Geçtiğimiz hafta bir “mimar” öldü.

          Baştan söyleyelim, dikkat kesilin:

          Hayatı film ya da roman deriz!          

          Hani bizde günlük adettendir…

 

          Yani? Nasıl söylemeli? Buyurunuz: 

          Bol keseden dağıtarak kullanırız.

          Bonkörce dağıtılan payelerdendir.

          Ama şurasını da atlamayalım.

 

          “Bizim Deniz” çevresi bu işte uzmandır.

          Kah roman, kah film eleştirmeni kesiliriz.

          Yakışır. Yakıştırırız. Kamera dediğimizde:

          Emin olasınız; kayda değer vukuattandır...

 

          İşte bu rahmetli mimarın hikayesi:

          Az rastlanır fasıllardan mürekkeptir.

          Neden eski laflar ile anlatmadayım.

          Aidiyet icabı: Rahmetli 102’ de gitti

 

          Şayet filmin başına dönecek isek.

          Geçen asrın başına dönmeliyiz…

          Henüz “barutlar” icad olunmamış.

          Facetime, Instagram, Twitter yok!

 

          Bunları geçiniz.

          Apple falan yok.

          Proje elle çiziliyor.

          Rapido bile yok.

Bank of China Tower
Bank of China Tower

          Sadece graphos var.

          Çizim onunla yapılır.

          Doğru tutacaksınız.

          Açı bir beka meselesi.

 

          Nasıl mı? 

          Arz edelim:

          Mürekkep damlar.

          Kağıt batar.

 

          Jiletleyeceksiniz.

          Müslüm Baba misali.

          Kağıdı delmeden

          Yoksa: Yeniden çizilir.

 

          Bakın gülmeyesiniz.

          Bunlar hiç komik değil.

          Bendeniz dahi yaşadı:          

          Yani tam ucundan…

 

          Yani çok eski de değil.

          Ama rahmetli var ya…

          1917 doğumlu. O nasıl bir zamandı?

          Her şeyin çok daha masum olduğu…

Bank of China
Bank of China

 

         TRUMP ÖNCESİ ÇİNLİ 

 

         I.M.Pei son efsane idi.

         Tam ismi ile analım:

         Ieoh Ming Pei, Çinli idi.

         Ekim Devrimi senesi doğmuştu.

 

         Guangzhou’da.

         Ebeveynlerine gelince:

         Ismarlasanız bu olurdu.

         Baba bankacı idi.

 

         Ya annesi ?

         O da sanatçı.

         Ve de şair.

         Karışım şahane…

 

         Olay mahallinde büyüdü.

         Hong Kong ve Shanghai…

         18 yaşında Amerika’ya geldi.

         Mimarlık okumaya…

  

         Modern olma arzusunda idi.

         Adresi Bauhaus Ekibi oluverdi:

         Nazi Almanyası’ndan kaçanlar…

         Walter Gropius ve diğerleri.

 

         “Pei Geometrisi” temelleri var ya…

         Harvard Üniversitesi’nde atıldı.

         Savaşın bittiği yıllara geldiğimizde:

         Son “Amerikan Moderni” ortada idi.

J.Kennedy, R.Kennedy ve Pei
J.Kennedy, R.Kennedy ve Pei

         1955 yılında ofisini açtı.

         Kaderi nasıl değişti? 

         Jacqueline Kennedy ile?

         Dul First Lady Çinli’yi sevmişti.

 

         Kocasının müze ve kitaplık işini ona verdi.

         Fiyakalı mimarlar listesinde nasıl öne çıktı?

         Şeytan Tüyü dedikleri tam da bu olmalı.

         Sosyetik Jacqueline onu seçivermişti…

 

         Sonrası tipik bir “yürü ya kulum” öyküsü:

         Boston’a bakan devasa bir avlu…

         Camekan ile kaplı-örtülü. Adeta bir piramit.

         Nasıl yavaş yavaş topa giriyor muyuz?

Bank of China Hong Kong
Bank of China Hong Kong

         Bu dönemin en bilinen projesini Hong Kong’da yaptı.

         Babasının meslektaşlarına: Bank of China.

         Bilmeyen var mı? Sanmam: Dünyanın en büyüğüne!

         Feng Shui Rahipleri ile birlikte tasarlandığını da bilelim.

 

         Banka Binası cam üçgenlerle yükseliyordu.

         Ama en altta, olay mahalli ile flört vardı…

         Tipik bir “Pei Manzumesi”. Onu Paris’e taşıdı:

         Bir Yirminci Yüzyıl Firavunu’nun yamacına…

         

         PİRAMİDİN MEZAR ODASI

 

          Mitterrand kendine has özel bir adamdı.

          Mitterrand ile kıyaslamak güç:

          Bugün Macron’a baktığınızda…

          Adeta bir müsamere figürü!

 

          Yaşarken de böyle idi.

          Öldükten sonra da…

          Hiç ama hiç unutmuyorum:

          Joel Robuchon, bir aşçı önermişti.

Firavun ve Mimar piramidin açılışında
Firavun ve Mimar piramidin açılışında

          “Sessiz sakin bir yerdir”, diyerek.

          Ama demişti: ”Salı akşamı gitme.”

          Mitterrand gidiyor: ”metresi ile…”

          Adamımız ve coğrafyası nasıl?

 

          Kendinden emin, ketum…

          Ne yaptığını bilen bir adam.

          Kıyamet ne zaman koptu, dersiniz?

          “Büyük Projeler’i” açıkladığı vakit.

 

          Opera, Kitaplık, şudur budur.

          Haussmann’dan bu yana uyuyan güzel…          

          Yani Paris yeniden biçimleniyordu.

          Mitterrand’ın takma ismi Firavun olmuştu.

Piramit ve Louvre avlusu
Piramit ve Louvre avlusu

          Hele hele şu cam piramit.

          Yenilir yutulur gibi değildi.

          Malum, müellifi bizim Çinli…

          Sokakta yürüyemiyordu:

 

          Parisliler her seferinde soruyorlardı…

          “Sen de hiç utanma yok mu yahu?”

          Ya Firavun’a söylenenler?

          Muhabbetin dur durağı kalmamıştı…

The New York Times'ın makalesi
The New York Times'ın makalesi

          The NewYork Times bile hız kesmemişti:

          “Megaloman Firavun var ya…

          Mısır’ın öteki dünya sembolizmini

          Louvre ortasına yerleştiriverdi!”

Pei, piramidin şantiyesinde
Pei, piramidin şantiyesinde

          Bir Milyar Amerikan Dolar’ına mal oldu.

          Ama sıkı durun. O zamanların müze ziyaretçisi?

          Üç buçuk milyon kişi civarında idi.

          Ya şimdi ? On bir milyon kişiye yaklaştı…

Firavun açılış yapıyor
Firavun açılış yapıyor

 

          Önce müşteri gitti.

          Şimdi de mimarı…

          Hep merak ettim.

          Mitterrand ve Pei ne konuşurlardı?

Piramit ve altı
Piramit ve altı

 

          Aradan tamı tamına otuz yıl geçti.

          Geçen ay cam piramit otuz yaşına basmıştı.

          Yine aynı günlerde de mimarı 102 olmuştu.

          Şu piramide hologram ile bir mezar odası yapılsa…

 

          “Firavun” ve “Mimarı’nı” ziyarete açsak…

 

Piramidin içi
Piramidin içi

YORUMLAR

Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!