Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
AA

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, Başkan Donald Trump’ın federal hükümete 8 Şubat'a kadar harcama yetkisi sağlayacak dördüncü geçici bütçe tasarısını imzaladığı bildirildi.

Tasarı, Cumhuriyetçilerle Demokratların gün içinde uzlaşmaya varması sayesinde önce Senatodan sonra ABD Temsilciler Meclisinden geçmişti.

Ülke tarihinde, hem Senatoyu hem Temsilciler Meclisini hem de Beyaz Saray'ı Cumhuriyetçi Parti kontrol ederken ilk kez kısmen kapanan federal hükümet, Kongre’den geçen geçici bütçe teklifinin Trump’ın imzasıyla yasalaşması sonucu 3 günlük aradan sonra yeniden tamamen hizmete girdi.

BÜTÇE TASARISI, DACA GÖÇMENLERİ İÇİN GÜVENCE VERİLMESİYLE ONAYLANDI

Cumhuriyetçiler ile Demokratların bütçe tasarısı üzerinde anlaşmaya varmasında, Senato Çoğunluk Lideri Mitch McConnell'ın ülkeye çocuk yaşta kaçak getirilen 800 bin civarında genç göçmeni koruyan DACA isimli program için Demokratlara güvence vermesi belirleyici oldu.

McConnell, hükümetin yeniden açılmasını sağlayacak yeni bütçenin süresi 8 Şubat'ta dolana kadar DACA göçmenleri için çözüm bulunamazsa, bu konuda yeni bir yasal düzenleme için harekete geçeceğini taahhüt etmişti.

3 GÜNLÜK KAPANMANIN ARKA PLANI

Demokratlar, cuma gecesi yapılan bir önceki oylamada bütçe tasarısına destek vermek için DACA isimli programa yönelik belirsizliğin giderilmesini şart koşmuştu.

Buna karşın, Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisinden geçen ve DACA göçmenleri hakkında herhangi bir madde içermeyen bütçe tasarısında diretmesi, bütçe teklifinin Senatoda reddedilmesiyle sonuçlanmıştı.

Kongrenin son geçici bütçenin süresi 19 Ocak gecesi dolmasına karşın yeni bir bütçeyi onaylayamaması, federal hükümetin hayati olmayan tüm hizmetlerini askıya almasına yol açmıştı.

Amerikan federal hükümetinin, Kongrenin bütçe tasarısı üzerinde anlaşamadığı için kısmen kapanmasının ilk iki günü hafta sonuna denk geldi.

Pazartesi günü zorunlu izne çıkarılan yaklaşık 850 bin kamu çalışanın bir günlük aranın ardından işlerine dönecek olması, kapanmanın maliyetinin sınırlı kalmasını sağladı.

Kamu kuruluşlarının yanı sıra kapanan milli parklar ve müzeler, bir günlük aranın ardından ziyaretçilere açılacak.

ABD HÜKÜMETİNİN 40 YILLIK 'KAPANMA' SERÜVENİ

ABD'de federal hükümetin, bütçe krizleri nedeniyle zaman zaman "kapanması", dünyada başka örnekleri olmadığı için çok iyi anlaşılmayan bir durum. Amerikan halkı ise ülke ekonomisine milyarlarca dolar zarar veren bu durumu, son 42 yılda 19 kez tecrübe etti.

ABD'de son üç gündür kısmen kapalı olan federal hükümet bugün itibarıyla yeniden açıldı ancak gündeme damga vuran krizin detayları hala merak konusu.

Dünyanın en büyük ekonomisinde kamu kuruluşlarının bütçesizlikten "kepenk kapatması" en fakir ülkelerde yaşayanlara bile garip geliyor. Amerikan halkı ise son 42 yılda tam 19 kez tekrar eden bu duruma oldukça aşina...

Washington siyasetinin partizanlıkla çıkmaz sokağa sürüklenmesi şeklinde özetlenebilecek hükümet kapanmalarının, ülke ekonomisine sadece bir haftada 6,5 milyar dolara mal olduğu tahmin ediliyor.

İLKİ 1976'DA YAŞANDI 

AA muhabirinin, ABD Kongresi Araştırma Bürosu'ndan elde ettiği bilgilere göre, federal hükümet, bütçe konusundaki mevcut yasal düzenlemenin hayata geçtiği 1976 yılından bu yana tam 19 kez kapandı.

Cumhuriyetçiler ve Demokratların anlaşamamasından ötürü meydana gelen kapanmaların ilki 38'inci ABD Başkanı Gerald Ford döneminde gerçekleşti.

Bir önceki ABD Başkanı Richard Nixon'ın istifa etmesiyle başkanlık koltuğuna oturan Cumhuriyetçi Ford, iki kanadını da Demokratların kontrol ettiği ABD Kongresi'nden geçen bütçe tasarısını veto ederek, federal hükümetin 30 Eylül-11 Ekim 1976 tarihlerinde 10 gün kapanmasına yol açmıştı.

Federal hükümet, Ford'un görevi 1977’de devrettiği 39'uncu ABD Başkanı Jimmy Carter döneminde beş kez kapandı. Demokrat Carter yönetimindeki kapanmaların çoğu kürtaja yönelik kamu finansmanı konusundaki anlaşmazlık nedeniyle yaşanırken, federal hükümet 1977-1979'da 56 gün boyunca hizmet veremedi. Carter, iki yıl süren başkanlık süresince hükümetin beş kapanmasına karşın bu konuda birinci sırada değil.

HÜKÜMET, REAGON DÖNEMİNDE 8 KEZ KAPANDI

Federal hükümetin 8 yıllık başkanlık süresince 8 kez kapandığı 40'ıncı ABD Başkanı Ronald Reagan, en çok kapanmayı tecrübe eden başkan özelliğini taşıyor.

Cumhuriyetçi Başkan Reagan'ın dönemi, ayrıca kamu çalışanlarının ilk kez zorunlu izne çıkarıldığı 1981 yılı kapanmasını içine alıyor. 

41'inci ABD Başkanı George H.W. Bush döneminde, hükümet Kongre'yi demokratlar kontrol ederken, 5-9 Ekim 1990'da 5 gün boyunca kapandı. 

Baba Bush 4 yıllık başkanlık dönemini bir kapanmayla tamamlarken, federal hükümet 42'nci ABD Başkanı Bill Clinton döneminde iki kez kepenk indirdi. Demokrat Clinton döneminde 5 Aralık 1995 – 6 Ocak 1996 arasındaki kapanma, hükümetin en uzun süre kapalı kaldığı dönem olmasıyla dikkati çekiyor.

George W. Bush, son 42 yılda federal hükümetin başkanlık döneminde kapanmadığı tek lider olurken, 44'üncü ABD Başkanı Barack Obama selefi kadar şanslı değildi.

Kongre'nin Obamacare tartışmalarını bütçe krizine dönüştürmesinden ötürü 1 Ekim 2013'te faaliyetlerine ara vermek zorunda kalan kamu kurumları, 17 Ekim 2013'e kadar kapalı kaldı. 

ABD’nin 45'inci Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray’daki ilk yıl dönümünde başlayan ve 3 gün süren kapanma listenin sonuncusu olmasına karşın hem senatoyu, hem Temsilciler Meclisini, hem de Beyaz Sarayı, Cumhuriyet Parti kontrol ederken yaşanan ilk kapanma olarak kayıtlara geçti.

FEDERAL HÜKÜMET KAPANINCA NE OLUYOR?

Federal hükümet kapanınca ne oluyor? Bu sorunun yanıtı, listedeki tüm kapanmalar için aynı değil. Bunun ana nedeni, federal çalışanların ülkede yaşanan 19 kapanmadan sadece 8’inde zorunlu izne çıkarılması. 

Ülkede 1981 yılına kadar yaşanan 6 kapanmada, kamu çalışanları zorunlu izne çıkarılmadığından federal hükümetin hizmetleri etkilenmedi. Çünkü, 1981 yılına kadar bütçenin onaylanmaması, hükümetin harcama yetkisinin elinden alınmasına neden olmuyordu. 

Buna karşın, 39'uncu ABD Başkanı Carter'ın talebi üzerine Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan bir değerlendirme, kongrenin bütçeyi onaylayamaması durumunda hükümetin kısmen kapatılması uygulamasının önünü açtı. 

Bu kural, federal hükümetin 1981'den sonra yaşadığı kapanmaların hepsinde uygulanmamasına karşın 1990'dan sonra gelen beş kapanmanın beşinde de uygulandı.

Öte yandan, zorunlu izinler sadece "hayati olmayan" personel için geçerli olduğundan, federal hükümetin kapanması durumunda ABD ordusu, CIA, FBI ve NSA gibi istihbarat kurumları, kamu hastanelerinde çalışan doktor ve hemşireler, havaalanları ve hapishanelerdeki güvenlik görevlileri gibi kamu çalışanları görevlerine devam ediyor. Buna karşın, "hayati" personel kategorisinde yer alanlar, kapanma dönemlerindeki maaşlarını genellikle Kongre yeni bir bütçe geçirene kadar alamıyor. 

Ülkede "hayati olmayan" hizmetler için çalışanların sayısı yaklaşık 850 binken, "hayati" personel sayısının 2 milyon civarında olduğu belirtiliyor.

KAPANMANIN EKONOMİYE MALİYETİ HAFTADA 6,5 MİLYAR DOLAR

Federal hükümetin kısmen kapanmasının ülke ekonomisine maliyeti süreç ne kadar uzarsa, o kadar büyük oluyor. 

Kamu çalışanlarının maaşlarını alamadıkları için harcamalarını kısmaları, turizm sektörünün kamuya ait parklar, sahiller ve müzelerin kapanmasından aldığı darbe, ABD borsalarının ve yatırımların sarsılan güvenle gerilemesi, hükümetin kapanması nedeniyle yaşanan olumsuzlukların başında geliyor. 

Standard & Poor's analistlerinin yakın zamanda yayınladığı araştırmaya göre, ABD federal hükümetinin bir hafta kapalı kalması ülke ekonomisine 6,5 milyar dolara mal oluyor.