Ercan Kumcu

Enflasyonda riskler

Enflasyon hedeflenen doğrultuda gidiyor. Ama, daha yapılacak çok iş var. Yapılacakların başında enflasyonu yüzde 5’in altına indirmek var. Hangi kritere bakarsak bakalım, Türkiye’de enflasyon hala çok yüksek. Dolayısıyla, enflasyon hedeflenen doğrultuda gittiği için zafer çığlıkları atmanın zamanı değil.

Önümüzdeki dönemde enflasyona yönelik ciddi riskler var. Risklerin bir bölümü dış kaynaklı, bir bölümü de kendimizden kaynaklanıyor. Gıda fiyatlarındaki artış eğilimi önemli bir risk oluşturuyor. Gıda fiyatları ortalama enflasyonu yakından ilgilendiren bir kalem. Küresel toparlanmanın hızlanması durumunda enerji fiyatlarındaki artış olasılığı bir başka risk.

RİSK KAMU FİNANSMANI

Kendi içimizden kaynaklanan en önemli risk kamu finansman dengesinde şu sıralarda ve önümüzdeki dönemde oluşabilecek olumsuz gelişmelerdir. Siyasi takvim 2009 yılında bozulan kamu finansman dengesinin önümüzdeki dönemde iyileştirilmesini önleyebilecek. Bu pazar günü referandum var. Gelecek yaz genel seçimler yapılacak. 2012 yılında Cumhurbaşkanlığı seçimi gündeme gelecek. Bir sonraki yıl yerel seçimler yapılacak.

2009 yılında kamu finansman dengesinde yaşanan bozulmanın bir bölümü ekonominin daralmasıyla beraber vergi gelirlerindeki düşüşlerden kaynaklanmıştı. Ekonominin büyüme eğilimine girmesiyle vergi gelirlerinde küçümsenmeyecek bir artış yaşanıyor. Ama, vergi gelirlerindeki artışları tasarruf edip kamu finansman dengesini güçlendireceğimize, aynı paralelde harcamaların da bir artış eğilimine girdiği izlenimi ediniliyor. Siyasi takvim harcama artışlarının devam edebileceği olasılığını artırıyor.

Vergi gelirlerindeki doğal artışın sonuna gelindiğinde, elimizde yeniden tek araç olduğu gerçeği ortaya çıkacak: dolaylı vergi oranlarını artırmak. Katma değer ve özel tüketim vergileri gibi vergilerdeki oran artışları doğrudan tüketici fiyatlarına yansıyor. Harcamalardaki tasarrufların yanında, 2001-2007 dönemindeki kamu finansman dengesindeki iyileşme de bu yolla sağlanmıştı. 2008 yılı sonunda ve 2009 yılındaki kamu finansmanındaki bozulmayı sınırlayan etken de yine dolaylı vergi oranlarını artırmak olmuştu.

ÇELİŞKİ YAŞANIYOR

Önümüzdeki dönemde kamu finansmanındaki bozulmanın önüne geçilmesi gerektiği düşünüldüğünde, yeniden devreye girebilecek tek araç olarak yine dolaylı vergi oranlarını artırmak olacak. Bu dönemde hiçbir iktidarın harcamaları kısmak gibi bir seçeneğe sıcak bakabileceği düşünülmemeli. O takdirde, para politikasının duruşundan bağımsız olarak ortalama enflasyon yeniden hedeften şaşabilecek.

Türkiye’nin öncelikle bir maliye reformu yapmak zorunluluğu var. Bir yandan enflasyon hedeflemesi politikasını yürütüp diğer yandan kamu finansmanını rahatlatmanın tek yolunun fiyat artışlarını körüklemek olduğu bir yapı birbirleriyle uyumlu değil. Çok önemli bir çelişki yaşanıyor. Bu çelişki bir yandan para politikasının itibarını sarsıyor. Diğer yandan, enflasyon yaratarak kamu finansmanının düzeltilmesi zorunluluğu kamu finansman dengesindeki iyileşmenin kalıcı olmasını engelliyor.

Kamu finansman dengesindeki kısa dönemli düzeltmeler piyasalarda çarpıklık yaratmayan doğrudan vergilere dayandırılmalı. Ama, asıl strateji, harcamalarda tasarrufu artırmaya dayandırılmalıdır. Aksi takdirde, enflasyondan kalıcı bir biçimde kurtulmak mümkün olmayacaktır.