HABERTÜRK Gazetesi yazarlarının köşeleri, saat 11:00'den itibaren güncellenmektedir.
İbrahim Haselçin

İbrahim Haselçin

[javascript protected email address]

Meslek sahiplerinin sorumluluğu

30 Ekim 2011 Pazar, 13:53:41Güncelleme: 13:53:41

Önceki yazımızda depremde yıkılan binaların tek sorumlusunun müteahhitler olmadığını, onlar kadar binaların planlarının hazırlanması, inşa edilmesi, kontrolü, denetimi, izin ve ruhsatlarının verilmesi aşamalarında mimar ve mühendislerden oluşan meslek mensuplarının da sorumlu olduğunu belirtmiştik. Mesleksizlik zaten Türkiye’nin geri kalmışlığının baş nedenlerinden biri. Bunun kökeninde de hiçbir olayda meslek mensuplarının sorumlu tutulamaması, bir şekilde meslek mensuplarının her zaman sorumluluktan sıyrılması gerçeği var.

Göreceksiniz Van depreminde de müteahhit dışında hiçbir meslek mensubu ceza almayacaktır. İlgi alanımız olan sermaye piyasasında da benzer bir tablo var. Özellikle halka açık şirketlerin, yatırımcıları kandıran, aldatan, dolandıran davranış ve eylemlerinde meslek mensuplarının rolü çok fazla. Gelişmiş ülkelerdeki sorumluluk ve tazminat hukukuna benzer bir yapımız olmadığı için sermaye piyasasındaki meslek mensuplarının sorumluluğu da olmuyor.

Halka açık şirketlerin kamuya açıkladıkları en başta mali tabloların tam, doğru ve gerçeğe uygun olması gerektiği prensibi belki de sermaye piyasasının en temel ilkesidir. Şirketlerin kamuoyuna açıkladıkları başta mali tablolar olmak üzere tüm bilgilerin bu ilke çerçevesinde incelemesini yapan ve bu konuda görüş veren denetim mesleği mensuplarının sorumlulukları çok önemli. Bu konuda yanlış yapanları, dünyanın en büyüğü olsalar bile bir gün içinde kapattıkları ve yok ettikleri yurtdışı örneklerinde görüldüğü halde ülkemizde henüz emsal kararlara pek rastlamıyoruz.

Yeni Ticaret Kanunu ile birlikte denetim mesleği de yeni bir yapılanmaya girecek. Denetim mesleğinin yeni dönem yapısı ve sorumlulukları konusunda önemli bir makale “Sermaye Piyasası“ Dergisi’nin Eylül sayısında yer alıyor. SPK başuzmanlarından Dr. Abdullah Yavaş tarafından yazılan makalede yeni dönem denetim, denetçilik, türleri ve sorumlulukları ayrıntılı bir şekilde anlatılıyor. Yeni dönemde anonim şirketlerin bilinen denetçileri artık olmayacak. Bunun yerine tüm anonim şirketler bağımsız denetim şirketleri tarafından denetlenecek. Gerçi her boyuttaki anonim şirketin bağımsız denetime ne ihtiyacı var, bu maliyete ne gerek var denebilir ve muhtemelen sadece bu yüzden bile Ticaret Kanunu’nun yürürlüğü ertelenebilir. Ancak bağımsız denetimin özellikle halka açık şirketlerdeki fonksiyonu, şirketlere yarar ve katkıları ile yatırımcılara olan etkisi Dr. Abdullah Yavaş tarafından tüm yönleriyle ele alınıyor.

Makalede bizim asıl ilgilendiğimiz kısım ise denetim mensuplarının sorumluluklarıyla ilgili bölümler. Kanunda özellikle denetçilerin şirket hakkında öğrendikleri bilgileri saklamak, izinsiz yayınlamamak yükümlülükleri var. Sır saklama sorumluluğunu ihlal edenler her bir denetim için halka açık şirketlerde 300 bin TL tazminat ödeyecekler. Bu rakam tavan. Bunun üstünde cezai nitelikli bir tazminat öngörülmemiş. Bu haliyle bu hükmün sadece şirketleri koruduğu sonucuna varmak da mümkün. Öte yandan, denetçilerin görevlerini yaparken oluşacak kusurları dolayısıyla yatırımcı kesimin de içinde bulunduğu çok geniş bir kesime karşı kusur sorumluluğu bulunuyor. Eski kanunun adeta tekrarı olan bu sorumluluk hükümleri son derece yetersiz. Halka açık şirketler için bunun Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında düzeltileceğini umuyoruz. Önemli bir konu da, denetçilerin sorumluluklarının yani kusurlarının ispatında başvurulacak yöntemin ne olduğu sorusu. Sayın Dr. Yavaş’a göre bu konuda Uluslararası Denetim Standartları ile Uluslararası Finansal Raporlama Standartları’na uyum, kusurun tespitinde objektif kriterimiz olacaktır.

Diğer Yazıları

Yeni dönem yeni anlayış

  • Yayın Tarihi: 03/03/13 10:55
  • [javascript protected email address]
SPK'nın yeni Başkanı Sayın Vahdettin Ertaş, sermaye piyasasına yönelik hedeflerini, planlarını ve projelerini anlatmaya çalışıyor. Sermaye piyasasının mevcut durumunu tespit ettiği tüm değerlendirmelere katılmamak mümkün değil. Yıllardır sermaye...
Devamını Oku

Otoyolların halka arzı en isabetli karar

  • Yayın Tarihi: 27/02/13 10:18
  • [javascript protected email address]
Köprü ve otoyolların özelleştirilmesi yapıldı ve Koç-Ülker Grubu'na 5.7 milyar dolara satıldı. Daha sonra Sayın Başbakan'ın fiyatı düşük bulduğunu söylemesi üzerine ihale iptal edildi. 5.7 milyar doların düşük olup olmadığını bilmek mümkün değil ama...
Devamını Oku

SPK’ya tabi şirketler iki denetçi mi atayacak?

  • Yayın Tarihi: 24/02/13 09:53
  • [javascript protected email address]
Yeni Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, bağımsız denetime tabi şirketler mart ayının sonuna kadar bağımsız denetçi seçimini yapmak zorunda. Denetçi seçmemenin yaptırımı ağır. TTK'ya göre denetimden geçirilmesi gerektiği halde geçirilmeyen finansal...
Devamını Oku

Sermaye piyasasının temel meselesi

  • Yayın Tarihi: 20/02/13 09:20
  • [javascript protected email address]
Medyada yer alan haberlere bakılırsa SPK aracı kurum sayısını 40'a indirecekmiş. Aracı kurum sayısı 15-20 yıl önce 150'den fazla idi. Başta 1994 krizi olmak üzere krizlerde ciddi sayıda zayiat verdiler ve bugün sayıları 100'e düştü. Bunların 10...
Devamını Oku

Halka arzlara çekidüzen

  • Yayın Tarihi: 17/02/13 10:06
  • [javascript protected email address]
Halka arzlara çekidüzen SPK halka arzlarda yaşanan ve bazıları skandala varan olumsuzluklar üzerine halka arzlara yönelik yeni bir karar aldı. Özellikle küçük boyutlu şirketlerin halka açılmaları zorlaştırıldığı gibi, yatırımcılar nezdinde soru...
Devamını Oku
Tüm Yazıları