İhsan Bal

Futbol sadece futbol değildir

MISIR’da El Ehli ve El Masri takımları arasında oynanan maç, tabelaya yansıyan skorla değil de yaşanan insanlık dramıyla akıllara kazındı. İlk verilere göre yaklaşık 80 kişinin öldüğü ve 1000’in üzerinde kişinin yaralandığı olayların arka planı bir hayli karışık görünüyor. Askeri rejim ve Mübarek karşıtlığıyla bilinen El Ehli taraftarlarına El Masri taraftarlarının saldırısı sonucu gerçekleşen olayda, askerin saldırıyı engellemediği yönünde iddialar var. Eldeki ilk bulgular, bu kuşkuların yersiz olmadığını gösteriyor. Ortada bir futbol maçı varmış gibi görünüyor, ancak başka niyet ve planların öne geçtiği anlaşılıyor. Futbol sahalarına taşınan siyaset ve diğer futbol dışı gündemler, dünyanın en fazla ilgi toplayan bu görsel şölenini çok hızlı bir şekilde esir alabiliyor.

BİR TOPLUM MÜHENDİSLİĞİ ARACI OLARAK FUTBOL

Mısır’da yaşanan olay, başka birçok ülkede de şiddet ve dışlama şeklinde tezahür etmiş bir toplum mühendisliği örneği ve tarihsel derinliği olan bir arka plan oyunculuğudur. Güzel oyunun saha dışındaki çirkin emellere kurban edilmesidir. Bu açıdan, güzelle çirkinin en fazla iç içe geçtiği, kara propagandanın merkezi haline gelen alanlardan biridir yeşil sahalar. Futbol takımlarının taraftar kitleleri çeşitli etnik, dini, sosyo-ekonomik gruplara ait olabilir. Ancak bu sosyal arka planın sinsice manipüle edilip sahalarda futbolun önüne geçmesi büyük trajedilere yol açabiliyor. Uzun yıllar Katolik bir oyuncuyu dahi transfer edemeyen Protestan Glasgow Rangers ile Katolik Celtic arasındaki rekabet, futboldan öte bir fanatizmi içerir. Stadyumda 5000 polisin görev yapmasına ve derbi günlerinde hastanelerin acil servislerine normalin dokuz katı hasta girişi olmasına yol açan bir fanatizm... İspanyol Real Madrid ve Katalan Barcelona’nın mücadelesi de güzel oyun futbolun içerisine etnik çağrışımlar zerk eder. Sahaya bıçak, viski şişesi, bilardo topu, hatta domuz kafası atılmasına kadar giden bir rekabet... Bazen mücadele, İtalya’da olduğu gibi Mussolini’nin Lazio’su ve karşıtlarının Roma’ya yüklediği ideolojik anlamda kendini gösterir. Kendi takımının zenci oyuncusunun evini ateşe verecek denli ideolojik bakışın futbolun önüne geçtiğini kanıtlayan bir ırkçılık... Bazen de “burjuva” -biraz da emperyal- River Plate ile “ayak takımının kulübü” olarak görülen Boca Juniors rekabetinde örneğini görebileceğimiz sınıfsal ayrımlar sahalara yansır. Taraflardan birinin diğeri üzerine tutuşturulmuş kâğıt parçaları atmasına ve çıkan panikte 74 kişinin hayatını kaybetmesine yol açacak bir ayrım...

FUTBOLUN GÜNDEMİ FUTBOL OLMALI

Onun içindir ki Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği’nin üzerine en fazla titrediği konuların başında ırkçılığa, ayrımcılığa, sahalara siyaseti sokmamaya yönelik gösterilecek titizlik gelmektedir. Yeşil sahaların futbol dışındaki her türlü çıkara yönelik kullanılması sadece sıradan bir istismar değil, bayağı bir ahlak seviyesinin de göstergesidir. Futbolun gündemi futbol olmalı. Bireylerin kendi çıkarları, siyasal tercihleri, futbol üzerinden kamuoyuna sunulmamalı. Futbolu başka amaçlar doğrultusunda istismar etmenin ne kadar yıkıcı sonuçlar doğurabileceğinin son örneği Port Said Stadı’nda yaşanan dramdır. Umarım Türkiye’dekiler de bu trajediden bir ders çıkarır.