KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Anayasa Mahkemesi

Türkiye'de Anayasa Mahkemesi ilk kez 1961 Anayasası ile kurulmuştur. Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri, yargılama ve çalışma usulü ile kararlarının niteliği 1961 Anayasası'nın 145 ila 152. maddelerinde düzenlenmiş, buna bağlı olarak 44 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, 22/4/1962 tarihinde kabul edilmiştir.

Anayasa Mahkemesine ilk kuruluşunda, kanunların ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzükleri'nin Anayasa'ya "şekil ve esas" bakımından uygunluğunu denetleme görevi verilmiş, bu görevin yanı sıra görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa'da sayılan kişileri Yüce Divan sıfatıyla yargılamak, siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak, siyasi partilerin gelir kaynakları ile giderlerine ilişkin hesapları incelemek ve Anayasa ile verilen diğer görevleri yerine getirmekle de yetkili kılınmıştır.

1961 Anayasası'nın 145. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi, on beş asıl ve beş yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuş, üyelerden dördü Yargıtay, üçü Danıştay, biri Sayıştay Genel Kurulu tarafından, üç üye Türkiye Büyük Millet Meclisi, iki üye Cumhuriyet Senatosu, iki üye ise biri Askeri Yargıtaydan olmak üzere Cumhurbaşkanınca seçilmekteydi.

1961 Anayasası'nda 1971 Anayasası ile yapılan değişiklikle, kanun hükmünde kararnameleri şekil ve esas bakımından, anayasa değişikliklerini ise Anayasa'da gösterilen şekil şartları bakımından denetleme görevi verilerek Anayasa Mahkemesinin görev alanı belirgin hale getirilmiştir.

1982 Anayasası

1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesini 146 ila 153. maddelerinde düzenlemiştir. 1982 Anayasası döneminde Anayasa Mahkemesine ilişkin ilk kanuni düzenleme, 10/11/1983 tarih ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile yapılmıştır.

1982 Anayasası'nda Anayasa Mahkemesine, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleme, Anayasa değişikliklerini ise sadece sınırlı sayıdaki şekil eksiklikleri yönünden inceleme görevi yanında, ayrıca,Anayasa'da sayılan bazı kişileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama ve siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara bakma görevi de verilmiştir.

1982 Anayasası'nın ilk hâlinde Anayasa Mahkemesi, on bir asıl ve dört yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuştur. Cumhurbaşkanı, iki asıl ve iki yedek üyeyi Yargıtay, iki asıl ve bir yedek üyeyi Danıştay, birer asıl üyeyi Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay Genel Kurulunca kendi Başkan ve üyeleri arasından, üye tam sayılarının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asıl üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği üç aday arasından; üç asıl ve bir yedek üyeyi ise üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçmekteydi. Anayasa'ya göre Anayasa Mahkemesine seçilen üyeler 65 yaşını doldurunca emekli olmaktaydılar.

2010 Anayasa Değişiklikleri

Anayasa'nın 146 ila 149. maddelerinde değişiklik getiren 7/5/2010 tarih ve 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik yapılması Hakkında Kanun'un 12 Eylül 2010 tarihinde yapılan halkoylamasıyla kabul edilmesiyle birlikte Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Bu Anayasa değişikliğinin ardından kabul edilen 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile de Anayasa Mahkemesinin çalışma usul ve esasları yeniden belirlenmiştir.

Anılan değişiklik ile üye sayısı on yediye çıkartılan Anayasa Mahkemesinin, iki bölüm ve genel kurul halinde çalışması benimsenmiş; Mahkemeye mevcut görevlerinin yanı sıra bireysel başvuruları karara bağlamak ve bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesini yapmak üzere komisyonlar oluşturulmasına imkân tanınmıştır.

Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara Genel Kurulca bakılmakta, bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanmaktadır.

Ayrıca 12 Eylül 2010 tarihide yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesine, Yüce Divan sıfatıyla, "görevleriyle ilgili suçlardan"” dolayı Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini yargılama görevine ilave olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ve Jandarma Genel Komutanını yargılama görevi de verilmiştir.

2010 Anayasa değişikliği ile birlikte, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi on iki yıl ile sınırlandırılmış; üyelerin yeniden seçilememesi esası da getirilmiştir.

Anayasa Mahkemesi Haberleri

  • 29 yıl sonra ihlal kararı! AYM tarihinin en yüksek tazminatı

    Gündem, 30 Temmuz 2021

    29 yıl sonra ihlal kararı! AYM tarihinin en yüksek tazminatı

    Gözaltı sırasında copla işkence edilerek öldürüldü. 26 yıl süren yargılama zaman aşımı ile sonuçlandı. Dava düştü, failler cezasız kaldı. Anayasa Mahkemesi cezasızlıkla sonuçlanan o süreç için önemli bir karara imza attı. Tarihinin en yüksek tazminatına hükmetti. İşkence sonucu öldürülen vatandaşın ailesine 500 bin TL tazminat ödenecek. Ancak zaman aşımı süresi dolduğu için, A.K.'nin işkence sonucu ölümüne neden olan failler cezasız kaldı. Fevzi Çakır'ın özel haberi..

  • AYM'den o avukatlar için pasaport kararı

    Gündem, 14 Temmuz 2021

    AYM'den o avukatlar için pasaport kararı

    Anayasa Mahkemesi, hakkında terör suçlarından soruşturma veya kovuşturma bulunan avukatlara hususi damgalı pasaport verilmemesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmederek, buna ilişkin düzenlemenin iptal istemini reddetti.

  • 'Anayasa'nın 14'üncü madde' ayrıntısı

    Gündem, 08 Temmuz 2021

    'Anayasa'nın 14'üncü madde' ayrıntısı

    Anayasa Mahkemesi HDP’li Ömer Faruk Gergerlioğlu kararında; vekilliği düşürülen diğer isimleri de yakından ilgilendiren kritik bir tespite ver verdi. Bu tespit; milletvekili dokunulmazlığının istisnaları için atıf yapılan Anayasa 14. maddeye ilişkin oldu. Peki üç üyenin katılmadığı o kritik tespit ne ve hangi sonuçlara neden olacak?

    CHP şehir hastanelerini AYM’ye taşıyor

    Gündem, 02 Temmuz 2021

    CHP şehir hastanelerini AYM’ye taşıyor

    Cumhuriyet Halk Partisi şehir hastanelerini Anayasa Mahkemesi'ne taşımaya hazırlanıyor. Konuyla ilgili Habertürk'e konuşan CHP Balıkesir Milletvekili Fikret Şahin, söz konusu sözleşmelerin sağlık hizmetlerinin tek elden ve devlet tarafından verilmesi gerektiğini hüküm altına alan Anayasa'nın 56. Maddesine aykırı olduğunu savundu.

    AYM'den Gergerlioğlu kararı!

    Gündem, 01 Temmuz 2021

    AYM'den Gergerlioğlu kararı!

    Anayasa Mahkemesi, vekilliği düşürülen Ömer Faruk Gergerlioğlu’nun bireysel başvurusunu sonuçlandırdı. Yüksek Mahkeme, Gergerlioğlu’nun "seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı" ile "kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı"nın ihlal edildiğine karar verildi. Anayasa Mahkemesi kararı sonrası Gergerlioğlu cezaevinden tahliye edilecek, milletvekilliğini geri kazanması için dosya Meclis'e gönderilecek

  • AYM Başkanı'ndan '1984' hatırlatması!

    Gündem, 28 Haziran 2021

    AYM Başkanı'ndan '1984' hatırlatması!

    Anayasa Mahkemesi Başkanı Zühtü Arslan, "Hukuk devletinde adaletin yegane adresi mahkemelerdir. Mahkemelerin adalet arayışına cevap veremediği, bağımsız ve tarafsız yargılama ilkelerine uygun bir şekilde uyuşmazlıklara çözüm üretemediği bir yerde hukuk dışı arayışların ortaya çıkması kaçınılmazdır" dedi. Arslan konuşmasında "1984" kitabının yazarı George Orwell'a atıf yaparak, "'Küresel büyük birader'in ortaya çıktığını görmekten dolayı dehşete düşerdi" ifadelerini kullandı

  • AYM, AYM'ye karşı! Kendi kendine dava açacak

    Gündem, 22 Haziran 2021

    AYM, AYM'ye karşı! Kendi kendine dava açacak

    Anayasa Mahkemesi’nin HDP görüşmesinde sürpriz bir karar daha alındı. Parti kapatma için Anayasa’da 3'te 2 çoğunluk aranacağı, yasada ise 5'te 3 çoğunluk aranacağı belirtiliyor. AYM bu çelişkiyi gidermek için kendi kendine dava açacak. Siyasi Partiler Yasası’nın ilgili hükmü iptal edilecek. HDP görüşmesi Anayasa’da belirtilen 3'te 2 çoğunluk şartı ile yapılacak.

  • AYM'den TCMB Meclis üyeliği kararı

    İş-Yaşam, 22 Haziran 2021

    AYM'den TCMB Meclis üyeliği kararı

    AYM'nin üniversite öğretim üyeliği ile TCMB Meclis üyeliğinin birleşebilmesine yönelik hükmü iptal eden kararı yayımlandı

    HDP iddianamesi kabul edildi!

    Gündem, 21 Haziran 2021

    HDP iddianamesi kabul edildi!

    Anayasa Mahkemesi, HDP'nin kapatılması istemiyle hazırlanan iddianameye ilişkin ilk incelemesini tamamlayarak, iddianamenin kabulüne karar verdi. Başsavcılık'tan yapılan açıklamada, "HDP terör örgütü PKK'nın siyasi kanadıdır. Terör örgütüne bazı katılımları HDP organize etti. Parti binaları örgüt hücreleri haline getirildi. PKK'yı eleştirmemesi siyaset iddiasını geçersiz kılıyor" ifadeleri yer aldı.

    HDP'ye kapatma davası! AYM ilk incelemesini bugün yapacak!

    Gündem, 21 Haziran 2021

    HDP'ye kapatma davası! AYM ilk incelemesini bugün yapacak!

    Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu (AYM), Halkların Demokratik Partisinin (HDP) kapatılması istemiyle yeniden açılan davada ilk incelemesini yapacak.

  • AYM HDP incelemesini yarın yapacak

    Gündem, 20 Haziran 2021

    AYM HDP incelemesini yarın yapacak

    Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Halkların Demokratik Partisinin (HDP) kapatılması istemiyle yeniden açılan davada ilk incelemesini yarın yapacak.

  • HDP iddianamesi için kabul istemi

    Gündem, 18 Haziran 2021

    HDP iddianamesi için kabul istemi

    Anayasa Mahkemesi Raportörü HDP iddianamesine ilişkin ön inceleme raporunu tamamladı. Rapor Mahkeme üyelerine dağıtıldı. AYM Raportörü, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın temelli kapatılmasına dair iddianamesinin kabulünü istedi. Raporda bu aşamada HDP’nin mal varlığına tedbir konulması talebinin reddedilmesini istedi.

  • HDP iddianamesi raportöre gönderildi

    Gündem, 08 Haziran 2021

    HDP iddianamesi raportöre gönderildi

    Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca HDP'nin kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesinde yeniden açılan davada ilk inceleme için raportör görevlendirildi.

    AYM’den flaş nöbet ücreti kararı

    Sosyal Güvenlik, 03 Haziran 2021

    AYM’den flaş nöbet ücreti kararı

    Anayasa Mahkemesi (AYM), üniversite hastanelerinde görev yapan öğretim üyelerinin nöbet ücreti konusunda önemli bir karara imza attı. AYM, çok sayıda öğretim üyesinin yaptığı bireysel başvuruyu birleştirerek tamamını kabul etti. Yüksek mahkeme, nöbet ücreti alamayan öğretim üyelerine ayrımcılık yapıldığına hükmederek, ayrımcılığın giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasını kararlaştırdı. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberi

    AYM Başkanı Arslan'dan kuruluş yıl dönümü mesajı

    Gündem, 26 Nisan 2021

    AYM Başkanı Arslan'dan kuruluş yıl dönümü mesajı

    Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Zühtü Arslan, Anayasa Mahkemesinin kuruluşunun 59'uncu yılı nedeniyle yayımladığı mesajında, "Anayasa Mahkemesi, anayasal hak ve özgürlükleri koruyup geliştirme amacının bir gereği olarak hak eksenli yaklaşımını kararlılıkla sürdürmektedir" dedi.

  • Anayasa Mahkemesi, HDP iddianamesini iade etti

    Gündem, 15 Nisan 2021

    Anayasa Mahkemesi, HDP iddianamesini iade etti

    Son dakika... Anayasa Mahkemesi (AYM), eksiklik tespit ettiği Halkların Demokratik Partisinin (HDP) kapatılması istemiyle hazırlanan iddianameyi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına iade etti

  • Akkuyu'ya 700 milyon Euro'luk “güvence paketi”

    Enerji, 14 Nisan 2021

    Akkuyu'ya 700 milyon Euro'luk “güvence paketi”

    Türkiye’nin ilk nükleer santralı Akkuyu’da yaşanacak bir kazanın “üçüncü taraflar”da yaratacağı olası zararın karşılanması amacıyla 700 milyon euroluk “güvence paketi” oluşturuluyor. Projeyi üstlenen Rus şirket, bu tutarda bir sigorta paketi sunacak ya da güvence verecek. Üçüncü taraflarda oluşan zarar, bu tutarın üzerine çıkarsa Türkiye Cumhuriyeti hazinesi devreye girecek. Nükleer Düzenleme Kurumu’na (NDK) ilişkin hazırlanan yeni yasa teklifinde, bu konuyla ilgili bazı maddeler de yer alacak. “Süreç” ve “yükümlülük” ilişkilerinin ayrıntılı olarak tarif edilmesi bekleniyor. Teklife ilişkin teknik çalışmaların büyük ölçüde tamamlandığı, kısa süre içinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından “görüş” alınacağı ve teklife son halinin verileceği belirtiliyor. Peki, Akkuyu’da inşaat çalışmaları Türkiye ile Rusya arasında son dönemde yaşanan olaylardan etkilendi mi? Kaynaklar, sahada 10 bin dolayında kişinin çalıştığını, inşaat çalışmalarının hız kesmeden sürdüğünü söyledi. 2023 yılında bin 200 megavatlık ilk ünitede, elektrik üretiminin başlatılması hedefleniyor.

  • Bahçeli: Montrö kırmızı çizgimizdir

    Gündem, 06 Nisan 2021

    Bahçeli: Montrö kırmızı çizgimizdir

    MHP lideri Devlet Bahçeli, 104 emekli amiralin yayınladıkları bildiriye sert tepki gösterirken, "Montrö Lozan'ın tamamlayıcısıdır. Bizim kırmızı çizgimizdir. Hiç kimsenin Montrö'yü tartışmaya açtığı, feshedelim dediği de yoktur" ifadelerini kullandı. Anayasa Mahkemesi'nin HDP'nin kapatılması iddianamesini iade etmesini de eleştiren MHP lideri, "AYM bugünkü haliyle devam edemez, inandırıcılığından bahsedilemez. Türk milleti yeni ve tarihi özelliklerine uygun yeni bir yüksek mahkeme kurmaya muktedirdir" diye konuştu

    Kılıçdaroğlu'ndan 'AYM kapatılsın' çağrısı yanıtı

    Gündem, 02 Nisan 2021

    Kılıçdaroğlu'ndan 'AYM kapatılsın' çağrısı yanıtı

    CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, "Anayasa Mahkemesini ve kararlarını eleştirebiliriz. Anayasa Mahkemesine yapılan atamaları eleştirebiliriz; ama kurum olarak Anayasa Mahkemesinin korunması önemlidir" dedi.