100 promili aşmadan atsak
Bugünlerde ABD de alkolü tartışıyor
Ayşe ÖZEK KARASU / HT PAZAR
Alkollü sürücüleri püskürtme bağlamında. Çünkü bir yılda alkole bağlı trafik kazalarında 10 bin kişi ölüyor. Hem de binlercesi yasal promil dahilinde. Hesap şu: 67 kiloluk bir adam 90 dakikada 4 bardak bira içerse yasal sınırlar içindeki 80 promille yola çıkar. Eğer limit 50 promile düşürülürse daha az içer, yok daha fazla içerse yolda tutuklanır, hayatlar kurtulur
Alkolün meyhane faslı değil, sonrası önemli. Adam çıkışta arıza yapıyor mu, direksiyona geçiyor mu, geçmiyor mu? Bütün mesele bu.
Satışla ilgili düzenleme ileri vadede meyhanelerin tabutuna çivi çakacak cinsten. Ama elbette dışarıda da içilecek yine.
Nitekim 100 promil üstünde alkolle yakalananlara 2 yıl hapis cezası öngören yasa teklifi verildi ve komisyondan da geçti.
Bu düzenleme çıkmasına çıkar da, yeterli olur mu? Alkollü vaziyette direksiyona davrananları caydırır mı?
Emniyet raporuna göre geçen yıl alkollü sürücülerin yol açtığı kazaların oranı yüzde 1.35 düzeyindeydi. Ancak alkollü sürüşten kaynaklanan ölümler tam belli değil. Çünkü ölümlü kazalarda yaşamını yitirene şikayet halinde otopsi yapılıyor. Yani ölen sürücü alkollü mü, bilmek pek mümkün değil.
ABD'deki rakam ise belli: Alkollü sürüş yüzünden yılda 10 bin kişi yollarda can veriyor. Üstelik de yasal 80 promille direksiyon başına geçenler yüzünden ölüyor binlercesi. İşte bu nedenle ulaşım güvenliğinden sorumlu daire (NTSB) geçen hafta bir dizi talepte bulundu. Öncelikle 50 eyaletten, 80 promil olan limitin 50 promile indirilmesini istedi.
Amerikan medyası hemen ölçüleri döşendi: Bu demektir ki, 45 kiloluk bir kadın tek kadeh, 60 kiloluk adam da iki kadeh içecek (W.Post) Gerçi ABD'de cüsseler bu kiloların üstünde ama, öyle hesaplamışlar işte. New York Times'taki hesaba göre de 67 kiloluk bir adam 90 dakikada dört bardak bira içerse şimdiki mevcut limite ulaşıyor. Eğer 50 promile düşerse sadece üç bardak içebiliyor. Aynı hesapla 48 kiloluk kadın iki bardak.
AVRUPA ÖRNEĞİ
Alkollü Sürüşe Karşı Anneler Derneği'ni de arkasına alan NTSB'nin argümanı şu: Birçok Avrupa ülkesinde limit 50 promile indirildikten sonraki 10 yıl içinde alkollü sürüşe bağlı trafik ölümleri yarı yarıya azaldı. Promile yeni ayar dışında başka öneriler de var. Meselâ alkollü sürüşte yakalananların aracına nefes-ölçer kilidi. Cihaza üflemeden, alkol testi yapmadan çalışmıyor motor. Sürücünün kanındaki alkolü avuç içinden ölçen direksiyon da diğer bir fikir. NTSB bu yöndeki araştırmaları destekliyor. Bu direksiyonların ileride otomotiv endüstrisinde zorunluluk haline getirilebileği düşünülüyor. Böylece alkollü sürüşte hiç yakalanmamış olanlar bloke edilecek ki, ölümlü kazalara karışanların yüzde 90'ını bu "yakalanmamışlar" oluşturuyor.
Ancak lokantaların da bağlı olduğu Amerikan İçecek Enstitüsü, tavsiyeleri saçma bulduğunu ilan ediyor. Bu tür önlemlerin aklı başında, sorumlu içicilere zarar vereceğini, azılı içicileri ise direksiyon başına geçmekten alıkoymayacağını söylüyor.
Promil limitine yeni düzenleme zor görünüyor. Çünkü 100'den 80 promile düşürülmesi bile tehdit yoluyla olmuştu. Clinton, bu limite uymayan eyaletlere otoyol yapımı için para verilmemesini içeren yasayı imzalayınca dize gelmişlerdi.
Dönelim bizim 100 promil üstüne ve cihaza üflemeyenlere 2 yıl hapis cezası içeren yasa teklifine. Türkiye'deki istatistikler yeterli değil, ancak ABD'deki rakamlar, trafikte 80 promil alkolün ölümlü kazalara yol açtığını gösteriyor.
Gerçi Türkiye'de kişi başına yıllık alkol tüketimi 1.4 litre, ABD'de ise 8.44 litre. ABD'deki alkollü yol canavarlarının kat kat fazla olduğu kesin. İçki sonrası mesafeler de daha uzun. Ancak öyle binlercesine gerek yok, 80 promil alkolle giden bir hayat bile değerlidir.
Bizim mevcut düzenlemede de 50 promili aşanın ehliyeti 6 ay gidiyor. Tekrar halinde süre uzuyor. Ehliyetsiz kullanan da oluyor. O halde adamı hapse atmak için 100 promili aşmasını beklemek niye?