Son Dakika

Ortaköy Afife Jale Sahnesi’nde sahnelenen Babaannem 100 Yaşında’nın 29 Kasım’daki oyunundaydım. 1970’lerde Arjantin’de yazılan bir tiyatro eserinden Zafer Algöz’ün yönetmenliği, Serdar Akar’ın süpervizörlüğünde Türkiye’ye uyarlanan yapıt, eğlendirmeyi beceren bir bütüne ulaşıyor. Bunda politik taşlamadan ziyade ‘fars’ omurgasından beslenen kara komedi kimliğinin payı büyük. Elbette karikatürize karakterlere ruh veren oyuncuların ve diyalogların zekasının da...

Arjantin’deki ‘Kirli Savaş’ın göbeğinde filizlenen bir işçi sınıfı komedisi olarak anılabilecek Roberto Cossa imzalı ‘La Nona’ oyunu, kuşkusuz politik metinleri de olan metaforik bir esere konu olmuştu. 1977’de bunu beceren yapıtın, 1979’da aynı adlı Héctor Olivera imzalı bir de sinema temsili var. Orada yaratıcının ele almak istediği meseleyi, ‘İtalyan sosyal gerçekçi komedisi’ odağından yola çıksa da ‘kara komedi’ye kaydırarak anlamlı kılma arzusu esaslı hedefti.

 

Siyasi değişimlerin yiyip bitirdiği bir coğrafya

Bunu gerçekleştirirken üzerine gittiği durumun tedirgin edici ve grotesk taraflarına uzanmak ise Zafer Algöz imzalı oyunun hedefine dönüşüyor. Savaşların, rejimlerin ve liderlerin insanları ya da sınıfsal açıdan düşmüş bireyleri ‘yiyip bitirdiği’ bir coğrafyada bu konuma bir ‘babaanne’ layık görülüyor. Sürekli bir şeyler yeme sevdasında olan, bu sayede de ailenin bütün mal varlığını ve gelirlerini yiyip bitirdikten sonra daha hazin sonuçlara uzanan bir karakter var halihazırda. Onun oburluğu ve doyumsuzluğu böylesi bir metafora dönüştürülüyor. Rejimlerin bir aileyi maddi sıkıntıya sürüklemesi o ‘aşırılık temsili karakter’le anlamlı kılınıyor.

Aşkın Şenol’un hakkıyla verdiği babaanne portresinde cinsiyet değiştirmesine karşın inandırıcılığı adeta müthiş. Mimiklerine ve İtalyanca laflarına dokunulmayan bu karakter, yemekleri ve küfürleri de ‘sevimli’ce kullanan bir tiplemeye dönüşüyor. Kültür farklarına çok fazla girmeyen eserin, 16 saat çalışan işçi sınıfı babasının, onun ‘tembel sanatçı görünümlü kardeşi’ ile dalgalı etkileşimini ana çerçeveye yerleştirdiği söylenebilir.

 

 

 

Sosyal gerçekçi komedi farsa kayıyor

Ancak esasen bu ailenin 70’ler Arjantin’inde rejimlerle ve siyasi kargaşayla kavgası ‘fars omurgalı bir kara komedi’nin müjdecisi oluyor. Doğrusunu söylemek gerekirse bu Türk versiyonda, Zafer Algöz’ün yönetmenliği ve Serdar Akar’ın süpervizörlüğü politik fonu geriye itmiş. Bunun sonucunda ‘fars’a kayıp bir durumun üzerine giderken karikatürize karakterlerden beslenen bir güldürü ortaya çıkıyor. Babaannenin grotesk bir figür olarak dairenin üst katındaki odasında ‘gölgesiyle gözüken bir liderlik/tüketme sembolü’ne dönüşmesi bir tarafa ailenin çok bireyli sosyolojik tabanı da görülmeye değer. Böylece Güney Amerika varoşlarının portresi hakkıyla bir mizah çatısına malzeme ediliyor

Hayat kadınlığı yapmak durumunda kalan Marta’dan ayyaş konumuna itilen Anyula’ya, tipik ev hanımı Maria’dan tembel Chicco’ya kadar herkesin bir Akdeniz ruhuyla hareket ettiği kesin. Sanat yönetiminin iyi kullanılması bir yana aralardaki ‘siyah boşluk’ların biraz fazla uzatılması bir mizansen eksikliği olarak görülebilir.

 

Annemi Trenden Nasıl Atarım?” ile akraba

Ancak nihayetinde “Annemi Trenden Nasıl Atarım?” (“Throw Momma From the Train”, 1987) gibi eserlerde de gördüğümüz ‘rahatsızlık veren anne/babaanne’ figürü üzerine ‘durum’ ve ‘plan yapma’ yan öyküleri işliyor. Bunun orada olduğu gibi kara komediye kayması ise tiyatro zemininde eğlencenin arkasından fazla tedirgin edici bir süreci açığa çıkarıyor. Bu tonlama, orijinal eserde politik söylem adına önemli olabilir. Fakat burada korunması birazcık yapıta zarar vermiş açıkçası.

Diyalog tercihlerinden oyunculuklara her şey yerli yerinde dururken, zaman atlamaları iyi ayarlanmış. Özellikle Berk Yaygın-Fetih Koyuncuoğlu/Deniz Üzmen (Chicco-Carmelo) arasındaki çekişmeler ve planlar eğlenceli ve akılda kalıcı anları devreye sokuyor. Don Francesco’da Çetin Kaya’nın karikatürize tipmelere katkıyı ‘göz hareketleri’ ile yapması da bir başka farkındalık yaratıyor.

Babaannem 100 Yaşında, Arjantin’deki rejim değişimlerinin çalkaladığı bir aileyi metaforik bir kara komedi omurgasıyla ele alan bir eser. Ondan popüler ve her kitleye uygun bir iş çıkarmak ise Akdeniz kültürüne uygun İtalyan aileden grotesk bir farsla temsil buluyor burada. Bu konudaki yetkinlik ise; sözlü espri, diyaloglar ve sahneler arası geçişler konusunda yönetmen Zafer Algöz’e ve eseri Türkçe’ye çeviren Esen Çamurdan’a mal edilmeli...

 

keremakca@haberturk.com

 

GÜNÜN ÖNEMLİ MANŞETLERİ

Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
300