KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Anayasa Mahkemesi

Türkiye'de Anayasa Mahkemesi ilk kez 1961 Anayasası ile kurulmuştur. Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri, yargılama ve çalışma usulü ile kararlarının niteliği 1961 Anayasası'nın 145 ila 152. maddelerinde düzenlenmiş, buna bağlı olarak 44 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, 22/4/1962 tarihinde kabul edilmiştir.

Anayasa Mahkemesine ilk kuruluşunda, kanunların ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzükleri'nin Anayasa'ya "şekil ve esas" bakımından uygunluğunu denetleme görevi verilmiş, bu görevin yanı sıra görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa'da sayılan kişileri Yüce Divan sıfatıyla yargılamak, siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak, siyasi partilerin gelir kaynakları ile giderlerine ilişkin hesapları incelemek ve Anayasa ile verilen diğer görevleri yerine getirmekle de yetkili kılınmıştır.

1961 Anayasası'nın 145. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi, on beş asıl ve beş yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuş, üyelerden dördü Yargıtay, üçü Danıştay, biri Sayıştay Genel Kurulu tarafından, üç üye Türkiye Büyük Millet Meclisi, iki üye Cumhuriyet Senatosu, iki üye ise biri Askeri Yargıtaydan olmak üzere Cumhurbaşkanınca seçilmekteydi.

1961 Anayasası'nda 1971 Anayasası ile yapılan değişiklikle, kanun hükmünde kararnameleri şekil ve esas bakımından, anayasa değişikliklerini ise Anayasa'da gösterilen şekil şartları bakımından denetleme görevi verilerek Anayasa Mahkemesinin görev alanı belirgin hale getirilmiştir.

1982 Anayasası

1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesini 146 ila 153. maddelerinde düzenlemiştir. 1982 Anayasası döneminde Anayasa Mahkemesine ilişkin ilk kanuni düzenleme, 10/11/1983 tarih ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile yapılmıştır.

1982 Anayasası'nda Anayasa Mahkemesine, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleme, Anayasa değişikliklerini ise sadece sınırlı sayıdaki şekil eksiklikleri yönünden inceleme görevi yanında, ayrıca,Anayasa'da sayılan bazı kişileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama ve siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara bakma görevi de verilmiştir.

1982 Anayasası'nın ilk hâlinde Anayasa Mahkemesi, on bir asıl ve dört yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuştur. Cumhurbaşkanı, iki asıl ve iki yedek üyeyi Yargıtay, iki asıl ve bir yedek üyeyi Danıştay, birer asıl üyeyi Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay Genel Kurulunca kendi Başkan ve üyeleri arasından, üye tam sayılarının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asıl üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği üç aday arasından; üç asıl ve bir yedek üyeyi ise üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçmekteydi. Anayasa'ya göre Anayasa Mahkemesine seçilen üyeler 65 yaşını doldurunca emekli olmaktaydılar.

2010 Anayasa Değişiklikleri

Anayasa'nın 146 ila 149. maddelerinde değişiklik getiren 7/5/2010 tarih ve 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik yapılması Hakkında Kanun'un 12 Eylül 2010 tarihinde yapılan halkoylamasıyla kabul edilmesiyle birlikte Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Bu Anayasa değişikliğinin ardından kabul edilen 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile de Anayasa Mahkemesinin çalışma usul ve esasları yeniden belirlenmiştir.

Anılan değişiklik ile üye sayısı on yediye çıkartılan Anayasa Mahkemesinin, iki bölüm ve genel kurul halinde çalışması benimsenmiş; Mahkemeye mevcut görevlerinin yanı sıra bireysel başvuruları karara bağlamak ve bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesini yapmak üzere komisyonlar oluşturulmasına imkân tanınmıştır.

Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara Genel Kurulca bakılmakta, bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanmaktadır.

Ayrıca 12 Eylül 2010 tarihide yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesine, Yüce Divan sıfatıyla, "görevleriyle ilgili suçlardan"” dolayı Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini yargılama görevine ilave olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ve Jandarma Genel Komutanını yargılama görevi de verilmiştir.

2010 Anayasa değişikliği ile birlikte, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi on iki yıl ile sınırlandırılmış; üyelerin yeniden seçilememesi esası da getirilmiştir.

Anayasa Mahkemesi Haberleri

  • AYM'de Arslan'a iki rakip çıktı...

    Gündem, 23 Ocak 2019

    AYM'de Arslan'a iki rakip çıktı...

    Anayasa Mahkemesi yeni başkanını seçmek için yarın ilk tur oylaması yapacak. 3 adayın yarışacağı seçimler hakkında yazan Habertürk yazarı Muharrem Sarıkaya, "AYM’de ilginç olduğu kadar dikkat çekici bir başkanlık yarışı turlarına tanıklık edilecek" dedi. Muharrem Sarıkaya'nın yazısı...

  • AYM'den müftülere nikah yetkisine vize

    Gündem, 23 Ocak 2019

    AYM'den müftülere nikah yetkisine vize

    Anayasa Mahkemesi, CHP'nin müftülüklere evlendirme yetkisi veren yasanın iptali için yaptığı başvuruyu oybirliğiyle reddetti

  • AYM'den gösteri hakkı kararı! 'Tazminat' dedi

    Gündem, 22 Ocak 2019

    AYM'den gösteri hakkı kararı! 'Tazminat' dedi

    Anayasa Mahkemesi’nden toplantı ve gösterilere katılan memurlar hakkında önemli bir karar geldi. 2011’de katıldığı bir eylem nedeniyle kurumlarınca “kınama” cezası verilen memurların, “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı”nın ihlal edildiğine karar verdi. “Kınama” kararının iptali için yeniden yargılama yapılmasına da karar veren Mahkeme, öğretmenlere 2’şer bin TL tazminat ödenmesine de hükmetti

    Anayasa Mahkemesi'nden "dilenci" kararı

    Gündem, 16 Ocak 2019

    Anayasa Mahkemesi'nden "dilenci" kararı

    Zabıtaya yakalanan ve üzerinden çıkan 26 çeyrek altın, 12 Cumhuriyet altını, bir bilezik ve bin 633 liranın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilen dilenci, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak mülkiyet hakkının ihlal edildiğini öne sürdü. Yüksek Mahkeme, başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar verdi

    Anayasa Mahkemesi'nden cezaevi firarilerine ilişkin flaş karar!

    Gündem, 15 Ocak 2019

    Anayasa Mahkemesi'nden cezaevi firarilerine ilişkin flaş karar!

    Erzurum'da açık cezaevinden kaçan bir hükümlü hakkında kamu davası açıldı. Erzurum 1. Asliye Ceza Mahkemesi, davada uygulanan Türk Ceza Kanunu'nun, cezaevinden kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası öngören 292. maddesinin 1 numaralı fıkrasının Anayasaya aykırı olduğu kanısına vararak, iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu. Düzenlemenin iptal istemini reddeden Anayasa Mahkemesi, cezaevinden kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis cezası öngören kanun hükmünü Anayasaya uygun buldu

  • Anayasa Mahkemesinden 'kızamık aşısı' kararı

    Sağlık, 08 Ocak 2019

    Anayasa Mahkemesinden 'kızamık aşısı' kararı

    Anayasa Mahkemesi, kızamık aşısı yaptırmalarına rağmen, kızamık hastalığına bağlı ortaya çıkan Subakut Sklerozan Panensefalit (SSPE) rahatsızlığı sonucunda çocukları sakat kalan anne babanın, "maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı"nın ihlal edilmediğine karar verdi

  • AYM TBMM İçtüzüğü'nün bazı hükümlerini iptal etti

    Gündem, 03 Ocak 2019

    AYM TBMM İçtüzüğü'nün bazı hükümlerini iptal etti

    Anayasa Mahkemesi, TBMM İçtüzüğü'nde değişiklik yapan kararın bazı kurallarını iptal etti. Karardaki, "Türkiye Cumhuriyeti'nin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü esasında, Anayasada düzenlenen idari yapısına aykırı tanımlamalar yapanlara Meclis'ten geçici olarak çıkarma cezası" verilmesini öngören düzenleme iptal edildi. Bağımsız veya grup kuramamış siyasi partiye mensup milletvekilleri tarafından verilen tekliflerin doğrudan Genel Kurul gündemine alınmasına ilişkin önergelerin işleme konulamayacağına ilişkin düzenleme de Anayasayaya aykırı bulundu. Bu düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, milletvekilleri arasında kanun teklifi verme yetkisi bakımından bir farklılık bulunmadığı belirtildi

  • Siyasi parti mali denetimleri Resmi Gazete'de

    Gündem, 20 Aralık 2018

    Siyasi parti mali denetimleri Resmi Gazete'de

    Anayasa Mahkemesinin, bazı siyasi partilerin 2015 yılına ait mali denetimine ilişkin kararları Resmi Gazete'de yer aldı. Yüksek Mahkeme, Sosyalist Demokrasi Partisinin genel merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterlerin gönderilmemesinden dolayı parti sorumluları hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi

    AYM'den emsal karar! "Asansörden kaba şekilde indi” denildi! Görev yeri değiştirildi!

    Gündem, 12 Aralık 2018

    AYM'den emsal karar! "Asansörden kaba şekilde indi” denildi! Görev yeri değiştirildi!

    Anayasa Mahkemesi, kamuda bir çalışanın açtığı tazminat davasını karara bağladı. "Asansörden kaba bir şekilde indi" denilerek görev yeri değiştirilen kamu çalışanına 20 bin lira tazminat ödenecek

    AYM’den başörtüsü kararı!

    Gündem, 11 Aralık 2018

    AYM’den başörtüsü kararı!

    Danıştay savcısının TSK’da başörtüsü serbestisinin iptalini istemesine ilişkin tartışmalar devam ederken, Anayasa Mahkemesi’nden bir başörtüsü kararı daha geldi. Yüksek Mahkeme, başörtüsü yasağından dolayı devam edemediği üniversitesinden ilişiği kesilen ve aldığı bursları iade etmek zorunda kalan öğrencinin "din özgürlüğü ve eğitim hakkının ihlal edildiğine" karar verdi. Öğrenciye 20 bin TL tazminat ödenmesini de kararlaştırıldı.

  • AYM'de ilk! 'Paşa' ve 'Ringo' için hukuk yolu

    Gündem, 10 Aralık 2018

    AYM'de ilk! 'Paşa' ve 'Ringo' için hukuk yolu

    Komşular arasındaki köpek anlaşmazlığı Anayasa Mahkemesi'ne taşındı. ‘Hayvan Hakları Sözleşmesi’ne aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne yapılan ilk başvuru oldu

  • Çocuk aşılanmazsa suç ailenin mi doktorun mu?

    Sağlık, 05 Aralık 2018

    Çocuk aşılanmazsa suç ailenin mi doktorun mu?

    4 Aralık 2018 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan karar ile Anayasa Mahkemesi aşı sorumluluğunun aileye ait olduğuna hükmetti. Bu karar ile birinci basamak sağlık hizmetlerinde en önemli görevi yürüten, aşılama için büyük çaba sarf eden ancak bireye ve çocuğuna aşı yaptırmaya ikna edemeyen aile hekimleri için de bağlayıcı bir karar çıkmış oldu

  • Sakarya'daki tren faciasında tazminat kararı!

    Gündem, 05 Aralık 2018

    Sakarya'daki tren faciasında tazminat kararı!

    Sakarya Pamukova'da 2004 yılında meydana gelen tren kazasında Anayasa Mahkemesi annelerini kaybeden iki kardeşe 30 bin lira tazminat ödenmesine hükmetti

    AYM'den emekli ikramiyesinde ayrıma vize

    İş-Yaşam, 04 Aralık 2018

    AYM'den emekli ikramiyesinde ayrıma vize

    Anayasa Mahkemesi (AYM), çalışmakta iken ölen memurun emekli ikramiyesinden yararlanmada çocuklar arasındaki kadın-erkek ayrımına vize verdi. AYM, emekli ikramiyesinin, yetim aylığı almaya müstahak olmayan erkek çocuklara ödenmemesinin Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğuna yönelik başvuruyu reddetti. AYM’nin oy çokluğuyla aldığı karara, Başkan Zühtü Arslan’ın da aralarında yer aldığı dört üye muhalefet etti. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç, AYM kararının ayrıntılarını yazdı.

    2 siyasi partiye suç duyurusu

    Gündem, 01 Aralık 2018

    2 siyasi partiye suç duyurusu

    Anayasa Mahkemesi, mali denetimlerde uygunsuzluk tespit ettiği 2 siyasi parti hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasını kararlaştırdı

  • AYM'nin siyasi parti mali denetimleri kararı

    Gündem, 29 Kasım 2018

    AYM'nin siyasi parti mali denetimleri kararı

    Anayasa Mahkemesinin Güçlenen Türkiye Partisi, Engelsiz Yaşam Partisi, Genç Anadolu Partisi, Emek Partisi, Millet Partisi, Ezilenlerin Sosyalist Partisi ve Sosyalist Demokrasi Partisinin 2013 ve 2014 yıllarına ait mali denetimlerine ilişkin kararları Resmi Gazete'de yayımlandı

  • Anayasa Mahkemesi CHP'nin başvurusunu reddetti

    Gündem, 27 Kasım 2018

    Anayasa Mahkemesi CHP'nin başvurusunu reddetti

    Anayasa Mahkemesi, CHP milletvekillerinin "7035 sayılı Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemelerinin İşleyişinde Ortaya Çıkan Sorunların Giderilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un bazı maddelerinin iptali ve yürürlüklerinin durdurulması istemiyle yaptığı başvurunun reddine karar verdi

  • Anayasa Mahkemesinden CHP’nin başvurusuna ret

    Gündem, 14 Kasım 2018

    Anayasa Mahkemesinden CHP’nin başvurusuna ret

    Anayasa Mahkemesi (AYM), CHP milletvekillerinin Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un bazı maddelerinin iptali ve yürürlüklerinin durdurulması talebiyle yaptığı başvuruyu reddetti

    Siyasi parti mali denetimleri Resmi Gazete'de

    Gündem, 09 Kasım 2018

    Siyasi parti mali denetimleri Resmi Gazete'de

    Anayasa Mahkemesinin, Demokratik Sol Parti, Önce İnsan Partisi, Bağımsız Cumhuriyet Partisi, 1923 Cumhuriyet Partisi, Hak ve Hakikat Partisi, Yurt Partisi ile Demokratik Bölgeler Partisinin 2013 ve 2014 yılları mali denetimlerine ilişkin kararları Resmi Gazete'de yayımlandı