Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
13.05.2011 - 16:05 | Güncelleme:

Dünya "filtre" işini nasıl yapıyor?

22 Ağustos'ta devreye girecek olan internette filtreleme uygulaması ile ilgili tartışmalar devam ederken yetkililerin en önemli savunmalarından biri bu uygulamanın İngiltere, Avustralya, Almanya gibi yabancı ülkelerde de var olduğu yönünde.

Konuyu en doğru şekilde cevaplayabilecek kişi olan Bilgi Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yaman Akdeniz'e sordum. Doç. Dr. Akdeniz 1997'ten beri uluslararası platformda bilişim hukuku alanında çalışıyor. İngiltere Leeds Üniversitesi'nde de 9 yıl öğretim üyeliği yaptı. Yurtdışında kaynak olarak kullanılan pek çok araştırmaya ve rapora imza atmış önemli bir hukukçu. Çocuk Pornografisi ile ilgili bir kitabı bulunuyor.

22 Ağustos'ta devreye girmesi planlanan filtreli İnternet kararı ile ilgili açıklama yapılırken yurtdışından örnekler veriliyor ve başka ülkelerde de bu tür bir uygulamanın olduğundan bahsediliyor. Hatta Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği'nin bu tür bir filtre uygulamasını tavsiye ettiği söyleniyor.
Bu bilgiler doğru mu?
Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği tam olarak ne tavsiye etti?
Şimdi aslında birden fazla tavsiye kararı var. Hem Avrupa Konseyi'nin hem de Avrupa Birliği'nin Güvenli İnternet politikaları var. Bu tavsiye karaları sayfalarca yazılmış metinler. Tavsiye kararlarından kasıt filtrelemenin devlet tarafından geliştirilmesi ve dayatma usulü kullanıcıların kullanması değil. Kesinlikle bu tavsiye edilmiyor.
Bu kararlarda altı çizilen ki defalarca söylenmiştir bu; çocukların internete erişimiyle
yetişkinlerin internete erişimi politikaları arasında bir fark olması öncelikle çünkü internet içeriğinin sadece çocuklara uygun olduğu düşünülmemeli diyor bu politikalar.
İkincisi filtrelerin kullanılması uygun olan yerlerden bahsediliyor. Mesela kişisel bilgisayarlar, çocukların kullanacağı bilgisayarlar; ev bilgisayarları diyebiliriz, okul bilgisayarları diyebiliriz bazı ülkelerde yaygın olan internet kafeler ki her ülkede yok bunlarda uygun olabilir. Sonuçta genel kullanımı etkilemeyecek şekilde filtre kullanılabilir diyorlar.

Filtrelemeden kastettikleri nedir?
Bu bir yazılımdır. Filtreleme sistemlerinin ortaya çıkması 96-97 yıllarıdır. Yazılım olarak Türkiye'de de var, ücretli olanı da var, bedava olanı da var.

Herhangi bir anti-virüs, firewall programında yer alan filtreleme seçeneklerindan bahsediyoruz değil mi?
Tabi tabi, bunlar dışında sadece filtre programları, yazılımları da var. İlla bir koruma
programı içinde olması gerekmiyor.

TTNET çıkartmıştı  mesela
TTNET'in de var başka Türk firmalarında var.

Ama TTNET  bir tanıtım kampanya ile bu hizmetini ciddi şekilde tanıtıp kullanıcıya bu yazılımı sunduğu halde pek bir ilgi görmedi. Şu an böyle bir boşluk, ihtiyaç memleketin her köşesindeki kullanıcıdan coşkulu bir filtre talebi varmış gibi  aktarılıyor yetkililerce ama öyle olsaydı bahsettiğimiz yazılımlara talep olurdu. Fakat ilgi görmedi.
Evet görmez. Avrupa Birliği bu Safer Use Of Internet yani güvenli internet politikaları çerçevesinde bunlarla ilgili araştrırmaları da hala yapıyor yani devamlı bu konu gündeme geliyor. Hatta karşılaştırmalar, denemeler yapıyorlar, hangisi iyi hangisi kötü diye. Çok da AB'nin de bayıla bayıla önerdiği ürünler yok.

Ürün bazında önermeyebilir ama uygulama olarak o karalarda görüyoruz ki tavsiyesi öz-denetim. Devletin bu konuda genel bir uygulamaya gitmesi şeklinde bir tavsiye var mı?
Eğitim olarak tabi devletin üzerine düşenler var. Güvenli internet kullanımının
yaygınlaştırılması konusunda devletin üzerine düşen bazı yükümlülükler olabilir ama bu sadece tek bir ürünle ya da sistemle sınırlı olmamalıdır. Kendi kurduğu filtreleme sistemini dayatma usulüyle kullanmak mesela problemli ve bunun AB ve Avrupa Konseyi de altını çiziyor. Ayrıca yeni yayınlanan OECD raporunda da benzer şeyler söyleniyor.
Yani diyorlar ki bir kere çocukların gerçekten korunmasını istiyorsanız bunun için bir politika geliştirmeniz lazım ve yönetişim politikalarından bahsediliyor. Tek bir ürünle ya da çözümle çocukların korunamayacağının artık herkes farkında.
Bizim şu günlerde yaşadığımız tartışmaları ben İngiltere'de 90'lı yılların sonlarına doğru ve yine ve Avrupa Birliği çerçevesinde 97 sonrasında 97-2001 arasında yaşadım. Şimdi o tartışmalar öldü sayılır. Çünkü herkes fark etti ki devletin işi değil bu; özel sektöre bırakacak, ailelere bırakacak.

Evet başta ebeveynin görevi.
Evet tabi. yol göstermek tabi ki devletin sorumlulukları çerçevesinde.

 

 

 

BU UYGULAMA AVRUPA'DA HANGİ ÜLKEDE VAR?

Sonuçta bunlar çok göreceli şeyler, kişilerin çocuklarını nasıl yetiştirmek istediği ile alakalı. Peki şu an bizde yetkililerin konuşmalarında değindiği, örnek verdiği gibi bu tarz bir uygulamaya sahip bir Avrupa ülkesi var mı?
Yok. Biz kesinlikle olmayanı yapmaya çalışıyoruz şu anda. Eğer filtreleme bir koruma
çözümü olsaydı bütün ülkelerde olurdu çoktan herkes bu sistemi kurar uygulardı. Bugüne kadar bütün ülkeler neden geliştirmedi ve kullanmadı buna bakmak lazım.

BTK Başkanı Avustralya ve İngiltere örneklerini verdi özellikle İngiltere'de sıkı şekilde uygulanıyor dedi. eğer sizin dediğiniz gibi bizde getirilmek istenilen uygulama onlarda yoksa bu İngiltere'de sıkı şekilde uygulanan ne aslında?
Elmalarla armutların karıştıırılması söz konusu. Bazı açıklamalarda erişim engelleme
politikalarıyla, filtreleme politikaları birbirine karıştırılıyor. Oysa ikisi aynı şey değil. Erişim engelleme İngilizce'de blocking dediğimiz, filtreleme de filtering dediğimiz uygulamalar. Blocking bazı ülkelerde yani erişim engelleme Türkiye'de olduğu gibi hukuka aykırı olduğu iddia edilen içerikler için kullanılıyor. Örneğin İngiltere'de servis sağlayıcı seviyesinde çocuk pornografisine engelleme yapılıyor.

Sadece çocuk pornografisi için mi?
Tabi ki. Ve bu bir filtreleme sistemi değil engelleme politikası.

 

 

 

DÜNYADAKİ ÇOCUK PORNOGRAFİSİ SİTESİ SAYISI ÇOK MU?

Peki müstehcenlik içeriyor diyerek ya da içerikteki fikirler hoşa gitmedi diye engelleme de yapılıyor mu?
Hayır. İngiltere'de Internet Watch Foundation aracılığıyla yapılan;
'CleanFeed diye bir ISS seviyesinde engelleme uygulaması var. Değişken bir
listeye sahiptir Cleanfeed'in veritabanı. Bizdeki gibi 10 bin 20 bin 30 bin
diye gitmez. Zaten dünyadaki çocuk pornografisi siteleri değişkendir ve
sayıları çok fazla değişmez. 700 ile 1400 arasıdır engellenen site veya
URL.

O zaman burada bir tuhaflık var, burada pek çok site engelli ve bunun sebebi de çocuk pornografisi gibi aktarılıyor. Sanki 10binlerce çocuk pornografisi sitesi varmış hatta her an internette gezerken pat diye karşımıza çıkabilirmiş de ona karşı bir çalışma yürütülüyormuş gibi hava yaratılıyor. Sizin anlattığınıza göre ise böyle bir şey söz konusu değil
Ben yıllarca bu konuda çalışmalar yaptım ve çocuk pornoghrafisi konusunda kitap
yazdım.

Evet yurtdışında pek çok ülkede sizin kitabınız yetkili kurumlarda, mahkemelerde referans kabul ediliyor.
Tabi hukuki bir kitap yazdım ve herkese söyleyebilirim ki Google'dan çocuk pornografisi yazıp bunu bulma imkanınız yok. bunların kendi networkleri var kapalı forumları var. Bulundurması suç olan bir içerik olduğu için aktarıldığı şekilde çok fazla ortalıkta dolaşmaz. Dolaşanlar da sürekli açılır kapanır 2-3 günlük bir süre içerisinde...

Ayrıca zaten bu tüm ülkelerin takibinde olan , interpol'ünde devreye girdiği bir suç değil mi?
Tabi Interpol'un de şimdi yeni bir girişimi var engelleme üzerine, o da tartışılıyor.

Yani sonuç olarak bizde uygulanmak istendiği gibi interneti daha çıkış noktasında filtreleyen bir sistem Avrupa'da bir ülkede yok değil mi?
Doğru yok.

Avrupa dışında Avustralya örneği de çok veriliyor...
Avrupa dışında Avustralya örneği de çok veriliyor...
Avustralya bunu denedi. Bundan 2-2,5 sene önce herkesin kullanması mecburi,
Türkiye'deki çok benzer bir sistemi yapmaya kalkıştı. Fakat gelen tepkiler,
ki sadece halk değil servis sağlayıcılar da isyan etti. Yapılan bir sürü
çalışma ce incelemede (bunları internette bulunabilir) böyle bir sistemin
servis sağlayıcılar üstüne getireceği yük çok tartışma yarattı.

İkincisi aynı tartışmalar orada da oldu, liste nasıl oluşturulacak, listenin
içinde ne olacak şeklinde. Hatta Avustralya hükümetinin kullanmaya kalktığı
listenin bir kısmı Wikileaks üzerinden yayınlandı, içinde çocuk pornografisi
dışında alakasız site isimleri olduğu da ortaya çıktı. Bu yüzden de gelen
tepkiler sonrasında şimdilik rafa kaldırıldı.

Peki hiç uygulandı mı kısa bir süre için bile olsa?
Testler yaptılar sadece ve arkasından resmi açıklama yapıldı. Buna göre 2013'ün
ortasına kadar meclisin gündemine gelmeyecek.

Yani şu anda Avustralya'da da örnek olarak verilebilecek aktif bir uygulama yok?
Yok.

 

 


ALMANYA'DAKİ DEVLET ELİYLE BİR UYGULAMA DEĞİL

Bir de Almanya'nın ismi zikrediliyor o neden?

Almanya'da da filtre değil erişim engelleme  var ama bu bir hükümet politikası değil ISP bazında bir uygulama..
Onlarda ırkçı içerikiler, özellikle soykırımın olmadığı yönündeki içerikler açısından bir
uygulama var. Çocuk pornografisi ile ilgili de bir uygulama yapmak istediler ama meclisten geçiremediler yakın bir tarihte.
Bu uygulama bazı bölgelerde var ülke genelinde yok ve servis sağlayıcılar üzerinden
uygulanıyor. Dediğim gibi Almanya'da böyle bir hükümet politikası yok.

BİZDEKİ SORUN PROFİLLEME DAYATMASI

Bizdeki sorun da filtre uygulaması değil aslında, isteyen filtre kullanır kime ne. Ama şahsen ben bir de filtresiz internet sunulmasını istiyorum. devlet eliyle genel bir uygulama olarak değil servis sağlayıcı tarafından sunulan benim istediğim gibi kurgulayabileceğim, ayarlayabileceğim bir servisi tercih ediyorum.
Zaten bizim sistemde içinde veya dışında kalmanın haricinde diğer profillerle ilgili
problemler de var. Tamamen bizimki yetkililerin kontrolünde, BTK karar veriyor neyin liste içinde olacağına ve hiçbir şekilde senin kişisel değişiklik yapmana izin vermiyor.
Erişim engelleme politikaları genelde hukuka aykırı olan içerik için uygulanırken, filtreleme çocuklara zararlı olduğu iddia edilen içerikler için geliştirilir, yani kanuna aykırı ya da hukuka aykırı olan içerikler için değil. erişim engelleme ve filtreleme arasındaki en önemli fark da budur zaten. Onun için böyle bir sistemin geliştirilmesinde ciddi problemler var niye çünkü hükümet bize diyor ki çocuk pornografisi istisnadır onu bir tarafa bırakırsak Türk hukuku açısından, yetişkinlerin erişmesi yasak olmayan içeriklere BTK müdahale etmeye çalışıyor.

ENGELLİ SİTEYE GİRMEK ASLINDA SUÇ DEĞİL

Zaten sizin de söylediğiniz nokta da yanlışlık başlıyor "yetişkinlerin erişmesi yasak olan içerik" kavramı bu kavramın olması başlı başına bir hata, elbette burada çocuk pornografisini kesinlikle dışarıda tutuyorum. Mesela şu anda erişelemeyen ve içinde kesinlikle çocuk pornografisi bulundurmayan siteler var 5posta.org, fffound.com gibi. Bu siteler muhtemelen filtreye de dahil edilecek. Kanunen baktığınızda kullanıcı bu sitelere girdiğinde bir suç işlemiş olmuyor. Bu sitelere erişimde bir suç yok. Peki ben kanun karşısında bu sitelere erişerek bir suç işlemiş olmuyorsam benim erişimim neden engelleniyor. burada bir mantık hatası yok mu?
Var tabi olmaz mı. Buna ancak ahlak polisliği diyebiliriz. Burada zaten şöyle bir şey var, eğer birisi bir suç işlediyse o sitenin içerik sahibidir ya da o içeriği dağıtan kişidir. Aynı şey Playboy için de geçerli. Playboy'un sitesine girmek de Türkiye'deki yetişkinler açısından yasak değil ama bu siteye engelleme yapılıyor nedeni de çocukları korumak. Ama siz çocukları korurken beni de korumuş engellemiş oluyorsunuz. Bu yüzden iş ahlak polisliğine geliyor.
Filtreleme konusu benim için ölmüş bir konuydu. 90'ların sonunda biz Avrupa'da bunları konuşuyorduk ki filtreleme şu an Avrupa için de ölmüş bir konu. esas gündem erişim engelleme politikaları. Neden çünkü filtreleme ve çocukların güvenliği politikaları konusunda Avrupa'da bir konsensüs oluştu. Gerek AB, gerek Avrupa Konseyi, gerek AGİT ve hatta Çocuk Lobi'si dediğimiz çocuk haklarını savunan gruplar bile filtreleme konusunda mevcut durumu savunuyor yani devlet seviyesinde bir filtrelemeyi destekleyen kimse yok.

İNTERNETİME DOKUNMA

Son olarak sormak istediğim 15 Mayıs'ta yapılacak olan İnternetime Dokunma yürüyüşü. Sanırım siz de bu yürüyüşü destekleyenler arasındasınız. Hazırlıklar tamam mı kaçta nerede olacak?
Tüm şehirleri bilmiyorum ama İstanbul'da 15 Mayıs Pazar günü saat 14:00'te Taksim'de yapılacak.

skunt@haberturk.com

http://twitter.com/@selinkunt


Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

Sen de Düşüncelerini Paylaş!
300
Yazarin Diğer Yazilari
Yazarın Tüm Yazılarını Görmek İçin Tıklayın!