KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Anayasa Mahkemesi

Türkiye'de Anayasa Mahkemesi ilk kez 1961 Anayasası ile kurulmuştur. Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri, yargılama ve çalışma usulü ile kararlarının niteliği 1961 Anayasası'nın 145 ila 152. maddelerinde düzenlenmiş, buna bağlı olarak 44 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, 22/4/1962 tarihinde kabul edilmiştir.

Anayasa Mahkemesine ilk kuruluşunda, kanunların ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzükleri'nin Anayasa'ya "şekil ve esas" bakımından uygunluğunu denetleme görevi verilmiş, bu görevin yanı sıra görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa'da sayılan kişileri Yüce Divan sıfatıyla yargılamak, siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak, siyasi partilerin gelir kaynakları ile giderlerine ilişkin hesapları incelemek ve Anayasa ile verilen diğer görevleri yerine getirmekle de yetkili kılınmıştır.

1961 Anayasası'nın 145. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi, on beş asıl ve beş yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuş, üyelerden dördü Yargıtay, üçü Danıştay, biri Sayıştay Genel Kurulu tarafından, üç üye Türkiye Büyük Millet Meclisi, iki üye Cumhuriyet Senatosu, iki üye ise biri Askeri Yargıtaydan olmak üzere Cumhurbaşkanınca seçilmekteydi.

1961 Anayasası'nda 1971 Anayasası ile yapılan değişiklikle, kanun hükmünde kararnameleri şekil ve esas bakımından, anayasa değişikliklerini ise Anayasa'da gösterilen şekil şartları bakımından denetleme görevi verilerek Anayasa Mahkemesinin görev alanı belirgin hale getirilmiştir.

1982 Anayasası

1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesini 146 ila 153. maddelerinde düzenlemiştir. 1982 Anayasası döneminde Anayasa Mahkemesine ilişkin ilk kanuni düzenleme, 10/11/1983 tarih ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile yapılmıştır.

1982 Anayasası'nda Anayasa Mahkemesine, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleme, Anayasa değişikliklerini ise sadece sınırlı sayıdaki şekil eksiklikleri yönünden inceleme görevi yanında, ayrıca,Anayasa'da sayılan bazı kişileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama ve siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara bakma görevi de verilmiştir.

1982 Anayasası'nın ilk hâlinde Anayasa Mahkemesi, on bir asıl ve dört yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuştur. Cumhurbaşkanı, iki asıl ve iki yedek üyeyi Yargıtay, iki asıl ve bir yedek üyeyi Danıştay, birer asıl üyeyi Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay Genel Kurulunca kendi Başkan ve üyeleri arasından, üye tam sayılarının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asıl üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği üç aday arasından; üç asıl ve bir yedek üyeyi ise üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçmekteydi. Anayasa'ya göre Anayasa Mahkemesine seçilen üyeler 65 yaşını doldurunca emekli olmaktaydılar.

2010 Anayasa Değişiklikleri

Anayasa'nın 146 ila 149. maddelerinde değişiklik getiren 7/5/2010 tarih ve 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik yapılması Hakkında Kanun'un 12 Eylül 2010 tarihinde yapılan halkoylamasıyla kabul edilmesiyle birlikte Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Bu Anayasa değişikliğinin ardından kabul edilen 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile de Anayasa Mahkemesinin çalışma usul ve esasları yeniden belirlenmiştir.

Anılan değişiklik ile üye sayısı on yediye çıkartılan Anayasa Mahkemesinin, iki bölüm ve genel kurul halinde çalışması benimsenmiş; Mahkemeye mevcut görevlerinin yanı sıra bireysel başvuruları karara bağlamak ve bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesini yapmak üzere komisyonlar oluşturulmasına imkân tanınmıştır.

Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara Genel Kurulca bakılmakta, bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanmaktadır.

Ayrıca 12 Eylül 2010 tarihide yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesine, Yüce Divan sıfatıyla, "görevleriyle ilgili suçlardan"” dolayı Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini yargılama görevine ilave olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ve Jandarma Genel Komutanını yargılama görevi de verilmiştir.

2010 Anayasa değişikliği ile birlikte, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi on iki yıl ile sınırlandırılmış; üyelerin yeniden seçilememesi esası da getirilmiştir.

Anayasa Mahkemesi Haberleri

  • İşyerinde özel hayat kriteri

    Sosyal Güvenlik, 16 Kasım 2022

    İşyerinde özel hayat kriteri

    İşyerine ait telefon, bilgisayar gibi araçların kullanımı ve yazışmalar zaman zaman iş akdinin feshine sebep olabiliyor. İşveren işçileri bu gerekçe ile tazminatsız işten atabiliyor. Peki işyerine ait araçlarla yapılan haberleşmeler tümüyle işverenin denetimine mi tabidir? Özel hayat nerede başlayıp, nerede bitiyor? Anayasa Mahkemesi’nin, konuyla ilgili bireysel başvurulardaki kriterleri nelerdir? Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberi

  • AYM Başkanı'ndan başörtüsü mesajı

    Gündem, 31 Ekim 2022

    AYM Başkanı'ndan başörtüsü mesajı

    AYM Başkanı Zühtü Arslan, "'Laiklik ilkesi, özgürlüklere kıydırılamayacak kadar değerli bir ilkedir.' Hiç kuşkusuz laiklik, anayasamızın kimliğini oluşturan temel ilkelerden biridir ama bu yaklaşım yanlıştır değerli gençler" diye konuştu

  • AYM'den e-ticaret yasası kararı

    İş-Yaşam, 26 Ekim 2022

    AYM'den e-ticaret yasası kararı

    Anayasa Mahkemesi (AYM), e-ticaret düzenlenmesi hakkında değişiklik öngören yasanın ilk incelemesini tamamladı. Yasanın esastan görüşülmesine karar verilirken; yürütmenin durdurulması talebinin esas aşamasında değerlendirilmesi kararlaştırıldı

    AYM'den dezenformasyon yasası kararı!

    Gündem, 26 Ekim 2022

    AYM'den dezenformasyon yasası kararı!

    Anayasa Mahkemesi (AYM), dezenformasyonla mücadele yasasının ilk incelemesi tamamladı. Yasanın esastan görüşülmesine karar verdi.

    Arslan: Kuvvetler ayrılığının olmadığı yerde...

    Gündem, 18 Ekim 2022

    Arslan: Kuvvetler ayrılığının olmadığı yerde...

    Anayasa Mahkemesi Başkanı Zühtü Arslan, "Hukukun üstünlüğü anlayışı, yargının bağımsızlığına halel getirecek, tarafsızlığı konusunda toplumu şüpheye düşürecek her türlü tavır ve davranıştan kaçınmayı gerektirmektedir" ifadelerini kullandı

  • Muhterem İnce AYM üyesi oldu

    Gündem, 17 Ekim 2022

    Muhterem İnce AYM üyesi oldu

    Anayasa Mahkemesi'nde Muhterem İnce için üyelik töreni düzenlendi. Anayasa Mahkemesi Başkanı Arslan konuşma yaparken, İnce daha sonra yemin etti

  • Yangında yaralanan kardeşlerin ölümünde flaş karar!

    Gündem, 14 Ekim 2022

    Yangında yaralanan kardeşlerin ölümünde flaş karar!

    Samsun'da 16 yıl önce yangında yaralanan ve kaldırıldıkları hastanede hayatını kaybeden iki kardeşle ilgili ailenin yaşanan süreçten, Ankara'daki hastanelerin kardeşleri kabul etmemelerinden şikayetçi olduğu davada Anayasa Mahkemesi'nden karar çıktı. Anayasa Mahkemesi, hayatını kaybeden iki kardeşe geç müdahale edildiği ve sağlık hizmetinin yetersizliği ileri sürülerek yapılan bireysel başvuruda, yaşam hakkının usul boyutu yönünden ihlal edildiğine ve başvuruculara 90 bin lira tazminat ödenmesine hükmetti

  • Yüksek yargıda unutulan "12 yıl" düzenlemesi

    Gündem, 08 Ekim 2022

    Yüksek yargıda unutulan "12 yıl" düzenlemesi

    Anayasa Mahkemesi üyesi Hicabi Dursun'un 12 yıllık görev süresi önümüzdeki ay sona eriyor. 57 yaşındaki Dursun emekli olamazken, bundan sonraki görevi için düzenleme yapılaması belirsizlik doğurdu. Habertürk TV Ankara Temsilcisi Fevzi Çakır'ın haberi...

    AYM'den Pamukova kararı! Tazminat...

    Gündem, 06 Ekim 2022

    AYM'den Pamukova kararı! Tazminat...

    Anayasa Mahkemesi, 2004 yılında Sakarya'nın Pamukova ilçesinde meydana gelen tren kazasına ilişkin kararını açıkladı. 38 kişinin öldüğü, 80 kişinin de yaralandığı kazada, başvuruculara 90 bin lira tazminat ödenmesi kararı çıktı

    AYM Başkanı'ndan 'adil yargılama' çıkışı

    Gündem, 23 Eylül 2022

    AYM Başkanı'ndan 'adil yargılama' çıkışı

    Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Zühtü Arslan, "Uzun yargılama ihlallerine diğer adil yargılama hakkı ihlalleri de eklendiğinde toplam ihlal kararlarının yüzde 70'nin adil yargılanma hakkına ilişkin olduğunu görüyoruz. Başta uzun yargılama sorunu olmak üzere acilen çözmemiz gerek bir adil yargılama meselemiz vardır" dedi

  • HAGB silbaştan! AYM iptal etti

    Gündem, 23 Eylül 2022

    HAGB silbaştan! AYM iptal etti

    Anayasa Mahkemesi (AYM), "Hükmün açıklanmasının geri bırakılması" (HAGB) kararına itirazı düzenleyen kanun maddesini iptal etti. Karar 9 ay sonra yürürlüğe girecek

  • AYM'den "öğrenim kredisi borcu" kararı

    Gündem, 21 Eylül 2022

    AYM'den "öğrenim kredisi borcu" kararı

    Anayasa Mahkemesi, öğrenim kredisi taksitlerinin birden fazla kez ödenmediğinde, borcun tamamının ödenmesini iptal etti. Kararda "Sosyal yanı ağır basan bir alacakta böylesine ağır bir tedbirle meşru amaca ulaşılmaya çalışılmasının son çare ve bu amaca ulaşmak için gerekli olduğu söylenemez" denildi

  • Anayasa Mahkemesi'nden HDP kararı

    Gündem, 20 Eylül 2022

    Anayasa Mahkemesi'nden HDP kararı

    Anayasa Mahkemesi, HDP'nin kapatma davasıyla ilgili reddi hakim talebini reddetti. Ek delil dosyası için 30 gün ek süre verdi. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin de sözlü savunmanın hazır olduğunu açıkladı

    AYM'den flaş karar! Üniversitede disiplin cezasına iptal

    Gündem, 20 Eylül 2022

    AYM'den flaş karar! Üniversitede disiplin cezasına iptal

    Anayasa Mahkemesi, üniversitede disiplin cezasını öngören yasal düzenlemeyi iptal etti. Başvuruda, kanunda disiplin cezası gerektiren eylemlerin soyut biçimde ifade edildiği ve hangi eyleme hangi disiplin cezasının uygulanacağının açık olarak belirtilmediği ifade edildi. Karar 9 ay sonra yürürlüğe girecek

    AK Partili Dağ'dan CHP'ye e-ticaret yasası eleştirisi

    Gündem, 16 Eylül 2022

    AK Partili Dağ'dan CHP'ye e-ticaret yasası eleştirisi

    AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hamza Dağ, Meclis'te kabul edilen ve yasalaşan e-ticaret kanununun 52 CHP milletvekilinin kabul oyu vermesine rağmen, CHP'nin yasayı Anayasa Mahkemesi'ne götürmesini eleştirdi. Dağ, "Kemal Kılıçdaroğlu, kabul oyu kullanan 52 CHP Milletvekili’nin iradesine ipotek koymuştur. CHP’yi, milletimizin menfaatine olan ve rant çetelerinin karşısında duran bu düzenlemenin iptali isteminden acilen vazgeçmeye davet ediyoruz" dedi. CHP Grup Başkanvekili Özgür Özel de "Hamza Dağ, bu başvuruyu nereden biliyor? AYM'den, AK Parti ve saraya akış mı var?" diyerek AK Partili Dağ'ı eleştirirken, Dağ da Özel'e "Sayın Özel, Anayasa Mahkemesinin internet sitesine girerse internet sitesinde yapılan bu başvuruyu çok açık net bir şekilde görebilir" yanıtını verdi

  • AYM HDP'nin taleplerini görüşecek

    Gündem, 15 Eylül 2022

    AYM HDP'nin taleplerini görüşecek

    HDP'ye yönelik kapatma davası kapsamında Anayasa Mahkemesi 20 Eylül Salı günü HDP'nin taleplerini görüşecek.

  • AYM’den Ali İsmail Korkmaz kararı

    Gündem, 09 Ağustos 2022

    AYM’den Ali İsmail Korkmaz kararı

    Anayasa Mahkemesi, Gezi Parkı eylemlerinde öldürülen Ali İsmail Korkmaz'ın ailesinin açtığı davada karar verdi. AYM, Korkmaz ailesine 67 bin 500 lira tazminat ödenmesine ve sanık polis memurunun yeniden yargılanmasına karar verdi

  • AYM'den 'trafik cezası' kararı!

    Gündem, 02 Ağustos 2022

    AYM'den 'trafik cezası' kararı!

    Anayasa Mahkemesi, "Türk plakalı araç kullanan yabancı sürücülerin trafik cezaları, cezanın yazıldığı araç sahibinden tahsil edilir" hükmünü iptal etti

    AYM'den Millet Partisi'ne ret

    Gündem, 06 Haziran 2022

    AYM'den Millet Partisi'ne ret

    Anayasa Mahkemesi, Millet Partisi'nin, Millet İttifakı'nın adını kullanmaması için yaptığı başvuruyu reddetti.