Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com

18-28 Şubat arasında düzenlenen 15. !f İstanbul Bağımsız Filmler Festivali’nde son düzlüğe girdik. Dinamik etkinliğin ilk haftasında izlediğim 30 filmden üçünü inceledim.

“BENİM ADIM MALALA”: SARSICI AMA HER TARAFA ÇEKİLEBİLECEK BİR KONU

“Uygunsuz Bir Gerçek” (“An Incovenient Truth”, 2006), “Gürültü Ustaları” (“It Might Get Loud”, 2008), “Waiting for ‘Superman’” (2010) gibi ses getirmiş belgesellerle tanınan Davis Guggenheim’ın son çalışması… “Benim Adım Malala” (“He Named Me Malala”, 2015), trajik ve gerçek bir olayın üzerine gidiyor. Taliban’ın Pakistan’da vurduğu, ama kendini Batı’ya atıp kurtulan Malala adlı genç bir kızın mücadelesine bakıyor.

Fazlasıyla tartışmalı bir konu, Mira Nair naifliğiyle yansıtılıyor. Ama işin içine el çizimi animasyonları sokarak geçmişi, Pakistan’ı öyle göstermek doğru bir tercih. Buradan da Ari Folman’ın işlerini hatırlatan ‘animasyon-belgesel’ kırması bir iş çıkıyor. Bir anlamda “Beşir’le Vals”e (“Vals Im Bashir”, 2008) kardeş ya da kuzen geliyor.

Aslında Malala, “Persepolis”teki (2007) Satrapi’nin kendine denk gelen entelektüel, akıllı ve medeni tiplemeye yakın. Batı’ya gitmek, orada eğitim görmek isterken hayallerine böyle beklenmedik bir olayla ulaşıyor. Davis Guggenheim, teknik anlamda başarılı bir belgesele imza atıyor. Thomas Newman’ın besteleri, üç kişinin yaptığı kurgu derken, Fox Searchlight’ın desteğiyle akıcı bir seyir sürecini takip ediyoruz.

Ama Pakistan’ın tehlikeli yöresinden Batılıların merhametiyle kurtulmak ne inandırıcı, ne gerçekçi, ne de ahlaklı... Film de bu her tarafa çekilebilecek meseleyi aşırı polyannacı bir şekilde anlatıyor. Kadın figürün ayaklanması, yaratıcı durmuyor. Buna karşın tekniğiyle, meseleye bakarken ‘yüzeysel bir milliyetçilik’i seçmemesiyle “Benim Adım Malala” akılda kalabilir.

FİLMİN NOTU: 5.2


“BELİRSİZLİK TEORİSİ”: SIR PERDESİNİ ARALAYABİLEN?

70’lerde çıkan kült, gizemli ve alternatif müzik grubu The Residents’ın benzerini bulmak zor. The Third Reich Rock ‘n Roll’dan the Mole Show’a uzanan, canlı veya klasik albüm çalışmaları elbette kalıcı… Onların taktıkları maskeler (özellikle göz küresi şeklindeki), giydikleri kıyafetler bile şimdilerde sanat eseri olarak müzelerde sergileniyor.

CD-ROM, Laserdisc konusunda öncülük bir tarafa, video klip olmadığı zamanlarda bir müzik videosu çekip devrime imza atabiliyorlar. “Belirsizlik Teorisi: The Residents Hakkında Bir Film” (“Theory of Obscurity: A Film About The Residents”), grubun tanıtımından ziyade bir ‘şov dünyası’ tasviri gibi.

Yönetmen Don Hardy Jr., ‘belirsizlik teorisi’ni keşfe çıkarken ayağını korkak alıştırmamış. Röportajlarda bile yüzünü belli etmeyen ‘gizemli suratlar’a uzanırken, ‘sır perdesi’ni aralayamamış. Elbette avant-garde müzikle ve multimedya projeleriyle yakın temas, camp videolar da bu bütüne ekleniyor. Belgesel, şüphesiz müzisyenlerle ilgili ‘belirsizlik’ üzerine kurulu, ‘gerçekten yaşamışlar mıydı?’ sorusunu sordurtan ilginç eserler arasında anılacak. Çoğu zaman ‘The Residents’ın sadece bir ‘sahne ismi’ olduğunu düşünüyoruz.

Filmin sürekli geriye dönülüp başvurulacak bir belgeye dönüşmesi de bu püf noktasında yatıyor sanki… Dil açısından daha dinamik ve akıcı olabilirmiş dedirtse de farklı dönemleri kapsayan görsel cümbüş bile herkesi yerinden kaldıracak potansiyele sahip. Sadece kimliği belli olmayan ‘The Residents’a ilgi duymak yeterli! Don Hardy Jr., sinemaya gizemli bir belgeseli miras bırakıyor.

FİLMİN NOTU: 6


“YALLAH UNDERGROUND”: ‘MEYDAN’A KARDEŞ GELDİ!

Jehan Noujaim’in “Meydan”ı (“Al Midan”, 2013), Arap Baharı’nın ‘ruh’unu en iyi yansıtan belgesellerden biridir. En azından böyle kabul görmüştür. “Istanbul United”ın (2014) ortak yönetmeni Farid Eslam, “Yallah! Underground”da (2015) o bölgenin müzik kültürünü, yeraltı yaşamını keşfe çıkıyor.

Filistinli, Mısırlı, Ürdünlü, Lübnanlı fark etmeksizin, alta isimleri yazarak, rap, hip-hop, rock yapan alternatif müzisyenleri tanıtıyor. Ama bunu yaparken, zaman zaman video klip estetiğini kullanarak bir sinemasal yorum da yapmayı ihmal etmiyor. Bu kısımlar 84 dakikalık sürenin en iyi ihtimalle 30 dakikasına tekabül edebilir.

Eslam, elindeki fırsatı kaçırmış. Arap Baharı bölümüne az vakit ayırırken, renk dokusunu her daim gecelere uygun bir şekilde planlıyor. Bir yaşayış biçimini yansıtırken net bir karakter belirlemiyor. Bambaşka hayatlarla bizi mest etmeyi hedefliyor.

Böylece Ortadoğu’nun yeraltı kültürüne dair, “Meydan”la kardeşlik ilişkisi kuran bir ‘Arap Baharı fonlu belgesel’ daha beliriyor. “Yallah! Underground”, belgesel malzemesi konusunda sıkıntıları olmasına, politik arka planı doğru konumlandıramamasına karşın yönetmenin müzik kültürüne yaklaşımıyla doyurucu…

FİLMİN NOTU: 5.4



KEREM AKÇA’NIN 15. !F İSTANBUL FİLMLERİ İÇİN YILDIZ TABLOSU

#direnayol: 3
88:88: 2.9
Akş (Loev): 4.8
Anomalisa: 4.2
Anneanne (Grandma): 3.9
Arkadaşlarını Öldür (Kill Your Friends): 5.5
Aşk 3D (Love 3D): 6.5
Ayrık Otu (El Apostata): 6
Bakıp Gülümserim (I Smile Back): 4.3
Bana Marianna De (Mów mi Marianna): 2.7
Bir Genç Kızın Gizli Defteri (The Diary of a Teenage Girl): 7
Cennet (Ma Dar Behesht): 6.5
Ceset: 4.5
Dehşet Odası (Green Room): 3.2
Der Nachtmahr: 7.6
Dinle Beni Marlon (Listen to Me Marlon): 6.3
Hızın Kızları (Speed Sisters): 2.8
İnsanlar ve Tavuklar (Mænd & høns): 3.8
James White: 5.4
Kaili Blues (Lu Bian Ye Can): 6.5
Kırıntılar (Crumbs): 6.9
Köpek: 5.4
Krisha: 6.5
Ma: 8.6
Masumiyet Müzesi (Innocence of Memories): 7.3
Naciye: 4
Nasty Baby: 5.4
Ne Yerde Ne Gökte (Ni Le Ciel Ni La Terre): 3.2
No Home Movie: 5.5
Ormana Doğru (Into the Forest): 3
Prensim (Mon Roi): 4.5
Rus Ağaçkakanı (The Russian Woodpecker): 5
Sadece Jim (Just Jim): 4.5
Sen Benimsin (A Bigger Splash): 3.5
Serçeler: 4.7
Şov Dünyası (Entertainment): 8.3
Suikastçı (Nie Yin Niang): 7.7
Tangerine: 5.5
Tekerleme: 3
Tilki Perisi Liza (Liza, a Rókatündér): 6.5
Turbo Kid: 3.5
Viva: 3
Yakuza Cehennemi (Gokudou Daisensou): 3.4
Yeniden Başla (Demolition): 4
Yolun Sonu (The End of the Tour): 2.7
Yeryüzü Aydınlıkken (When The Earth Seems To Be Light): 3.9
Yeryüzünün Kraliçesi (Queen of Earth): 6.5

Not: Filmler, festival boyunca güncellenecektir.