Son Dakika

Kur düşüyor yeni tartışma başlıyor

28.11.2018 - 02:03 | Güncelleme:

 

Ağustos ayında Dolar /TL paritesinde 7 seviyelerini gördüğümüzde, hop oturup hop kalkmıştık. Yıl başında 3.80 olan parite gözümüzün önünde 7’ye kadar yükselmiş ve vatandaş da iş dünyası da büyük bir şok yaşamıştı. Sebeplerini , detaylarını uzun uzadıya bu sütunda tartıştığımızı hatırlıyorum. Bu sebeple bugün yeniden “ Neden böyle oldu?” Tartışmasına girmek istemiyorum.

Kur düştü ama tartışmalar bitmedi

Yazının yazıldığı saatlerde 1 ABD Doları 5.25 TL, ihracatımızın % 52’sini yaptığımız AB Bölgesinin para birimi Euro da ise parite, 5.90’a geriledi.

Ağustos ayındaki zirvelerden % 25’e yakın geri çekilme var. TL yıl başından beri hem Euro hem de Dolar’a karşı hala %25 değer kaybetmiş durumda ama Ağustos seviyelerine göre ciddi değerlendi.

Bunu “Türkiye algısının toparlanması “ olarak düşünüp iyi haber olarak kategorize edebiliriz.

Ancak son bir kaç gündür, gezilerde sahadan çok farklı sesler duyuyorum. Özellikle ihracat yapan sanayi bölgelerinde.

Benim de geçen hafta şahsen tanık olduğum bu şikayetlerin iki tanesi Bursa ve Denizli’de gerçekleşti.

Geçen yılki 14 milyar $ ‘llk ihracatı ile Türkiye’nin 2.büyük ihracat şehrinden bahsediyorum.

Bursa’da otomotiv yan sanayii ve makine teçhizat sektörlerinde faaliyet gösteren ihracatçı imalat sanayii şirketleri, son 1 yılda yüzde 60-70 artan üretim maliyetlerini ( enerji, ham madde vs) gösterip kurun 2 ayda yüzde 15-20 değer kazanmasının kendilerini çok zor durumda bıraktığını söyledi. Bunu da üretim rakamlarını negatif etkilediği ifade ediyorlar. Nitekim Bursa’nın ihracat rakamları, Ekim, Kasım aylarında patinaj yapmaya başladı.

Bir başka örnek bu hafta QNB Finansbank -BloombergHT Anadolu Günleri kapsamında gittiğimiz Denizli’de yaşandı. 2.6 milyar $’lık ihracatı olan ve ihracatının %54’ünü AB’ye, yüzde 15’ini de İngiltere’ye yapan Denizli’de ihracatçı tabir-i caiz ise burnundan soluyor. Ev tekstili ve tekstil ürünleri ağırlıklı ihracat yapan Denizli şehrinin ihracatçısı Ağustos ayında, kurun tepe yaptığı dönemde yurt dışındaki alıcıların baskısıyla fiyat kırmak zorunda kalmış. Şimdi döviz kuru gerileyince Denizli , fiyat tutturmakta zorlanıyor. Katma değerli ürün satmakta zorlanan ama yüksek bir ihracat rakamını tutturan Denizli ihracatçısı "Kur 5’in altına inerse biteriz" diyor

Son örnek de Edirne’den. Trakya Üniversitesi’nin davetiyle BloombergHT Sabah Raporu ekibi olarak geçen hafta sonu Edirne’yi ziyaret ettik. Bu vesile ile şehri inceleme şansım oldu.

Aslında bu şehirde ihracat yok çünkü imalat sanayii yok. Ama Edirne son 4-5 aydır çok canlı. TL değer kaybedince haftanın 3-4 günü Yunan ve Bulgar vatandaşlar günü birlik ya da hafta sonu konaklamalı Edirne turları ile şehri ihya ediyorlar. Esnafından otellerine, sokaktaki meyve tezgahından restoranlara kadar herkes durumdan memnun. Ancak TL’nin değerlenmesi Edirne esnafını da tedirgin ediyor. Kurun biraz daha değerlenmesi durumunda sınır ticaretinin duracağını ifade ediyorlar.

Rekabetçi kalmak önemli

Kurun değer kaybı arkasından enflasyonun sert yükselişi ve özellikle üretim maliyetlerindeki şok yükseliş imalat sanayinde önemli hasarlar vermiş durumda.

Bu zararların bir kısmı “kalıcı hasar” olarak maalesef yerini aldı. Bazı sektörlerin, bazı büyük oyuncuların yollarına eskisi gibi devam etmesi mümkün olmayacak.

Türkiye’nin son 15 yılda uyguladığı; iç tüketim odaklı , kredi büyümesine bağımlı, inşaat sektörünün ana rolde olduğu ve büyük projelerin etrafında yükselen ekonomik büyüme modelinin, hem değişen küresel şartlar hem de içeride yorulan ve yıpranan bütçe /borç dengeleri çerçevesinde gidecek fazla yeri kalmadı.

Aslında Yeni Ekonomi Planı’nda ifade edilen “Dengelenme, disiplin, dönüşüm” çağrısı yeni bir ekonomik modele olan ihtiyacımızın resmi açıklaması. Bu çağrının içini nasıl dolduracağımızı henüz bilmiyoruz. Ancak yukarıda örnek verdiğim 3 şehir (cari fazla veren şehirler) bu dengelenme ve disiplini ancak rekabetçi kurla sağlayabiliyor.

Tabii ki düşük katma değerli ihracatı geride bırakmamız, rekabet edemediğimiz ihraç ürünlerden çekilmemiz ve ihraç ederken yüksek ithal girdi kullanmayı terk etmemiz gerekiyor.

Ancak eğer imalat sanayini destekleyip yüksek ihracat hedefleyeceksek, cari açığın panzehiri olarak turizmi ilk önceliğimiz yapacaksak Türk Lirası’nın daha fazla değerlenmesinden ziyade uluslararası arena da rekabetçi kalmasına kafayı takmalıyız.

 


Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
300
  • kefarkenes 01 Aralık 2018 Cumartesi 02:33
    Yüksek kur Türkiyede üretilen ancak Türkiyede ihtiyaç duyulan temel maddelerin de komşu ülkelere aşırı satılmasına ve bu ürün fiyatlarının iç piyasada aşırı artmasına neden oldu - Soğan Patates gibi - bunlara yakında pirinç de katılacak gibi gözüküyor
  • boyalikus 29 Kasım 2018 Perşembe 14:14
    Dolar yükselirse bittik, düşerse de bittik. Eee ne istiyonuz arkadaş? Şaka tabi, kurda istikrar istiyorlar. Olur mu peki?
  • vizara61 29 Kasım 2018 Perşembe 09:45
    Merhaba Cüneyt bey, benim sorum; bu firmalara forward ürünü kullanıyormusunuz diye sordunuz mu?
  • fuatbey77 28 Kasım 2018 Çarşamba 19:58
    denizlideki firmanın en büyük sorunu çok büyük bir fabrika lakin markalaşmaya gitmediği için büyük bir fasoncu.işlerini 3 müşteriye bağlamış dolayısıyla müşteriler avcunda oynatıyor.antalyada rus pazarına bel bağlayan otelciler gibi. yani denizlideki fabrikanın kendi basiretsizliği
Kalan karakter : 300