Gazi Erçel

Döviz kurunu değiştirmek ya da değiştirememek

Döviz kuru rejimini hâlâ tartışıyoruz. Başbakan Yardımcısı Ali Babacan daha önceleri döviz kuru rejimi ile ilgili olarak hükümetin duruşunu defalarca belirtmişti. Son olarak da Bloomberg HT’deki söyleşisinde bu duruşunu tekrarladı. “Serbest kur rejimi değişmez, değiştiren ülkeyi felakete sürükler”. Bir kez daha anımsatalım. Genel kural döviz kuru rejimini seçmek siyasi sonuçlarının önemi nedeniyle hükümete aittir. Uygulamayı ise merkez bankaları yapar. Bizde de bu geçerlidir. Özellikle kur rejimi seçilirken hükümetler hesap kitap yaparlar. Seçimlerinin siyasi getirisini ve götürüsünü ayrı kefelere koyarlar, tartarlar.

DALGALI KURA GEÇERKEN…
Türkiye dalgalı kura geçerken o tarihte görevde bulunan hükümet bu hesabı ne yazık ki yapamadı. 21 Şubat 2001 tarihinde bir anda patlayan kriz ve IMF’nin dalgalı kur koşulu siyasi hesabın yapılmasına olanak tanımadı. Uygulamada geçen 10 yıla yakın zaman içinde AKP hükümetlerinin kur rejiminin siyasi sonuçlarını defalarca gözden geçirdiği kanısındayım. Bir tarafta ülkeyi finansal krizlerden koruyan döviz kuru uygulaması öte yandan ise bu sistemin ihracatçıya yüklediği ağır yük ve giderek artan ithal bağımlığı arasında siyasi tercihini birincisi lehinde kullandı. 2000’li yılların ilk on yılında dünya konjonktürünün de yardımı ile bizde de kriz çıkmadı. Hükümet bunu görünce ve de IMF’nin görüşü çerçevesinde döviz rejimi konusunda bir değişikliğe gitmedi. Merkez Bankası uygulamalarının ne olacağı da yürürlükteki stand-by anlaşmalarında detaylandırıldı. TL’nin değer kazanmasının bir sonucu olan ve giderek yükselen cari işlemler açığı sorunu ise küresel kriz çıkışıyla çözüldü.

NEDEN DEĞİŞTİRSİN Kİ?
Bu durumda kuşkusuz hiçbir hükümet döviz kuru rejimini değiştirmek istemez. İhracatçıların yakınmalarını ya duymazlıktan gelir ya da sorumluluğu Merkez Bankası’na atarak hedef şaşırtır. Rejimin değişmesi için iki koşul gerekir. Birincisi, cari işlemler açığı önlenemez ya da finanse edilemez düzeye çıkarsa, değeri sürekli ya da ani düşmeye başlayan TL’nin baskısı sonucu konuyu masaya yatırır. İkincisi, mali kuralın ertelenmesinde olduğu gibi Başbakan siyasi tercihini yapar, bir gecede karar verir, sistem değişir. Ayrıca hatırlatalım, IMF’nin tanımlaması ile dünyada dalgalı kur rejimini 79 ülke uyguluyor. Bunların dışında kalan 109 ülkede değişik kur rejimleri uygulanmakta ve bunlardan hiç biri de felakete sürüklenmedi.

İspanya’da cüzdanımı kaybetmedim
Bazı kişiler e-postama girmiş, haberleştiğim tüm adreslere benim adıma mesaj yollamışlar. Güya İspanya’da cüzdanımı kaybedip bir otelde mahsur kalmışım ve acilen 2600 Euro’ya gereksinimim varmış. Bu paranın Western Union aracılığı ile belirttikleri bir adrese gönderilmesini istiyorlar. Tam bir dolandırıcılık olayı. Ne İspanya’ya gittim ne de cüzdanımı kaybettim. Ama dün sabahtan beri bu işle uğraşıyorum. Sağ olsun dostlar arıyorlar. Mail gönderiyorlar. Kendilerine durumu açıklıyorum. Ancak gerçekten bir baş ağrısı. Aman e-postalarınızın güvenliğine çok özen gösterin.