Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
  • Habertürk Huawei Uygulaması
HABERTURK.COM

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun AB Komisyonu Başkanı Von der Leyen, AB Konseyi Başkanı Charles Michel başta olmak üzere Avrupa Birliği'nin önde gelen birçok ismiyle görüştüğü iki günlük Brüksel ziyareti sona erdi.

Çavuşoğlu, 'AB ile pozitif gündem' temasının hakim olduğu görüşmelerinin ardından aralarında Habertürk'ten Fevzi Çakır'ın da bulunduğu bir grup gazeteciye açıklamalarda bulundu.

Çavuşoğlu'nun açıklamalardından satır başları:

"Dün ve bugün toplantıların hepsi açık ve samimi oldu ve pozitif geçti. Herkes kendi düşüncelerini beklentilerini söyledi, biz de net bir şekilde söyledik. Zaten onun için buradaydık, o bakımdan çok faydalı olduğunu söyleyebilirim.

Geçtiğimiz yılın zor geçtiğini biliyorsunuz, şu mesajı verdik: Biz Türkiye olarak ekim zirvesine göre, aralık zirvesi ortak açıklamasının dilini daha pozitif bulduk, bunu bize uzatılan bir el olarak gördük ve sıcak yaklaşımda bulunmaya başladık. Bunu özellikle bazıları, Türkiye’ye yönelik yaptırım olsun diyenler 'Bak Türkiye yaptırım dilinden korktu vesaire, ondan olumlu adım atılıyor' diye manipüle etmeye çalışanlar olduğu için vurguladık. Gerçeği de bu. Bunu söyleyenlere de ekim ayı ile aralık ayında bunun öyle olmadığını sahada ve masada gösterdik.

Zirve sonuçlarını olumlu bulduk, ondan dolayı biz de olumlu adım atmaya basladık. Zirve ikili komisyon ve konsey baskanlarının Türkiye ziyaretini konuştuk, planladık. Ursula von der Leyen dünkü programda yoktu ama genişlemeden sorumlu komiserle görüşme yaparken geldi, onunla da güzel bir sohbet oldu. Gelmek istiyorlar tarihi arkadaşlar belirleyecek biz bazı tarih önerilerinde bulunduk, onlar da bakıp uyuyorsa o tarihler uymuyorsa alternatif tarihler önerecekler.

Borell'le görüşmede de zirvenin başarılı geçmesi için hazırlıkları baslattık. Buradaki arkadaşlarımız ve büyükelçilerimiz devam ettirecekler.

Son zamanlarda Almanya ziyaret etti. Bizim ziyaret ettiğimiz ülkeler oldu. Üye ülkelerin de büyük ekseriyeti daha iyi bir Türkiye-AB ilişkisi istediğini gördük.

Dün ve bugün yaptığımız görüşmelerde komiserlerde ve komisyonda ve hatta AB parlamentosunda da gerek raportör gerekse dostluk grubu başkanı karma parlamento komisyonu eş başkanı arkadaşlarda da var.

Ama genel ekseriyetle, parlamentodaki olumsuz havanın devam ettiğini görüyoruz. Dünkü acil oturum sadece bize yönelik değildi ama Türkiye’ye yönelik olumsuz şeyler de var. Görüşmelerimizde olumlu gündem yarattık, bundan sonra daha da olumlu olması için çalışmamız lazım. Diyalog da önemli ama somut adımlarla desteklemezsek kalıcı olmaz.

"GÖÇ MUTABAKATI GÜNCELLENMELİ"

Varolan sorunların çözümünün dışında Türkiye-AB ilişkilerinde de somut adım lazım.

Göç mutabakatı genelde Türkiye göçmen durduracak, AB biraz para verecek diye algılanıyor. Oysa öyle değil, o da bir parçası fakat bunun için AB’nin Suriye'deki göçmenleri yerleştirmesi dahil pek çok ayağı var. Bunu da genişletmemiz lazım. Geri dönüşler desteklenmeli, sınır boyunca tedbirler artırılmalı, kaçak göçmen sayısı artacağına dair emareleri görüyoruz bunu da genişletmek lazım ama göç mutabakatına baktığımızda işin içinde vize serbestisi de, gümrük birliği de var, yüksek düzeyli diyalog var, yeni fasılların açılması var. Hepsinin uygulanması konusunda yeni bir iradeye ihtiyaç var, göç mutabakatının güncellenlemesi gerekiyor. Bu konuda da herkes hemfikir. Görüştüğümüz liderler de öyle Portekiz de öyle herkes hem fikir. Borrel'le biraz daha tabi detaylı ele aldık. Daha önce de yazılı olarak iletmiştik.

Neticede teklif orada, önümüzdeki Mart'a kadar detayları görüşmeye devam edeceğiz. Mart'ta nasıl karar alınır oturup müzakeresini yapacağız. Onlar daha netleşmedi. Güncellenmesi konusunda uygulanması konusunda herkesin hem fikir olduğunu görmek iyi. Biz de geçmişte tabi AB'nin sözünü tutamadığını ve bahsettiğim alanlarda adım atmadığını hatırlattık. Güncellendiği zaman uygulanabilir olması gerektiğini söyledik. Çalışmaya devam edeceğiz.

Borrell biliyorsunuz, zirveye bir rapor hazırlıyor bizim tarafımızdan görüşlerin alınması dahil temasta olacağını söyledi. Parlamentoya önem vermemiz gerekiyor. Bizde de farklı siyasi partilerden oluşan heyetlerin de buraya gelmesinde fayda görüyoruz, önümüzdeki süreçte reformla ilgili adımlarla beraber biraz daha çaba sarfetmemiz lazım. Sonuçta üst düzey diyaloğun da kesilmemesi gerektiğini söyledik, AB kanadında da aynı tutum var.

KIBRIS GÖRÜŞMELERİ

Doğu Akdeniz Konferansı, Kıbrıs, Libya, Suriye, Karabağ konuştuk. Kıbrıs'ta 5+1 gayriresmi bir toplantı olacak, AB de gözlemci olarak katılmak istiyor, daha önce katılmıştı. Crans Montana'da da vardı. Onun şöyle bir faydası oldu, kendi gözleriyle müzakerede kim ne istiyor ne istemiyor görme imkanı buldular.

5+1'e biz tabi KKTC ile de görüşeceğimizi söyledik. Ayrıca bunun için AB’nin güvenini tekrar kazanması gerektiğini söyledik. İngiltere Dışişleri Bakanı adaya gidiyor iki tarafı ziyaret edecek önümüzdeki süreçte. Tabi beş artı bir siyasi süreç için, hakça paylaşım hallolursa Doğu Akdeniz'deki sorunun çözülmüş olacağını hatırlattım.

Libya’daki süreç konusunda desteğimizin devam ettiğini hatırlattım. İdlib’de briket evlerimiz hakkında videoları da gösterdik, oradaki. Briket evlere destek gerektiğini hatırlattık, destek sadece Türkiye'deki Suriyeliler için değil, geri dönüşü de destekleyecek şekilde olmalı. Bundan sonraki süreçte Türkiye'de Suriyeli evet var ama çok sayıda kaçak göçmen de var. Bu sadece Suriyeli değil onlara da yardım yapılması gerektiğini de söyledik.

Açık samimi pozitif atmosferde görüştük. AB’den de olumlu havanın devamını arzu ettiğini gördük. Onlar da bunu yansıtıyor. Türkiye’nin sadece yabancı ülke gibi değil müzakere eden ülke muamelesi görmesi gerektiğini de söyledik. Mart zirvesine kadar temaslar bu şekilde devam edecek. Mart zirvesinden yaptırım çıkmasın diye değil, ilişkileri iyi götürmek için adım attığımızı da söyledik, göç konusunda hem takdir var hem de işbirliğinin genişletilmesi konusunda düşünce var.

Vize serbestisinde siyasi irade olmadığı için komisyonun kelimelere takıldığını, bunun yerine fasılları yerine getirebileceğimizi ama AB’nin de daha yapıcı olması gerektiğini söyledik.

İstikşafi görüşmelere başlama kararından memnun olduklarını gördük. Güven artırıcı adımların da siyasi istişareler hatta YDSK toplantısı ve Dendias'la toplantıya hep hazır olduğumuzu da söyledik.

Belçika Başbakan Yardımcısı ile de bir araya geldik. Yol haritası sunduk, yapacağımız toplantı hazırlık istişareler... 3+3 vardı, dışişleri adalet içişleri bakanlarının katılacağı onu gerçekleştirelim dedik.... Konsolosluk işleri vardı onları konuştuk... Diyanet işleri, eğitim ve imamlar konusunda beraber çalışmamız gerektiğini anlattık. Türkiye'nin sisteminin radikalleşmeye karşı olduğunu söyledik, onlar da 'Türkiye'den olup DEAŞ'a katılan Türk yok, doğru eğitim vermezseniz radikalleşir' dediler.

NATO Genel Sekreteri'yle görüştük. Kendisine zirve öncesi mesajları için teşekkür ettik. Kendisinin ayrıştırma usulleri girişimine destek verdik. Yunanlılar katıldı, toplantıyı erteledi ama biz bundan sonra katılacağımızı söyledik. Doğu Akdeniz Konferansı, Afganistan, Irak gibi, S-400 konusunda geçmiş teklifimizin geçerli olduğunu hatırlatmış olduk. Son derece verimli bir görüşme oldu. Türkiye’nin desteklerini sıralayarak teşekkür etti NATO Genel Sekreteri. Sadece bize değil tüm muhataplarına NATO'ya en çok katkı söyleyen ülke olduğunu hatırlatıyor.

SORU-CEVAP

Somut ne ile dönüyoruz Türkiye’ye?

Pozitif atmosfer önce söylemle başladı sonra diyalogla başladı. Bunun devam etmesi gerekiyor ama bu pozitif atmosferin kalıcı olması için de somut adım lazım. Onları da izah etmeye çalıştım,, bu konuda beklentiler var reform her zaman gündemde olur ama AB istedi diye değil. Kendi demokrasi ve ekonomimiz için reformlar yapacağız dedik ama o reformlar tabi pozitif atmosfere çok katkı saglayacaktır.

Sadece o reformlar her şeyi değiştirmez ve kalıcı da yapmaz, müzakere sürecinin canlanması gerekiyor. Şu anda genişleme politikalarından dolayı ciddi görüş ayrılığı var AB içinde. O yüzden mesela Karadağ ve Arnavutluk'a tarih veremediler ama bu sürecin canlandırılması gerektiğini söylerken Türkiye ile sanki dış ilişkiler muamelesi yapılmaması gerektiğini söylüyoruz.

Türkiye müzakere eden bir aday ülke. Balkan ve Türkiye ayrımının da yapılmaması gerektiğini söylüyoruz. Vize serbestisi zor ama verilen bir söz ve bunun hayata geçmesi gerekiyor. Gümrük birliğinin güncellenmesi, terörle mücadelede somut destek istiyoruz. Göç mutabakatını izah ettim, işbirliği devam edecekse güncellenip uygulanabilir bir hale gelmesi lazım.

Somut ne ile döndük? Bir, diyalog artarak devam edecek. İki, gümrük birliği mutabakatının güncellenmesi gerektiğini herkes söylüyor ve detaylarını Mart zirve öncesi ve sonrası ele alacağız birlikte içindeki tüm konular dahil. Daha uygulanabilir hale gelmesi lazım. Genel gördüğümüz o günkü seylerin muhafaza edilmesi ve ilave edileceklerin göz geçirilmesi. Bizim elde ettiğimiz bu bir ziyarette her şey çözülecek değil bu doğrultuda da uzmanlar düzeyinde de çalışmaya devam edeceğiz.

Bölgesel konular ve Doğu Akdeniz

Biz Rum Kesimi'ni tanımıyoruz onlar da KKTC'yi tanımıyor ama hakça paylaşım gerekli. O nedenle pragmatik davranmak gerekiyor, ben söylemeden söyleyenler de oldu pragmatik davranalım burada, bir şekilde hakça paylaşım için iki tarafında bir araya gelmesi lazım.

Yani bu toplantılara ikisi de katılmalı diyoruz ama bu ciddi sorun olacaksa ikisi de doğrudan katılmaz ayrı bir bir formatta ayrı bir toplantıda bir araya getirebiliriz. Bunları söyledik.

Yunanistan'la istikşafi görüşmeler

İstikşafi görüşmelerin olacak olmasından herkes memnun, biz görüşmeye giderken Yunanistan'ın kışkırtıcı adımlarını söyledik. Kablo döşemesi, hava sahasını kapatıyor, hiç faaliyet yapmıyor, kapatıyor onu yapmıyor, bunu yapmıyor. Kendi halkına bir şey göstermek istiyor AB’ye de bak Türkler aynı şeyleri devam ettiriyor, o yüzden ilave yaptırım.

Çünkü kendi kamuoyunda da tepki gördü, bu tür kışkırtıcı seyler derken bunu da söylüyoruz. Biz hazırız. 60 turda ne görüşülmüş, neler konuşulmuş gözden geçirmesi lazım. İstikşafi görüşmeye baslama konusunda her zaman hazır olduğunu söylüyor ama yer bizi de hazır değil gibi suçlamaya çalışıyordu. Ama herkes Türkiye'nin yapmaya hazır olduğunu gördü.

İstikşafi görüşmeler neden başlatıldı ayrı bir görüşme olacaksa onu teklif ederdi. Yunanistan, hem istikşafiye hazırız diyeceksin hem de bunu söyleyeceksiniz. İstikşafi görüşmeler için de konular var bu sorunların hepsini nasıl çözeceğimizi konuştuk bugüne kadar. Hangi konuda nasıl çözeceğiz, birini al bunu görüş, ötekiler kalsın. O zaman gerginlik sorunlar ihlal suçlamaları devam edecek, bunu hangi amaçla söylüyorlar anlamış değilim. İlk toplantıda gerçek düşüncelerini görmüş olacağız, pozisyonları göreceğiz? Çipras gelince, istikşafi görüşmeleri yapınca, bizimkiler 'sizden önceki hükümetle yakınlaşma oldu üzerine devam edelim' dediler. Onlar, 'hayır sil baştan' yapalım diyor. Biz de diyoruz ki kaç senedir devam ediyor, 50 bin sayfa döküman var. Artık o görüşmeyi yapmak istemediler. O yüzden ilk görüşmede fikirleri ne oturup konuşacağız daha iyi şekilde öğrenmiş olacağız.

Reformlar

Süre vermedik, takvim söylemediler memnuniyet duyduklarını, bu reformların faydalı olacağını söylediler biz de kendilerine bilgi verdik. İnsan hakları eylem planı, yargı reformu ile ilgili konular ayrıca bizim taslak olan eylem planı var 3 yıllık. Biz hazırladık. Atılması gereken adımlar, yasalar, idari şeylerle ilgili kurumlarla görüşüyoruz. REG toplantısı da olacak, bunlar hakkında kısaca bilgi verdik. Takvim ya da çok spesifik detaylara girmedik.

AP'nin Demirtaş kararı

Demirtaş hakkında çok sayıda dava var, suçlama var, kararlar var. Tamam AİHM'in kendi kararlarıyla çelişen bazı kararları var ama bazı kararlarında da suçları İşlediğini kabul ediyor. Bir karar konusunda serbest bırakılsın diyor ama onun tutukluluğunu gerektiren mahkeme kararları da var onları hatırlatıyor. Ayrıca mahkeme kararında serbest bırakılsın diyor ama baska kararlar da var onları hatırlatıyoruz. Demirtaş'ın neler yaptığını burada herkes sevse de sevmese de biliyor. Yani açıkça teröre destek verdiğini Kobani olaylarından sonra kaç kişinin ölümüne sebep olduğunu, PKK ile işbirliğini gizlemediğini, PKK'ya olan desteği, Öcalan'a da aynı şekilde. Bunları da gündeme geldiğinde biz anlatıyoruz.

NATO ve S-400

NATO Genel Sekreteri daha önce de olumlu bakıyordu şimdi de eğer ABD kabul ederse olumlu bakıyor.

Zirveyi konuşmadık ama önce savunma bakanları toplantısı olacak Mart'ta da Riga'da şartlar el verirse dışişleri bakanları toplantısı olacak. Burada da yeni ABD ve dışişleriyle müttefikler tanışmış olacak ve yeni bir fikir elde etmiş olacağız.

Blinken'in açıklamaları

O anlamda söylenmediği konusunda bize arkadaşlarımın verdiği bilgiler oldu.

Bizim teklifimiz belli varsa bir şikayetin gel. Ayrıca şunu da konuştuk NATO Genel Sekreteri'yle; Biz çok net söyledik. Önümüzdeki süreçte eğer müttefiklerimizden bu ürünleri almak istiyorlarsa bize iyi teklif ve garantilerle gelmesi lazım. Tehdit dili ile bir şey olmayacağı görüldü. Daha önce de tehdit ettiler ama almak durumunda kaldım. Pakistan'dan geldim örneğin Atak helikopterini bizden almak istiyor bekliyor ama ABD'nin ihracat lisans izni vermesi lazım. Şimdi Pakistan Atak almazsa Çin'den alacak veya başka ülkeden. O zaman Pakistan'a sen neden Çin'den aldın deme hakkı yok hiçbirimizin.

İspanya Basbakanı ihtiyacı olduğunu söylüyor, tutacağız dedi. İyi, güzel ama bir tane. Bizim çok sayıda ve kalıcı ihtiyacımız var. Yarın o da bozulabilir, teknik sorun çıkar olabilir, yaptırım bir yere kadar olabilir de yaptırım ne yapar Türkiye'ye? Hiçbir şey yapmaz. Müttefiklerin somut önerilerle garanti vererek gelmesi lazım. Müttefik dışında alma kardeşim, tamam ama sen ne kadar nasıl vereceksin garantisi ne? Prensip evet ama karar çıkarsa benim ihtiyacım var bu şekilde önümüzdeki süreçte masaya oturmak istiyoruz. Diğer ülkelerle de Amerika'yla da....

ABD'de yeni yönetim

Onlar S-400 getirecektir ama birinci konu YPG'ye desteğin sonralandırılması. Ticaret hacminin artırılması, F-35 sorunu, diğer taraftan FETÖ konusunda mutlaka biz maddelerden biri olarak koyacağız. İlişkileri zehirleyen konulardan biri.

Suriye'de yeni anayasa

İlk defa anayasa içeriği görüşülecek. 4. ve 5. toplantıların gündemi konusunda muhalefet ve rejim mutabakat sağladı. Dördüncüde temel prensipler görüşüldü, beşinci toplantıda da gündem konusunda mutabık kaldılar anayasa içeriğine girecekler. Şimdi daha umutluyuz. Ruslarla konuştuk, rejimle görüştüler. Tek çözüm siyasi çözümse ilerleme kaydetmek gerekiyor dedik ve beşinci toplantıda inşallah ilerleme kaydedilir.

Haseke-YPG-rejim

Son zamanlarda biraz daha gerginlik arttı. YPG/PKK'nın maksimalist talepleri oluyor, kabul edilmeyecek şeyler. Genel ekseriyetle Suriye halkı tarafından. Ayrılıkçı gündemden uzaklaşmadığı sürece terör örgütünün yaklaşımı da zor görünüyor, denediler çok denediler. Yardım eden ülkeler oldu Rusya da bir araya getirdi. Cenevre'de de görüşmeler oldu karşılığında PKK/YPG'nin aşırı talepleri nedeniyle bu işbirliğini bile yapamadılar.