Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

Bir İsveç şirketi, kadınlarla erkeklerin aynı miktarda parayla ürün alırken karbon emisyon hacmine ne kadar katkıda bulunduklarını araştırmış. Erkekler araçlarına daha fazla yakıt alıp dışarıda yemek, alkol ve tütüne daha fazla para harcadıkları için sera gazı salımında kadınlara oranla yüzde 16 daha kusurlu çıkmış. Kadınlar eşit miktarda parayı ev dekoru, sağlık ve giysiye yatırdıkları için karbon ayak izleri daha küçük; iklim krizinden etkilenme oranları ise daha büyük.

Araştırmacılar, “Et ve süt ürünleri yerine bitkisel gıdalarla beslenme ve tatile giderken uçak veya otomobil yerine tren tercihiyle emisyon yüzde 40 azaltılabilir” diyor.

Kuzey Amerika’da 50 dereceye varan sıcak dalgası ve orman yangınlarıyla Avrupa’da onlarca can alan sel felaketleri iklim krizini iyice gözümüzün içine soktu. Hava raporu sıcaktan bunalan İstanbul’da günlerdir yağış veriyor, dün 23 Temmuz itibariyle daha damlasını görmedik. İklim değişikliğine karşı hükümetlerin yükümlülüklerini yerine getirmesini beklerken bireyler olarak elimizden geleni yapmalıyız, artık anlaşıldı. Araç kullanmak yerine daha çok yürümek, daha az et yemek ya da hiç yememek gibi.

Bireyler derken milyarder erkekler hariç; o da iyice anlaşıldı. Bırakın hava ve karayolu hareketlerini kısmayı adamlar kendilerini uzaya zaplamaya başladı. İklim krizine karşı eylem motivasyonunu tavsatacak kadar kötü örnek oldular. Yarışına girdikleri uzay turizmi bol karbonlu bir gelecek vaat ediyor. Yeryüzündeki turizm yetmiyormuş gibi!

Önce Virgin Galactic’in patronu Richard Branson, 11 Temmuz’da beş kişilik ekibiyle uzayın başladığı 88 kilometre yüksekliğe çıktı. Kanatlı ana gemiye bağlı Unity roketiyle 15 kilometre irtifada fırlatıldıktan sonra yörünge altı yolculuğu bir saatte tamamlayıp yeryüzüne döndüler; 70’inde uzaya çıkan ilk milyarder sıfatıyla şey yarışında rakibi Jeff Bezos’a gol atmış oldu Branson.

Richard Branson (sağdan üçüncü) uçuş ekibiyle

Gerçi Bezos’un uzay turizmi şirketi Blue Origin'in CEO'su Bob Smith, Branson’ın çıktığı irtifayı küçük buldu. Birçok ülkenin 88 kilometreyi uzay sınırı kabul etmediğini söyledi. Bezos ise fair play icabı Instagram hesabından Branson’a başarılar diledi.

ABD Hava Kuvvetleri ve NASA’ya göre atmosferle uzayın sınırı 80 kilometrede başlıyor; ancak Dünya Hava Sporları Federasyonu FAI, uzayın sınırını “Karman Hattı” diye bilinen deniz seviyesinden 100 kilometre yükseklikte kabul ediyor. Fizikçi Theodore von Karman’ın belirlediği çizgiye göre Branson’ın çıkış boyu 12 kilometre kısa kalıyor.

BİR SAATLİK UZAY MACERASININ KARBON BEDELİ

Virgin Galactic, yolculuğun karbon emisyon hacminin bir yolcu uçağının çift yönlü Atlantik aşırı uçuşuna denk olduğunu açıkladı. Gidiş dönüş Londra-New York seferinde salınan CO2 miktarı 1.3 metrik ton. Diğer bir hesapla ortalama bir otomobilin 4 bin 800 kilometrelik yolculukta saldığı karbon miktarı kadar. Topu topu bir saatlik uzay macerası inanılmaz bir sarfiyat.

Branson uzay turizmi adına maceraya atıldığına göre bu iş karbon canavarını daha da azdıracak. Virgin Galactic’in uzay uçuşları için kişi başına 200 - 250 bin dolar bedelle 600’ü aşkın rezervasyon yaptırılmış.

Bu arada Virgin Galactic’in sürdürülebilir çevre projeleri üzerinde çalıştığı da söyleniyor ama detayları pek net değil. Uzay turizminin karbon ayak izine bakılırsa çevre kaygısını şüpheyle karşılamak lazım.

Uzayda yeni bir çağ başlıyor diye büyük coşku ve heyecan duyanları – ki çoğu erkek - anlamak da zor, neticede milyarderlerin iktidar yarıştırması, ego tatmini söz konusu, uzayın keşfi değil. Elon Musk’ın da önümüzdeki eylül ayında şirketi SpaceX’in Falcon roketiyle uzaya sivil taşımacılığa başlaması bekleniyor. Musk, Mars hedefiyle uzay macerasına bilimsel sos katıyor, ancak takvim belirsiz.

Branson’a karşılık Blue Origin şirketinin patronu Jeff Bezos’un en azından bir artısı var; 20 Temmuz’da ekibiyle 11 dakikalık uzay seferi yapan Bezos’un roketi New Shepard, karbon emisyonu üretmeyen hidrojen yakıtıyla ateşleniyor. Fakat mevcut şartlarda yenilenebilir hidrojen de fosil yakıtlardan elde ediliyor.

AĞIR ENDÜSTRİYİ UZAYA TAŞIMAK!

Amazon’daki CEO koltuğunu geçenlerde bırakan Bezos, ne yapıyorsam dünyamız için yapıyorum havasında. Başarılı uzay seferinin ardından “zengin gösterişi” eleştirilerini yanıtlarken, “Dünyanın ve insanlığın geleceği, uzayda elde edeceğimiz başarılara bağlı. Uzaya çıkınca yeryüzü atmosferinin ne kadar ince ve kırılgan olduğunu görüyorsunuz. Bu gezegene özen göstermemiz gerekiyor. Şu bir gerçek, uygarlığımız gezegeni kirletiyor” dedi ve dünyayı kirleten ağır endüstrileri olduğu gibi uzaya taşımayı önerdi.

Twitter’daki yorumlarda daha basit çözümler vardı; “Endüstrinin dünyayı kirletmesini önlesek daha kolay olmaz mı?” gibi. Kimileri de sanayi üretimini uzaya taşıyacak teknoloji üretiminin yol açacağı emisyon hacmini hatırlatıyordu doğal olarak.

Jeff Bezos

New Shepard’ın ilk insanlı seferi için açık artırmada 28 milyon doları bastırıp yolculuğu ileri bir sefere erteleyen adı gizli zenginden gelen para Blue Origin’in gelecek kuşakların uzay çalışmalarını desteklemek için kurduğu Club for the Future vakfına aktarılmış. Online açık artırmaya 159 ülkeden 7 bin 600 kişi kayıt yaptırmıştı. Ne kadarı sahici katılımcı bilinmez ama çoğu potansiyel uzay turisti olabilir.

AMAZON ÇALIŞANLARININ PARASI

Jeff Bezos Forbes’a göre 202 milyar dolarlık servetiyle dünyanın en zengin adamı, Business Insider’ın hesabıyla saniyede 2 bin 537 dolar kazanıyor. Yani 11 dakikada uzaya çıkıp inerken de yaklaşık 1.7 milyon dolar kazanmış bulunuyor.

Uzay dönüşü Bezos, her bir Amazon müşterisi ve her bir Amazon çalışanına katkılarından ötürü teşekkür etti, “Bütün bunların parasını siz ödediniz” dedi.

ABD’de Demokrat Parti’nin ilerici kanadından Temsilciler Meclisi üyesi Alexandria Ocasio-Cortez, Bezos'un teşekkürüne Twitter üzerinden sert daldı: “Evet, bunun bedelini Amazon çalışanları ödüyor. Düşük ücret, sendikasızlaştırma, insanlık dışı iş yeri koşulları ve pandemide teslimatçılara sağlık sigortası yapılmamasıyla Amazon çalışanları ödüyor. Evet Amazon müşterileri ödüyor, küçük iş yeri sahiplerini ezmek için müşterilerinin piyasa gücünü istismar ederek ödetiyor…”

Sadece Amazon’un müşteri ve çalışanları mı, benim paramı bile uzay yatırımına harcıyor. Adam Washington Post’un sahibi, gazetenin dijital abonesiyim, ayda 9.99 dolar sayıyorum.

YORUMLAR

Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!
0:00 / 0:00