Tartışmalara son verecek bir fotoğraf!
'Kanlı 1 Mayıs' tartışmalarına ışık tutacak fotoğrafı Yavuz Semerci köşesinde yayınladı. 28 kişinin ölümünden solcular mı yoksa devlet mi sorumlu?
Kardeşim Levent Semerci, Eskişehir'de "Ayhan Hanım" isminde bir film çekiyor. Annemizin hikâyesi, 12 Eylül döneminin dramını çok derinden yaşayan annemizin gözünden o günleri anlatan bir film. Vahide Gördüm'ün rahatsızlığından ötürü çekimleri durmuştu. Şimdi tekrar başladı.
Evimizde 1 Mayıs 1977 özel bir gündü. Ben ve ağabeylerim meydandaydık. Annem ve Levent evde her an gelmesi muhtemel ölüm haberimizi bekliyordu. O günlerin hikâyesini yazmıştım. Ayhan Hanım filminde de evdeki ölüm bekleyişi önemli bir sahne olarak yer alıyor. Levent, filmde 1 Mayıs 1977'yi de çekeceğinden konuyu derinlemesine araştırdı.
Eskişehir'e gittiğimde bana bir fotoğraf gösterdi. Çekim hazırlıkları için duvarlarda asılı o güne ait yüzlerce fotoğraf içinde sayfada gördüğünüz fotoğraf ilgimi çekti. Bunu kamuoyuyla paylaşalım istedim.
Levent emin değildi. Ama şu sıralar 1 Mayıs katliamıyla ilgili yorumlardan rahatsız olduğunu söylüyor, orada hayatını kaybeden insanlara saygısızlık yapıldığına inanıyordu. Ağabeylik inisiyatifimi kullanarak fotoğrafı kendisinden aldım. Üzerinde film çekimi için yazılmış bazı notlar var. Herkesin solu eleştirmeyi marifet sandığı bir dönemde bu fotoğrafı yayınlamanın iyi olacağını düşündüm.
Büyük olasılıkla 1 Mayıs 1977'de neler olduğunu kimse bilemeyecek. Çünkü ortada hiçbir kanıt yok. Bu bile bu işin ne kadar akıllıca yapıldığının delili. 12 Eylül'e neden gösterilen MSP Konya mitinginde "Şeriat isteriz" pankartı açanların asla bulunamaması gibi.
Ama bu fotoğraf bile tek başına Kazancı Yokuşu'nda hayatını kaybeden 28 kişinin neden öldüğünü gösteriyor. Halil Berktay'ın iddialarının aksine Kazancı Yokuşu'nda ezilerek ölenlerin sorumlusunun birbiriyle çatışan solcu gruplar olmadığını, insanların o yöne sürüldüğünü gün yüzüne çıkaran bir fotoğraf.
Fotoğrafta üç panzer var. İkisi açık bir şekilde gözüküyor. Üçüncüsü de (gösteri kamyonunun arkasında kaldığı için görülmüyor) insanların üzerine tazyikli su sıkıyor. Çatışmanın ilk dakikaları, çünkü fotoğrafta görüldüğü gibi Pamuk Eczanesi'nin camları kırılmamış. Üç panzer de kalabalığın üzerine gidiyor ve panik halinde kaçmaya çalışan gençler ve işçiler tek kaçış yolu olan Kazancı'ya yöneliyorlar. Bir kadın da panzerin ezmesi sonucu o zamanki otobüs duraklarının önünde ölüyor.
Fotoğraftaki en soldaki panzerin geliş yönü de o taraf. Belki de o kadını ezdikten sonra Kazancı'ya yöneliyor. Bu arada iki gösterici de o bölgede kurşun yarasıyla ölüyor. Onların da panzerlerden açılan ateş sonucu hayatını kaybettiğini düşünmemek elde değil. Bu fotoğrafta olduğu gibi diğer fotoğraflarda da birbiriyle çatışan sol gruplar göremiyorum; herkes panik halinde panzerlerden ve ateşten kaçmaya çalışıyor.
Bence Berktay elinde kanıt olmadan o dönemin devrimcilerine saldırmamalıydı. Elbette sol içi çatışma vardı, ama o dönem hiçbir sol hareketin kitlenin üzerine ateş açtığına inanmıyorum. Bu fotoğrafın bana anlattığı, bu panzerler böyle agresif olmasaydı ve dönemin emniyet yetkilileri dikkatli davransaydı bu kadar çok ölüm olmayacaktı. Ve bugün bir katliamdan bahsetmeyecektik...
