HABERTÜRK Gazetesi yazarlarının köşeleri, saat 9:00'dan itibaren güncellenmektedir.
Murat Bardakçı

Murat Bardakçı

[javascript protected email address]

Gizli arşiv ve TV dizileri

26 Mart 2012 Pazartesi, 09:30:46Güncelleme: 13:50:14

GEÇEN gün, papalığın İstanbul temsilcisi Corç Maroviç'in vefatından bahsederken, Vatikan'ın arşivlerinin açılmış olduğunu ve lisan bilen Türk tarihçilerinin bu arşivlerde çalışmalarının şart olduğunu yazmıştım.
Merak edenler, bu arşivde bizimle ilgili nelerin bulunabileceğini yazmamı istediler...
Vatikan arşivlerini bundan senelerce önce sadece ziyaretçi olarak gezmiştim ama orada hiç çalışmadım. Bilmediğim hususlarda veya ihtimaller üzerine ahkâm kesmek de âdetim değildir; dolayısı ile arşiv konusunda Türkiye dışında yazılanlardan yahut bu arşivlere girip çıkmış ve çalışmış olan dostlarımın anlattıklarından nakledeceğim...
Eski asırlarda İstanbul'a gelen Avrupalı elçilerin ve tüccarların bizimle ilgili raporu andıran yazışmalarını ve Niğbolu yahut Varna gibi son Haçlı Seferleri'ni teşkil eden kampanyaları bir tarafa bırakalım... 13. yüzyıldan itibaren asırlar geçtikçe sayıları da artan evrak arasında bugün neredeyse birer efsane hâlini almış olan bazı hadiselerin ayrıntılarına sadece bu arşivden ulaşılabilir!

VAFTİZLİ MÜSLÜMANLAR
Meselâ, tarihimizin en hüzünlü hikâyelerinden olan Cem Sultan hadisesinin ayrıntılarına... Cem'in Rodos şovalyelerine sığınmasından başlayıp Roma'ya uzanan yolculuğunun, Roma'da Fransa Kralı'na devredilmesinin, nihayet canının alınmasının ve soyundan gelenlerin vaftiz edilip Hıristiyan yapılmalarının bütün detaylarına...
Bu arşivde sadece Anadolu ve Osmanlı Tarihi hakkında değil, Vatikan ile Moğol yahut Safevî devleti arasındaki yazışmalar da boldur... Bu belgelerden biri, Moğol hükümdarı Güyük Han'ın 13. asırda zamanın papasına göndermiş olduğu mektup, şu anda zaten oradaki bir sergide teşhirde...
Vatikan'ın arşivlerinin yanısıra, bizim için yine son derece önemli olan bir de kütüphanesi vardır...
Bundan 30 küsur sene önce, rahmetli Abdülbaki Gölpınarlı'ya, Papalık arşivinin başındaki kardinalin imzası ile bir mektup gelmişti.
Kardinal, kütüphanelerindeki Türkçe bir elyazmasından bahsediyor ve "Bizdeki yazmanın bazı sayfaları maalesef eksik... Tam bir nüshasının sizde bulunduğunu haber aldık, acaba eksik sayfaların mikrofilmini lütfeder misiniz?" diyordu...
Mektuba, yazmanın Vatikan'daki nüshasının ölçüleri ile eksik sayfalardan önceki ve sonraki yaprakların kopyeleri de ilâve edilmişti.

KUTUPLAR ALBÜMÜ
Abdülbaki Hoca mektubu okuduktan sonra "Şuraya bak, adamlar nasıl çalışıyorlar; bendeki elyazmasından bile haberdar olmuşlar" diye memnuniyetini ifade etmiş, "Bunlara mikrofilm falan göndermeyelim, eksik sayfaları bizzat yazayım" deyip oturmuş ve istenen sayfaların hem yazılarını, hem de minyatürlerini kendisindeki elyazmasından Vatikan'ın istediği eb'adlarda birebir kopye edip göndermişti.
Kardinalin eksik sayfalarını tamamlamak istediği elyazmasının hangi konuda olduğunu merak mı ettiniz? Söyleyeyim: Kitap 13. yüzyıldan sonra gelmiş ve 21. yüzyıla kadar geleceklerine inanılan "kutub"ların isimlerinin ve çizimlerinin yeraldığı ve şifreyi andıran bir üslûpla yazılmış bir eserdi...
Vatikan arşivlerinde benim en fazla merak ettiğim belgeler ise "engizisyon"un, yani kâfirlikle suçladığı bîçareleri binbir işkenceden sonra diri diri ateşe atan o meşhur mahkemenin eline düşürüp canından ettiği Türkler ile Müslümanlar'ın yargılanma tutanakları...
Engizisyonun kâfirlikle, şeytanla işbirliği yapmakla yahut böylesine tuhaf başka bir işle suçlayıp katlettiği Müslümanlar hakkında bugüne kadar hiçbir araştırma yapılmadı...
Bekleyelim... Böyle bir araştırmayı düşünüp finanse edecek aklı başında bir üniversite yahut vakıf gibisinden bir kuruluş günün birinde belki çıkar ve sadece tarihe değil, son zamanların modası olan dizi film senaryolarına da katkıda bulunmuş olurlar!

Diğer Yazıları

Dünya Savaşı fotoğrafları ve Sarı Çizmeli Mehmed Ağa

  • Yayın Tarihi: 30/07/14 00:58
  • [javascript protected email address]
TÜRK Tarih Kurumu, arşivinde bulunan ve Birinci Dünya Savaşı ile ilgili bazı fotoğrafları geçen gün Anadolu Ajansı'na vermiş, Ajans da basına servis etmiş... Çanakkale'den Filistin cephesine, Mescid-i Aksa'ya, Seyid Onbaşı'dan Enver Paşa'ya kadar uzanan...
Devamını Oku

Serhoşlar Bayramı

  • Yayın Tarihi: 28/07/14 01:06
  • [javascript protected email address]
BAYRAMINIZ kutlu olsun... Bugün bayram münasebeti ile gündemin dışına çıkıp eğlenceli birşeyler yazayım ve eski devirlerin İstanbul'unda Ramazan Bayramı'nın ilk günü yapılan ve 1908'e kadar devam eden tuhaf bir kutlamayı anlatayım dedim. Bu kutlamaya,...
Devamını Oku

Nefret, ideoloji hâlini alıyor!

  • Yayın Tarihi: 25/07/14 00:53
  • [javascript protected email address]
MARİO Levi ile hiç karşılaşmadım, tanışmadım; sadece bir romanını, "İstanbul Bir Masaldı"yı okudum ve birçok sayfasında çocukluğumun İstanbul'unu hissettim. Birileri, Gazze'de yaşanan faciaların ardından başlatılan "İsrail mallarını boykot" kampanyasına...
Devamını Oku

İşte, 1917’deki uğursuz telgraf

  • Yayın Tarihi: 23/07/14 00:21
  • [javascript protected email address]
BUGÜN bu köşede gördüğünüz telgrafı birkaç sene önce yayınlamıştım ama belgede bahsi geçen hadise şimdi dünya gündeminin ilk sırasında yeraldığı için yeniden yayınlamakta fayda gördüm. 8 Kasım 1917 tarihli telgraf, o sırada Sivas'taki Üçüncü Ordu'yu...
Devamını Oku

Şucâiyye, yani Mantartepe

  • Yayın Tarihi: 21/07/14 01:30
  • [javascript protected email address]
ÖNCE, bundan yetmiş küsur sene önce yayınlanmış bir kitaptan yapacağım şu alıntıyı okuyun: "...Önümüzde, Gazze'nin bütün kısa dağlarına ve düşmanın cephesine hâkim, külâha benzer bir küçük tepe var. Bu tepede Şeyh Ali Mantar'ın çıplak türbesiyle iki ölü...
Devamını Oku
Tüm Yazıları