Gazi Erçel

Güçlüler ve gölgeleri

Resme bir bakın. Bir tarafta kolu kırılmış, çökmüş ve yaşlanmış ABD Başkanı Obama. Yanında gözü kapalı gülen genç ve dinç Çin Başbakanı Wen. Öte yandan gölgesi kendisinden büyük ve şeytan gibi durumu kollayan Avrupa Birliği Başkanı Van Rompuy. Bunlar dünyanın en güçlü ekonomilerinin temsilcileri. Büyüklük açısından Çin ABD’den sonra dünyanın ikinci ekonomisi konumuna geldi. Euro Bölgesi İngiltere’yi kapsamasa bile hâlâ üçüncülüğünü koruyor. Finansal piyasalar açısından ise durum değişik. ABD’li ve Avrupalı bankalar sisteme hâkim. Dünyadaki tasarruf ve yatırım dengesini ya da dengesizliğini risk unsurlarını dikkate alarak global düzeyde dağıtıyorlar. Çin’in bu konuda derinliği ve etkisi az.

Ne var ki son küresel kriz Batılı bankaları önemli bir biçimde sarstı. Şimdi yeniden yapısal değişim içindeler. IMF gibi uluslararası kuruluşlarda ise bu denge daha farklı bir biçimde kuruluyor. ABD eskiden kalma yapıda yüzde 16.7 oranı ile hâlâ güçlü ve veto hakkına sahip bir ülke konumunu koruyor. Avrupa ise İngiltere hariç 6 Euro Bölge ülkesinin yüzde 20’lik oy hakkını kimseye kaptırmak istemiyor. Buna karşı dünyanın ikinci büyük ülkesi olan Çin’in IMF’deki oy gücü yüzde 3.65. Bunu arttırsanız nereye kadar yükseltebilirsiniz? ABD ve Avrupalı üyeler son finansal krizle azalan güçlerinin IMF gibi kuruluşlara yansıması konusunda hâlâ direniyorlar. “Gelişen piyasalara sahip ülkelerin bu kuruluşlardaki sesi daha fazla çıkacak” söylemi ile işi geçiştiriyorlar. Gölgelerini kendilerinden daha büyük göstererek ekonomik güç kayması olgusunu karar alma düzeylerine yansıtmıyorlar. Gölge oyunu oynuyorlar.

Ağustos geçti, rapor hâlâ yok
IMF uzmanlarının 4. Madde çerçevesinde yaptığı inceleme ve görüşmeler sonucu düzenlenen Türkiye Değerlendirme Raporu, İcra Direktörleri Kurulu’nda 30 Temmuz günü görüşüldü. Ancak teamül olmasına karşın yayınlanmadı. IMF bu konuda suskun kalırken, açıklama yapan Hazine Müsteşarlığı yetkilileri gecikmenin teknik yazım çalışmalarının devam etmesinden kaynaklandığını, yazım çalışmalarının ağustos sonuna tamamlanmasını beklediklerini söyledi. Ağustos ayı geçti. Bugün eylülün 3’ü. Ama rapordan hâlâ bir haber yok. Bir toplantıya katılmak için önümüzdeki hafta yurtdışında olacağım. Bayramınızı şimdiden kutlarım.