Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

Sami AKBIYIK / GAZETE HABERTÜRK

Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar sponsorluğunda, İstanbul Şehir Üniversitesi Güney Kampusu’nda “Cihan Harbinde Gelibolu ve Mirası” adıyla sergilenen çarpıcı belgeler arasında ilk kez Atatürk’ün, Çanakkale Savaşı’nda 140 kişiyle düşman mevzilerine gece harekâtı yapılması talimatı verdiği emirname de yer aldı. Çanakkale Savaşı’nın 101. yıldönümünde ilk kez sergilenen belgede, 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal’in kendi el yazısıyla yazdığı ve 7 Mayıs 1915’te Teğmen Saffet Pozantı’ya 14.35’te gönderdiği emirnamede, gece ani harekât emri veriliyor.

Mektupta Mustafa Kemal, 140 kişilik bir birlikle harekâtın adımlarını a, b, c ve d şeklinde ayrıntılı olarak açıklıyor. Mektupta, “a- Topçularımız saat 6’dan itibaren adı geçen hücum noktasını hedef alarak ateşe başlayacak ve düşman siperlerini harap edeceklerdir” deniliyor. B, yani ikinci adımda ise fedailerin saat kaçta hareket etmeleri, düşman mevzileri ele geçirildikten sonra neler yapmaları gerektiğiyle ilgili ayrıntılı bilgilere yer veriliyor. Belge, Prof. Haluk Oral’ın özel arşivinden paylaşıldı.

Sergide bir diğer belgede ise 10 sterlinlik İngiliz parasının üzerinde Osmanlıca “60 gümüş kuruş” yazısı yer alıyor. Uzmanlara göre bu durum, İngilizlerin Boğazları geçip İstanbul’da bu parayı harcayacaklarından çok emin olmaları.

AİLEYE MEKTUP...

Bir diğer belgede ise 27. Alay Komutanı Şefik Aker, 18 Mart’tan önce ailesine yazdığı mektupta, iki kızının eğitim durumunu, neden iki ayrı okula verildiklerini, annesini ve eşinin maddi durumlarını merak ettiğini yazıyor. Belge, Ko-Küratör Sinan Ceco’nun aracılığıyla gün yüzüne çıkartılmış. İstanbul Şehir Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Kahraman Şakul’a göre cephedeki subaylar, bir yandan savaş sürerken diğer yandan da çocuklarının eğitim durumlarını takip etmişlerdi. Şakul’un verdiği diğer bir bilgiye göre ise Çanakkale Boğazı aslında İtilaf Devletleri’nin denizaltıları tarafından geçildi. Ancak bu durum İtilaf Devletleri’ne zafer getirmedi. Sergi, 4 Nisan’a kadar görülebilecek.

HEM OSMANLI HEM ANZAK

Dr. Charles Snodgrass Rayn’ın Çanakkale cepheleriyle ilgili çektiği fotoğraflardan günümüze ulaşanların bir kısmı da sergide yer alıyor. Osmanlı ordusunda doktorluk yapıp Plevne’de yaralanan Ryan, Anzak olarak geldiği Gelibolu’da eski dostu Türklere silah sıkmayı reddetti.