy birliğiyle onadı. Karar sonrası, genç çift 20 bin lirayı televizyon kanalından tahsil etti

    'Bilmiyordum' savunması için emsal karar

    Gündem, 16 Mayıs 2018

    'Bilmiyordum' savunması için emsal karar

    Yargıtay, FETÖ davaları ile ilgili çok önemli bir emsal karara imza attı. Yargıtay 16. Ceza Dairesi, himmet veren, örgütsel toplantı yapan, 1 dolar bulunduran, Bank Asya'ya para yatıran sanık hakkında, "İşlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişinin cezalandırılmayacağını" öngören TCK'nin "hata" hükümlerinin uygulanamayacağına karar verdi

    Eşine 'Bu çocuk benden değil' dedi, Yargıtay karar verdi!

    Gündem, 12 Mayıs 2018

    Eşine 'Bu çocuk benden değil' dedi, Yargıtay karar verdi!

    Her iki tarafı da eşit kusurlu kabul eden mahkeme, çifti boşadı. Kararı her iki taraf avukatı da temyiz etti. Emsal nitelikte bir karara imza atan Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşine ağır ithamlarda bulunan kocayı haksız buldu

  • Yargıtay'dan kaynana kararı! Zorlamak boşanma sebebi

    Gündem, 07 Mayıs 2018

    Yargıtay'dan kaynana kararı! Zorlamak boşanma sebebi

    Kurul, kocanın eşine yönelik baskılarını 'kişilik haklarına saldırıdır' değerlendirmesi yapan mahkemenin kadın lehine verdiği 8 bin liralık tazminatı da az buldu

  • Yagıtay'dan emsal karar! Doğmamış çocuğa tazminat

    Gündem, 03 Mayıs 2018

    Yagıtay'dan emsal karar! Doğmamış çocuğa tazminat

    Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, iş kazasında hayatını kaybeden işçinin olay tarihinde henüz doğmamış olan çocuğu için manevi tazminat ödetilmesine karar verdi.

  • Bakanlık kurtardı! Elektrik mührünü kırana beraat!

    Gündem, 03 Mayıs 2018

    Bakanlık kurtardı! Elektrik mührünü kırana beraat!

    Faturasını ödemediği için elektriği kesilen bir vatandaş, özel sektörün kontrolündeki elektrik dağıtım şirketince vurulan mührü kırdı, tüketime devam etti. Dağıtım şirketi, durumu savcılığa bildirdi. ‘Mühür bozma’ suçundan hakkında dava açılan vatandaşa, 3 bin TL para cezası verildi. Adalet Bakanlığı, kanun yararına bozma isteminde bulundu. Yargıtay, talebi yerinde bularak sanığın beraatine karar verdi

    İkinci elde Yargıtay'dan devrim gibi karar

    Otomobil, 20 Nisan 2018

    İkinci elde Yargıtay'dan devrim gibi karar

    İkinci el otomobili satışında oldukça sık karşılaşılan kilometre düşürülme olayı, Yargıtay'ın son kararıyla yeni bir boyut kazandı. Buna göre satıcı, sattığı aracın kilometresinin düşürüldüğünün bilmemesi halinde bile sorumlu olacak

    Yargıtay'dan Aydın Doğan'a kötü haber

    Gündem, 19 Nisan 2018

    Yargıtay'dan Aydın Doğan'a kötü haber

    Yargıtay 19. Ceza Dairesi, işadamı Aydın Doğan, kızı Hanzade Vasfiye Doğan Boyner, İmre Barmanbek ve Ali Rıza Temüroğlu hakkında verilen beraat kararını, mahkumiyet kararı verilmesi yönünde bozdu

  • Sinem davası sil baştan

    Gündem, 10 Nisan 2018

    Sinem davası sil baştan

    Üniversiteli Sinem’in ölü bulunduğu apartmanın sahibi Paksoy Holding’in veliahtları Mahmut ve Can Paksoy’un beraati Yargıtay’dan döndü. Aile Bakanlığı’nın müdahil olup temyize taşıdığı davayı görüşen Yargıtay'dan “Adli Tıp raporu dikkate alınmadı, karar bozulmalı.” kararı çıktı

  • Kepçe kulak ameliyatı davalık oldu!

    Sağlık, 09 Nisan 2018

    Kepçe kulak ameliyatı davalık oldu!

    ‘Kepçe kulak’ ameliyatının sonucunu beğenmeyen hasta, doktora tazminat davası açtı. Yerel mahkemenin ‘ret’ kararı Yargıtay’dan döndü. Kararda ameliyatta tedavi değil güzelleşme amaçlandığı için taraflar arasında ‘hizmet’ değil, ‘eser sözleşmesi’ ilişkisi olduğu vurgulandı

  • Aldatılan kadının eşine, 'gavat' demesi kusur sayılmadı

    Gündem, 05 Nisan 2018

    Aldatılan kadının eşine, 'gavat' demesi kusur sayılmadı

    Yıllar süren yargılamada son noktayı koyan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu özellikle tepki niteliğinde olduğu kabul edilen davranışlarda bulunan davacı kadına boşanmaya sebep olan olaylarda herhangi bir kusur yüklenemeyeceğine hükmetti

    Yargıtaydan çok önemli 'kredi masrafı' kararı

    İş-Yaşam, 03 Nisan 2018

    Yargıtaydan çok önemli 'kredi masrafı' kararı

    Yargıtay, bankadan kullanılan krediler için çeşitli adlar altında kesilen masrafların iadesi talebiyle açılan davayı reddeden yerel mahkeme kararını bozdu

    Eski yüksek yargı üyeleri davası ertelendi

    Gündem, 02 Nisan 2018

    Eski yüksek yargı üyeleri davası ertelendi

    15 Temmuz darbe girişimi sonrasında görevlerinden ihraç edilen ve tutuklu bulunan Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Hakimler Savcılar Kurulu (HSYK) üyelerinin yargılanmasına devam edildi. Eski Danıştay üyesi Mithat Özcan yöneltilen suçlamaları kabul etmedi. Duruşma ertelendi

  • Yargıtay'dan emsal olacak "balkon demiri" kararı

    Gündem, 02 Nisan 2018

    Yargıtay'dan emsal olacak "balkon demiri" kararı

    Yargıtay, hırsızların tırmanmasına yol açabilecek şekilde yaptırılan yatay balkon korkuluk demirlerinin sökülmesine ilişkin yerel mahkeme kararını onadı

  • Gurbetçi çiftin çocuk savaşında ‘şiddet’ vetosu

    Gündem, 01 Nisan 2018

    Gurbetçi çiftin çocuk savaşında ‘şiddet’ vetosu

    Almanya’da yaşayan Türk çift boşanınca anne çocuğu da alıp Türkiye’ye döndü. Baba, uluslararası anlaşmalara dayanarak İstanbul’da ‘çocuk kaçırma’ davası açtı. Annenin “Şiddet uyguluyor” ifadesi üzerine, mahkeme Almanya’ya iade talebini reddetti. İstinaf “Delil yok” gerekçesiyle iade yönünde karar verirken, son sözü söyleyen Yargıtay çocuğun annede kalmasına hükmetti

  • Yargıtay'dan itirafını reddeden sanıklar hakkında önemli karar

    Gündem, 29 Mart 2018

    Yargıtay'dan itirafını reddeden sanıklar hakkında önemli karar

    Yargıtay Ceza Genel Kurulu, terör örgütü üyeliği suçundan yargılanırken, soruşturma aşamasındaki itiraflarını mahkemede reddeden sanıklar hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağını karara bağladı

    Yargıtay'dan 'Bylock' için kritik karar

    Gündem, 29 Mart 2018

    Yargıtay'dan 'Bylock' için kritik karar

    Yargıtay 16. Ceza Dairesi, Samsun’da bir sanığa ByLock nedeniyle ‘terör örgütü üyeliği’nden verilen hapis cezasını ‘yeterli araştırma yapılmadığı’ gerekçesiyle bozdu