Shakespeare metnine alternatif yaklaşım
Shakespeare tragedyalarının dramatik yapısını günümüze taşıyan, bunun üzerinden de bir ‘alegorik’ politik tablo üreten “Coriolanus”, birçok açıdan ilgi çekici bir eser. Ralph Fiennes’ın ilk filmi ‘cephe savaşı’ babında start alan vizyonunu Shakespeareyen diyaloglar, güç mücadelesi ve oyunculuklarla dengelemeyi iyi becermiş zaman zaman. Ancak bunu yapan Baz Luhrmann ve Julie Taymor gibi postmodern yönetmenlerin işleri kadar yetkin bir noktaya ulaşamamış. Meraklısına ülkemizde vizyona girmeyen “Coriolanus”un DVD’si çıktı.
Shakespeare’in fazla bilinmeyen ve sinema perdesine de 2011’e kadar sızmamış bir oyununun, ‘modern’ hatta ‘postmodern’ uyarlaması olarak anılabilir. Zira burada Peter Morgan’ın senaryosu, o kaynağı eline ‘eski model güç-iktidar mücadelesi’ni kaybetmeden almış. Bunun ardına da Paul Greengrass’ın el kamerası ile oturttuğu gerçekçi cephe savaşı mantığını, ‘guerilla sineması’ geleneğini yerleştirmiş. Shakespeareyen diyalogların diz boyu olduğu eserin kıyafetleri ise modern dünyaya ait.
Luhrmann, Jarman ve Taymor’da gördüğümüz bir model
Fiennes filmini ‘kapuletler’ görüntüsüyle “Romeo ve Juliet”ten (“Romeo + Juliet”, 1996) özümsediğimiz gibi TV görüntüleri ile açmış. Start noktasından itibaren kıyım yapan bir general ile ona karşı gelen başka bir bölgeden yaşayan rakibinin dünyasını iç içe geçirmiş. Bunun arkasına görkemli bir cephe savaşı ve onun ardına yerleşen bıçaklı düello sahnesini kurgulamış. İlk 20 dakikada Fiennes’in Shakespeare uyarlamaları ve günümüz dünyasına karşı olan tavrını algılamak mümkün olabiliyor.
Bu Derek Jarman, Baz Luhrmann ve Julie Taymor’da gördüğümüz ana metni koruyup zamanı değiştirerek kurguyla oynama anlayışını oturtmak istediği kesin. Yola çıkış da bu konuda ‘keskin’ bir ideolojiyle gerçekleşiyor. Ancak ilk 20 dakikadan sonra ortalarda diyaloğa fazla girilmesi ve el kamerasını yakın plandan ibaret kullanılması filmin ‘postmodern’ dokusunun ‘modern’e kaymasını sağlıyor.
Roma İmparatorluğu’nun yerini ABD mi aldı?
Butler, Fiennes, Redgrave ve daha nice oyuncunun Shakespeare sahnesindeki kadar işlevsel bir görüntüye büründüğü söylenebilir. Fiennes’in kendini hırpalayan kanlı ve değişken karakterini portrelenme gücü ise olağanüstü. Ancak yönetmen Fiennes’in tonlama ve bütün oluşturma konusunda sanatını dallayıp budaklaması şart.
Coriolanus, eski model güç mücadelesinin abartılı, kıyımsal ve insan karşıtı halini günmüzün politik konjoktürüne uyarlamış. O zamanın Roma’sını yeni milenyuma yerleştirip bir değiş tokuş yapmış. Ancak aslen Roma İmparatorluğu ile ABD’nin zalimliğini üst üste geçirmek istemiş. Filmin fazla ‘İngilizce’ olması ve asker kıyafetlerini öne çıkarması buna bağlanabilir.
Postmodern ütopya 30 dakikada bırakılmış
ABD’nin Roma İmparatorluğu’nun o zamanki gücü gibi bütün dünyayı idare ettiği bir ‘ütopya’ kurmuş burada yönetmen. Bunun 112 dakikaya yaymaktan ziyade 30 dakikada bırakılması ise hem iyi-kötü mücadelesindeki çok boyutluluğu ve macerayı öne çıkarmamış, hem de teatral dokunun tabanını güçlendirmiş. Filmi izledikten sonra ‘Taymor, Luhrmann veya Jarman el atmalı’ diye düşünüyorsunuz.
Ancak halihazırdaki eserin “Romeo ve Juliet” ile “Titus”tan (2000) kaynağını alıp böylesi bir postmodern hamle yaptığı kesin. Günümüzün savaş filmi çekme güdüsüyle Shakespeare’in Roma İmparatorluğu diyaloglarını iç içe geçirmek ve ‘eğer öyle olsaydı’ portresi yaratmak kolay iş değil. Bu konular bazında Fiennes’in çabasına şapka çıkartmak şart.
FİLMİN NOTU: 5.5
Künye:
Coriolanus
Yönetmen: Ralph Fiennes
Oyuncular: Ralph Fiennes, Gerard Butler, Vanessa Redgrave, Jessica Chastain, Brian Cox, James Nesbitt
Süre: 123 Dk.
Yapım Yılı: 2011
keremakca@haberturk.com