HABERTÜRK Gazetesi yazarlarının köşeleri, saat 9:00'dan itibaren güncellenmektedir.
Murat Bardakçı

Murat Bardakçı

[javascript protected email address]

Gizli arşiv ve TV dizileri

26 Mart 2012 Pazartesi, 09:30:46Güncelleme: 13:50:14

GEÇEN gün, papalığın İstanbul temsilcisi Corç Maroviç'in vefatından bahsederken, Vatikan'ın arşivlerinin açılmış olduğunu ve lisan bilen Türk tarihçilerinin bu arşivlerde çalışmalarının şart olduğunu yazmıştım.
Merak edenler, bu arşivde bizimle ilgili nelerin bulunabileceğini yazmamı istediler...
Vatikan arşivlerini bundan senelerce önce sadece ziyaretçi olarak gezmiştim ama orada hiç çalışmadım. Bilmediğim hususlarda veya ihtimaller üzerine ahkâm kesmek de âdetim değildir; dolayısı ile arşiv konusunda Türkiye dışında yazılanlardan yahut bu arşivlere girip çıkmış ve çalışmış olan dostlarımın anlattıklarından nakledeceğim...
Eski asırlarda İstanbul'a gelen Avrupalı elçilerin ve tüccarların bizimle ilgili raporu andıran yazışmalarını ve Niğbolu yahut Varna gibi son Haçlı Seferleri'ni teşkil eden kampanyaları bir tarafa bırakalım... 13. yüzyıldan itibaren asırlar geçtikçe sayıları da artan evrak arasında bugün neredeyse birer efsane hâlini almış olan bazı hadiselerin ayrıntılarına sadece bu arşivden ulaşılabilir!

VAFTİZLİ MÜSLÜMANLAR
Meselâ, tarihimizin en hüzünlü hikâyelerinden olan Cem Sultan hadisesinin ayrıntılarına... Cem'in Rodos şovalyelerine sığınmasından başlayıp Roma'ya uzanan yolculuğunun, Roma'da Fransa Kralı'na devredilmesinin, nihayet canının alınmasının ve soyundan gelenlerin vaftiz edilip Hıristiyan yapılmalarının bütün detaylarına...
Bu arşivde sadece Anadolu ve Osmanlı Tarihi hakkında değil, Vatikan ile Moğol yahut Safevî devleti arasındaki yazışmalar da boldur... Bu belgelerden biri, Moğol hükümdarı Güyük Han'ın 13. asırda zamanın papasına göndermiş olduğu mektup, şu anda zaten oradaki bir sergide teşhirde...
Vatikan'ın arşivlerinin yanısıra, bizim için yine son derece önemli olan bir de kütüphanesi vardır...
Bundan 30 küsur sene önce, rahmetli Abdülbaki Gölpınarlı'ya, Papalık arşivinin başındaki kardinalin imzası ile bir mektup gelmişti.
Kardinal, kütüphanelerindeki Türkçe bir elyazmasından bahsediyor ve "Bizdeki yazmanın bazı sayfaları maalesef eksik... Tam bir nüshasının sizde bulunduğunu haber aldık, acaba eksik sayfaların mikrofilmini lütfeder misiniz?" diyordu...
Mektuba, yazmanın Vatikan'daki nüshasının ölçüleri ile eksik sayfalardan önceki ve sonraki yaprakların kopyeleri de ilâve edilmişti.

KUTUPLAR ALBÜMÜ
Abdülbaki Hoca mektubu okuduktan sonra "Şuraya bak, adamlar nasıl çalışıyorlar; bendeki elyazmasından bile haberdar olmuşlar" diye memnuniyetini ifade etmiş, "Bunlara mikrofilm falan göndermeyelim, eksik sayfaları bizzat yazayım" deyip oturmuş ve istenen sayfaların hem yazılarını, hem de minyatürlerini kendisindeki elyazmasından Vatikan'ın istediği eb'adlarda birebir kopye edip göndermişti.
Kardinalin eksik sayfalarını tamamlamak istediği elyazmasının hangi konuda olduğunu merak mı ettiniz? Söyleyeyim: Kitap 13. yüzyıldan sonra gelmiş ve 21. yüzyıla kadar geleceklerine inanılan "kutub"ların isimlerinin ve çizimlerinin yeraldığı ve şifreyi andıran bir üslûpla yazılmış bir eserdi...
Vatikan arşivlerinde benim en fazla merak ettiğim belgeler ise "engizisyon"un, yani kâfirlikle suçladığı bîçareleri binbir işkenceden sonra diri diri ateşe atan o meşhur mahkemenin eline düşürüp canından ettiği Türkler ile Müslümanlar'ın yargılanma tutanakları...
Engizisyonun kâfirlikle, şeytanla işbirliği yapmakla yahut böylesine tuhaf başka bir işle suçlayıp katlettiği Müslümanlar hakkında bugüne kadar hiçbir araştırma yapılmadı...
Bekleyelim... Böyle bir araştırmayı düşünüp finanse edecek aklı başında bir üniversite yahut vakıf gibisinden bir kuruluş günün birinde belki çıkar ve sadece tarihe değil, son zamanların modası olan dizi film senaryolarına da katkıda bulunmuş olurlar!

Diğer Yazıları

Bernard Lewis’in hatıraları

  • Yayın Tarihi: 26/01/15 07:06
  • [javascript protected email address]
ORTADOĞU tarihçiliğinin son yüzyıldaki en önemli isimlerinden olan, hattâ en başta geleni ve bugün 99 yaşında olan üstadı Prof. Bernard Lewis, bundan iki sene önce hatıralarını yayınlamıştı. Lewis'in orijinal ismi "Notes on a Century", yani "Bir Asrın...
Devamını Oku

Vahideddin Köşkleri’ne tam 40 sene sonra bu hafta ilk defa tekrar gittim

  • Yayın Tarihi: 25/01/15 02:04
  • [javascript protected email address]
Çengelköy'deki Vahideddin Köşkleri'nin nasıl restore edildiklerini merak ettim ve Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan ile Başdanışman Sefer Turan'dan ziyaret imkânı sağlamalarını rica ettim. "Buyur gör!" dediler ve geçen Pazar günü köşklerin...
Devamını Oku

Karahisârî’nin Kur’an’ı

  • Yayın Tarihi: 23/01/15 00:55
  • [javascript protected email address]
BİRKAÇ hafta önce yaşanan, bu köşede ve TV'de dilime dolamamın ardından Kültür Bakanı Ömer Çelik'in iptal ettiği Millî Kütüphane'nin yayın teşebbüsü rezaletinden bahsederken "tıpkıbasım"ın ne olduğunu anlatmıştım, tekrar edeyim: Eski devirlerden kalan,...
Devamını Oku

Vatana ve millete hayırlı olmasın!

  • Yayın Tarihi: 21/01/15 01:15
  • [javascript protected email address]
BİR grup Çerkes, geçen gün "Çoğulcu Demokrasi Partisi" adında siyasî bir parti kurmuş... Bu partinin ismi basında bir-iki seneden buyana geçiyordu ama anladığım kadarı ile iki gün öncesine kadar resmen mevcut değilmiş. Kuruluş hazırlıkları tamamlanmışmış...
Devamını Oku

Beyefendiler, şu sarayları kullanın!

  • Yayın Tarihi: 19/01/15 06:09
  • [javascript protected email address]
55-56 sene önce idi... Sabah uyanıp elimi-yüzümü yıkamamdan hemen sonra, kahvaltı masasında bitmeyecekmiş gibi bir tenbihler yağmuru başlamıştı: "Sıra sana gelince şöyle selâm vereceksin, beyefendinin elini böyle öpeceksin, sakın haaa arkanı dönme, yan...
Devamını Oku
Tüm Yazıları