Son Dakika
01.05.2018 - 03:26 | Güncelleme:

Zeytincilerin arasına İspanyol fidanı girdi!

 

Çanakkale’den Balıkesir’e uzanan Kazdağları’nın antik köylerinden Adatepe’de (Gargarus) kritik bir zeytinyağı tartışmasına tanık oluyorum. Türkiye’nin alanında ilk örneği Adatepe Zeytinyağı Müzesi’ni 2001 yılında kuran Mustafa Çakılcıoğlu ve Mahmut Boynudelik’ten yeni dalga zeytinciliğin ayak seslerini duyuyorum. Yıllık 1 milyon 700 bin tona kadar çıkan üretimiyle dünya zeytinyağı pazarının lideri İspanya’nın zeytin ağacı varlığının yüzde 70’ini oluşturan bodur ve sık dikim zeytin ağacı cinsi arbekina, zeytincileri ikiye bölüyor. İspanya bu cins fidanı daha çok yeni zeytincilik alanları oluşturan Amerika, Avustralya, Portekiz, Şili ve Arjantin gibi ülkelere satıyor. 1994’ten beri Adatepe’de zeytin kültürüne yatırım yapan Boynudelik, “Çok kıymetli zeytin ağaçlarımız var. Gelenekselden uzaklaşarak ‘sanayi tipi’ üretime geçmek zeytinyağı markalaşma sürecimize zarar veriyor” dedikten sonra ekliyor: “Zeytinyağı bir kültürdür, yok edilemez.”

‘İTALYA’YI ÖRNEK ALMALIYIZ’

Konuyu, 5 kuşaktır zeytinci bir aileden gelen, Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Başkanı Ümmühan Tibet’e sordum. Tibet, son 10 yıldır İspanya’nın Türkiye’ye arbekina fidanı satmaya çalıştığını, ancak benimsenmediğini söylüyor. Nedenlerini de şöyle anlatıyor: “Zeytinin anavatanıyız. 9 bin yıllık geçmişimiz var. Her damak zevkine uygun 91 çeşit zeytin üretiyoruz. Dönüm başına 350 adet arbekina, geleneksel tarımımızda dönüm başına en fazla 55-100 adet fidan dikilir. İspanya ovalık ve geniş arazilerinde makineyle hasat yapıyor; ortaya sanayi tipi bir zeytinyağı çıkıyor. İtalya da bizim gibi geleneksel üretime devam etti. Her yıl stok devreden İspanya zeytinyağının kilosunu 3-4 Euro’ya, talebe yetişmek için yurtdışından zeytinyağı ithalatı yapan İtalya 8-9 Euro’ya satıyor. Biz İtalya’yı örnek almalıyız.” Tibet devam ediyor: “Arbekina ekilen toprak, uzun süre ürün vermeye devam edemiyor. Geçen yıl zeytinyağı üretimimiz 287 bin tona çıktı. Yılda kişi başına üretimimizi 1.5-2 litreden 3 litreye çıkarsak, bu üretimi içeride tüketebiliriz.”

Dünyada yıllık bitkisel yağ tüketimi 185 milyon ton olurken, zeytinyağı 3 milyon tonda kalıyor. Tibet, bu nedenle zeytinyağını bitkisel yağla rekabet edecek bir ürün olarak görmüyor. Doğal ve kültürel kökleriyle güçleneceğini savunuyor. 

‘MALİYET DÜŞÜYOR, VERİM ARTIYOR’

Adatepe’de ilk arbekina cinsi zeytin ağacı dikimini Şükrü Dökücü yapacak.

Dökücü, 51 yaşına geldiğinde 25 yıl aralıksız sürdüğü Sabancı Holding ve Ailesi’nin tüm inşaatlarını yönetme görevine nokta koyup 2014’te köye yerleşmiş; organik zeytinyağı üretiyor. O da arbekinanın “avatajlarını” sıralıyor: “Rekabetçi bir tür. 2’nci yaşından itibaren meyve vermeye başlıyor. Eksi 5-10 derecede zor iklim koşullarında erken meyveye yatıyor. Hastalıklara dayanıklı. Boyu 1.75-2 metre olduğundan hasadı, budaması kolay. Geleneksel zeytincilikte işletme giderlerinin yüzde 80’e çıkan işçilik maliyeti, arbekinada yüzde 20’ye düşüyor. 10 dönümlük alan, 1.5 saatte toplanabiliyor.” Markalı zeytinyağı ihracatını artırmak gerektiğini belirten Dökücü, “Özel karışım zeytinyağıyla, fiyat rekabetine dayanıklı hale gelebiliriz” diyor.

Arbekina zeytincilik bölgelerini çeşitlendiriyor; daha çok Güneydoğu Anadolu’da ve sert iklimi olan yerlerde ekiliyor. Zeytincilik sanayi yatırımı olma yolunda ilerliyor. Zeytin çiftçisi de yerli zeytinyağı üreticisi de ayakta kalmakta zorlanıyor. Türkiye’nin en büyük sıvı yağ üreticisi Suudi Arabistan merkezli Savola Gıda, geçen yıl zeytinyağı pazarına öyle bir girdi ki ikinciliği kaptı. Komili ve Kırlangıç markalarını üreten dünyanın en büyük bitkisel yağ üreticilerinden ABD merkezli Bunge, birinciliği sürdürüyor.

Geleneksel zeytinlikleri korumak bundan böyle çok daha güçlü bir savunu gerektiriyor.

 


Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
2000
Hava Durumu
Salı 27 MPH 23°
Kısmen Güneşli