Spor tek başına yeterli mi?
İstatistikler tartışma yarattı...Günde 4 saatten fazla oturanlar boşuna mı spor yapıyor?
Şükran ÖZÇAKMAK - Özlem YILMAZ (AHT)
Yapılan araştırmalara göre, günlük oturma süresiniz 4 saatin üzerindeyse, her gün spor yapsanız dahi sağlığınız tehlikede. Konuya dikkat çeken Habertürk yazarı Neva Çiftçioğlu Banes, günde 4 saatten fazla oturan insanların çoğunda yüksek tansiyon, şeker, kalp ve böbrek hastalıkları, obezite görüldüğüne ve beyin fonksiyonlarında zayıflamaya işaret ediyor. 6 saatin üzerinde oturanların yüzde 80’inde ise şeker hastalığı olduğu belirtiliyor. Yazısında, “Avustralya’da 200 bin kişi üzerinde yapılan araştırmaya göre günde 11 saatten fazla oturan insanların, yüzde 40 ihtimalle ömürlerinden maksimum 3 yılın gittiği iddiasına yer veren Banes, hareket getirerek oturma süresini 3 saate çekenlerin hayatlarının ise 2 yıl daha uzayacağının bilgisini de aktarıyor. Biz de bu araştırmaya dayanarak, “Günde 4 saatten fazla oturanlar boşuna mı spor yapıyor?” sorusunu uzmanlara sorduk.
‘Birçok hastalığa davetiye çıkarır’
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroşirürji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat HANCI:
İNSANLAR boş oturmuyorsa, hiçbir zaman beyin fonksiyonları etkilenmez. Otururken televizyon seyrediyordur, bilgisayar kullanıyor, kitap okuyor, etrafı seyrediyordur. Bu durum, beyin fonksiyonlarını olumsuz etkilemez. Oturma, yani sedanter yaşam, kardiyovasküler sistemini etkiler, damar sertliği ve beraberinde birçok hastalığı getirebilir. Ofisinizi uygun bir şekilde oluşturmamışsanız; boynunuzda, belinizde fıtıklar oluşur, kan dolaşımınız yavaşlar. Bu nedenle sürekli oturarak çalışmak durumunda olan insanlara; “Ofisinizi uygun hale getirin, sekreter tipi koltuk kullanın” derim.
‘Bilimsel tarafı yok çok saçma bir tespit’
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Fikret TÜZÜN:
FİZİKSEL aktivitenin minimum seviyede olduğu hareketsiz yaşam tarzının sağlığı etkilediği zaten bilinen bir şey. Araştırmaların bilimsel olup olmadığına bakmak lazım. Ev kadınlarına; “Hareket edin, çömelin kalkın veya günde 3 bin adım atın” diyoruz. Bunlar kanıta dayalı tıp değil. Aslolan, bir gün içerisinde 4 saatten fazla oturmak sakıncalıdır. Hareketli yaşam; kalp damar, kas eklem sistemini besler, organları çalıştırır, ruh sağlığını korur, beyni besler. Normal bir insanın 11 saat hareketsiz kalması mümkün değil, yatalak olması lazım. Bu nedenle de o araştırma saçma. Ayrıca 6 saatin üzerinde oturanların yüzde 80’inde şeker hastalığı, kolesterol yüksekliği görülmesi çok normal. 6 saat oturuyorsa bir insan, oturarak besleniyor demektir. Bunun için de aldığı kalori birikiyor, obezite oluşuyor. Zincirleme hastalıklar birbirini izliyor.
‘İnsanlar yürümüyor toplum risk altında’
Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. İbrahim Bayer ÇINAR:
BU ay içinde devamlı oturan hasta grubundan 4 taksici hastamız by-pass oldu. Çünkü günde 8-10 saat direksiyon başındalar. Hareketsiz insanlarda yüksek tansiyon, kalp krizi geçirme ihtimali ve çağımızın hastalığı damar sertliği riski daha yüksek. Kilolu olanlar, sürekli evde oturanlar, evden çıkmayan hastalar da var. Bazı depresif hastalar da kalp krizi nedeniyle hastaneye kaldırılıyorlar. Düzenli olarak yürüyen insanlarda yapılan spor, koruyucudur. Yürümeyenlerde risk fazladır. Mental stres ve kolesterol birikimi kalp krizi riskini yükseltiyor. 50 yaşında ciddi bir şeker hastasının damar yaşı 60’a eşit oluyor. Bu nedenlerle, günde en az 45 dakika yürüyüş öneriyoruz. Ayakta durmayı da yürüyüş, hareket saymıyoruz. Hareketsizlik artık genç yaşlara indi. İnsanlar yürümüyor, evde ve işyerlerinde hareketsiz duruyorlar. Toplum risk altında.
‘Spor kanı pompalar, her zaman büyük faydası var’
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kalp Damar Cerrahi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan İPEK:
BU muğlak bir şey. Hiç aralıksız hareketsizlikten bahsediliyorsa, o zaman toplardamarda bazı tıkanıklığa bağlı akciğer embolisine yol açabilir. Bilgisayar başında çalışmak zorunda olanlar, terziler vs. uzun süre oturarak yapılan meslekler vardır ki, biz onlar için koruyucu tedbirler öneriyoruz. Örneğin uzun süreli bilgisayar başındaysanız bir varis çorabı giyebilirsiniz, uzun uçak yolculuğu yapıyorsanız küçük dozlu kan sulandırıcı kullanabilirsiniz. Ama “Uzun süre oturduğunuz için yaptığınız sporun önemi yok” demenin bilimsel bir yanı olmaz. Doktor onayı alındıktan sonra yapılan spor, her zaman önemlidir. İnsan sağlığını olumlu yönde etkiler, olası hastalıkları geciktirir veya önler. Spor kanı pompalar. Kanın ulaştığı her yerde can vardır. Dengeli olmak şartıyla sporun her zaman faydası var.
‘Hareketsizlik ömrü kısaltır diyemeyiz’
Avrupa Kardiyoloji Derneği Hipertansiyon ve Kalp Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Serap ERDİNE:
GÜNLÜK aktivitenin tabii ki yararı var. Ama öyle “4 saat oturduktan sonra spor yapsanız bile yararı yok” gibi bir söyleme katılmıyorum. Haftada en az 3 gün 20 dakikalık yürüyüş, yüzme gibi aktivitenin yararı kanıtlanmış durumda. Bu minimum sürenin üzerine çıkılırsa daha iyi olacak. Kişinin ağırlık kaldırmadan, kişinin kendisiyle ve başkalarıyla yarışmadığı aktiviteler daha yararlı olacaktır. “Hareketsiz yaşam, ömrü kısaltır” gibi bir şey demek mümkün değil. Çünkü hastalık yok hasta vardır. Herkesin, her hastalığın farklı cevabı vardır. Ama sürekli oturan kişilerde kan basıncının yüksekliği, kilo alımı, kan yağlarındaki yükseklik, kalp hastalığının önemli nedenlerinden biri. Ve çok eskiye oranla daha sık olarak görülmekte.
‘Bilgisayar başında uzun süre oturmak problemli’
Türk Kardiyoloji Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Mustafa Kemal EROL:
BİLİNEN gerçek şu ki, oturan hareketsiz insanlar kilo alıyorlar ve bu hastalarda kalp damar hastalığı riski çok daha fazla. Günlük aktivitesi iyi olan, yarım saatten fazla yürüyüş yapanlarda risk daha az. Bu araştırma, klasik bilgimizi destekleyen bir bulgu. Hareketli kişiler kilo almazlar, damar dirençleri ve kolesterolleri daha düşük olur. Hareket etmiyorsa kilo alıyor, kilo alınca diyabet ve tansiyon riski artıyor, bunlar birbirlerini tetikliyor. Modernleşmenin getirdiği, fast food tarzı yiyecekler, bilgisayar başında uzun süre vakit harcamak da ülkemizde ciddi bir probleme, şişmanlığa yol açıyor.