KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Anayasa Mahkemesi

Türkiye'de Anayasa Mahkemesi ilk kez 1961 Anayasası ile kurulmuştur. Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri, yargılama ve çalışma usulü ile kararlarının niteliği 1961 Anayasası'nın 145 ila 152. maddelerinde düzenlenmiş, buna bağlı olarak 44 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, 22/4/1962 tarihinde kabul edilmiştir.

Anayasa Mahkemesine ilk kuruluşunda, kanunların ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzükleri'nin Anayasa'ya "şekil ve esas" bakımından uygunluğunu denetleme görevi verilmiş, bu görevin yanı sıra görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa'da sayılan kişileri Yüce Divan sıfatıyla yargılamak, siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak, siyasi partilerin gelir kaynakları ile giderlerine ilişkin hesapları incelemek ve Anayasa ile verilen diğer görevleri yerine getirmekle de yetkili kılınmıştır.

1961 Anayasası'nın 145. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi, on beş asıl ve beş yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuş, üyelerden dördü Yargıtay, üçü Danıştay, biri Sayıştay Genel Kurulu tarafından, üç üye Türkiye Büyük Millet Meclisi, iki üye Cumhuriyet Senatosu, iki üye ise biri Askeri Yargıtaydan olmak üzere Cumhurbaşkanınca seçilmekteydi.

1961 Anayasası'nda 1971 Anayasası ile yapılan değişiklikle, kanun hükmünde kararnameleri şekil ve esas bakımından, anayasa değişikliklerini ise Anayasa'da gösterilen şekil şartları bakımından denetleme görevi verilerek Anayasa Mahkemesinin görev alanı belirgin hale getirilmiştir.

1982 Anayasası

1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesini 146 ila 153. maddelerinde düzenlemiştir. 1982 Anayasası döneminde Anayasa Mahkemesine ilişkin ilk kanuni düzenleme, 10/11/1983 tarih ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile yapılmıştır.

1982 Anayasası'nda Anayasa Mahkemesine, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleme, Anayasa değişikliklerini ise sadece sınırlı sayıdaki şekil eksiklikleri yönünden inceleme görevi yanında, ayrıca,Anayasa'da sayılan bazı kişileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama ve siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara bakma görevi de verilmiştir.

1982 Anayasası'nın ilk hâlinde Anayasa Mahkemesi, on bir asıl ve dört yedek üyeden oluşacak şekilde kurulmuştur. Cumhurbaşkanı, iki asıl ve iki yedek üyeyi Yargıtay, iki asıl ve bir yedek üyeyi Danıştay, birer asıl üyeyi Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay Genel Kurulunca kendi Başkan ve üyeleri arasından, üye tam sayılarının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asıl üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği üç aday arasından; üç asıl ve bir yedek üyeyi ise üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçmekteydi. Anayasa'ya göre Anayasa Mahkemesine seçilen üyeler 65 yaşını doldurunca emekli olmaktaydılar.

2010 Anayasa Değişiklikleri

Anayasa'nın 146 ila 149. maddelerinde değişiklik getiren 7/5/2010 tarih ve 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik yapılması Hakkında Kanun'un 12 Eylül 2010 tarihinde yapılan halkoylamasıyla kabul edilmesiyle birlikte Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Bu Anayasa değişikliğinin ardından kabul edilen 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile de Anayasa Mahkemesinin çalışma usul ve esasları yeniden belirlenmiştir.

Anılan değişiklik ile üye sayısı on yediye çıkartılan Anayasa Mahkemesinin, iki bölüm ve genel kurul halinde çalışması benimsenmiş; Mahkemeye mevcut görevlerinin yanı sıra bireysel başvuruları karara bağlamak ve bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesini yapmak üzere komisyonlar oluşturulmasına imkân tanınmıştır.

Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara Genel Kurulca bakılmakta, bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanmaktadır.

Ayrıca 12 Eylül 2010 tarihide yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesine, Yüce Divan sıfatıyla, "görevleriyle ilgili suçlardan"” dolayı Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini yargılama görevine ilave olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ve Jandarma Genel Komutanını yargılama görevi de verilmiştir.

2010 Anayasa değişikliği ile birlikte, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi on iki yıl ile sınırlandırılmış; üyelerin yeniden seçilememesi esası da getirilmiştir.

Anayasa Mahkemesi Haberleri

  • AYM'den ders niteliğinde kürtaj kararı

    Gündem, 28 Temmuz 2020

    AYM'den ders niteliğinde kürtaj kararı

    Anayasa Mahkemesi, gebelik sonlandırmayla ilgili ders niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, nitelikli cinsel saldırı sonucu hamile kalan kızın gebeliğin sonlandırılması talebinin sürüncemede bırakılmasını hak ihlali saydı. Yüksek Mahkeme, açtığı dava sonuçlana kadar doğum yapan genç kıza 100 bin TL tazminat ödenmesini kararlaştırdı. Bu rakam AYM’nin bugüne kadar verdiği en yüksek tazminat miktarı olarak kayıtlara geçti.

  • AYM'den işkence tazminatı!

    Gündem, 28 Temmuz 2020

    AYM'den işkence tazminatı!

    Anayasa Mahkemesi, gözaltında işkence edilen kadının şikayeti üzerine açılan davaların zamanaşımı nedeniyle düşürülmesini hak ihlali saydı. İşkence yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine hükmeden AYM, başvurucu kadına 90 bin TL tazminat ödenmesini kararlaştırdı

  • AYM'den çoklu baro ve bekçilik kanunu kararı

    Gündem, 23 Temmuz 2020

    AYM'den çoklu baro ve bekçilik kanunu kararı

    Anayasa Mahkemesi, çoklu baro düzenlemesini öngören Kanun ile Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu'nun bazı maddelerinin yürürlüklerinin durdurulması istemini reddetti. Düzenlemelerin iptal istemleri, daha sonra belirlenecek bir günde esastan görüşülerek karara bağlanacak

    CHP sosyal medya düzenlemesini AYM'ye götürecek

    Gündem, 23 Temmuz 2020

    CHP sosyal medya düzenlemesini AYM'ye götürecek

    CHP Genel Başkan Yardımcısı Onursal Adıgüzel, sosyal medya düzenlemesine ilişkin, "Türkiye'deki ifade özgürlüğünün önüne geçecek bu teklifin yasalaşmaması için elimizden geleni yapacağız." dedi.

    AYM, Enis Berberoğlu kararını erteledi

    Gündem, 23 Temmuz 2020

    AYM, Enis Berberoğlu kararını erteledi

    Anayasa Mahkemesi, Enis Berberoğlu'nun hak ihlali başvurusu hakkındaki kararını erteledi. Berberoğlu hakkında nihai karar eylül ayında verilecek.

  • AYM'den infaz yasasının iptali istemine ret!

    Gündem, 17 Temmuz 2020

    AYM'den infaz yasasının iptali istemine ret!

    Anayasa Mahkemesi, CHP'nin yeni infaz yasasının şekil yönünden iptal istemli başvurusunu reddetti. AYM'de 7'ye karşı 9 oyla iptal kararı çıktı

  • CHP baro düzenlemesini AYM'ye götürdü

    Gündem, 16 Temmuz 2020

    CHP baro düzenlemesini AYM'ye götürdü

    CHP, baro düzenlemesi diye bilinen Avukatlık Kanunu'nun iptali için Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) başvurdu. CHP Grup Başkanvekili Engin Altay, "Biz bu 21 maddesinin iptalini talep ettik. İçtüzük ihlali nedeniyle teklifin tümünün iptalini istedik" ifadelerini kullandı.

  • CHP baro düzenlemesini AYM'ye götürüyor

    Gündem, 15 Temmuz 2020

    CHP baro düzenlemesini AYM'ye götürüyor

    CHP Grup Başkanvekili Engin Altay, Barolara ilişkin kanunun iptali için yarın Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunacaklarını bildirdi.

    AYM’den soydaşları sevindiren emeklilik kararı

    Sosyal Güvenlik, 02 Temmuz 2020

    AYM’den soydaşları sevindiren emeklilik kararı

    Batı Trakya başta olmak üzere çeşitli ülkelerde doğan ve sonradan Türk vatandaşlığına geçenlerin yurt dışı borçlanmayla emekliliği konusunda önemli bir gelişme yaşandı. Anayasa Mahkemesi (AYM), Yugoslavya’da doğan ve 45 yaşında Türk vatandaşlığına geçen bir kişinin Almanya’da çalıştığı süreleri borçlanarak emekli olma talebini haklı buldu. AYM, bu konudaki ayrımcılığın ortadan kaldırılması için yasa değişikliği gerektiğini, değişiklik yapıp yapmamanın da TBMM’nin takdirinde olduğunu vurgulayarak, verdiği kararın bir örneğinin Meclis’e gönderilmesini kararlaştırdı. TBMM bu yönde yasa değişikliği yaparsa, sonradan Türk vatandaşlığına geçenlerin yurt dışındaki çalışmalarını borçlanarak emekli olmalarının yolu açılacak. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberi

    AYM'den iki karar birden!

    Gündem, 25 Haziran 2020

    AYM'den iki karar birden!

    Anayasa Mahkemesi, HDP'li iki vekilin milletvekilliğinin düşmesine yönelik kararın iptali için yapılan başvuruyu reddetti. Diğer yandan Anayasa Mahkemesi CHP'nin Af Yasasındaki bazı hükümlerin iptali istemiyle yaptığı başvuru üzerinde ilk incelemesini tamamladı ve başvuruyu esastan görüşmeye karar verdi

  • AYM'de 3 kritik gündem...

    Gündem, 24 Haziran 2020

    AYM'de 3 kritik gündem...

    Anayasa Mahkemesi (AYM), üç kritik düzenlemeyi gündemine aldı. Yüksek Mahkeme, son infaz yasasının iptali istemi ile şehirlerası yollarda gösteri yasağı düzenlemelerinin iptal istemini görüşecek… AYM ayrıca vekillikleri düşürülen 2 HDP’linin itirazını da karara bağlayacak. Üç başlık da AYM Genel Kurulu’nda yarın ele alınacak.

  • AYM'den sokak kısıtlaması kararı!

    Gündem, 12 Haziran 2020

    AYM'den sokak kısıtlaması kararı!

    Anayasa Mahkemesi, pandemi süresince uygulanan kısıtlamalara ilişkin önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, “sokağa çıkma kısıtlaması nedeniyle haklarım ihlal edildi” diyen vatandaşın bireysel başvurusunu reddetti

  • CHP Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu

    Gündem, 11 Haziran 2020

    CHP Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu

    CHP TBMM Grup Başkanvekili Engin Altay, yeni infaz yasasının 14 maddesinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvuru yaptıklarını belirterek "Darpçının, gaspçının, arsızın yararlandığı indirimden yazarlar ve düşüncesini ifade edenler yararlansın istedik" dedi

    HDP Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu

    Gündem, 10 Haziran 2020

    HDP Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu

    HDP Anayasa uyarınca, Leyla Güven ve Musa Farisoğulları'nın vekilliğinin düşürülmesi işleminin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu

    AYM Başkanı'ndan kritik mesajlar

    Gündem, 09 Haziran 2020

    AYM Başkanı'ndan kritik mesajlar

    Anayasa Mahkemesi yeni üyesi Basri Bağcı'nın yemin töreni Anayasa Mahkemesi Yüce Divan Salonu'nda düzenlendi. AYM Başkanı Zühtü Arslan yaptığı konuşmada yargı bağımsızlığı ve bireysel başvuru sayılarının fazlalığına dikkat çekti

  • Mobbingde çalışanlara ispat kolaylığı

    Sosyal Güvenlik, 20 Mayıs 2020

    Mobbingde çalışanlara ispat kolaylığı

    Mobbing (psikolojik taciz) çalışma hayatının en önemli sorunlarından birini oluşturuyor. İşyerinde çalışma barışını bozan mobbinge maruz kalan çalışanlar, haklarını ararken geçmiş yıllarda daha çok zorlanıyorlardı. Çalışanların mobbingi ispatlamaları bekleniyordu. İddiasını ispatlayamayan çalışanlar, yargıdan elleri boş dönüyordu. Yargıtay’ın son yıllarda “yaklaşık ispat” ilkesini uygulamaya başlamasıyla çalışanların mobbing ile mücadelede eli güçlendi. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç, mobbinge uğrayan çalışanların haklarını yazdı

  • AYM'ye 266 bin bireysel başvuru

    Gündem, 18 Mayıs 2020

    AYM'ye 266 bin bireysel başvuru

    Bireysel başvuru hakkının tanındığı 23 Eylül 2012'den 31 Mart 2020'ye kadar geçen sürede, başvurulardan 220 bin 985'ini karara bağlayan Yüksek Mahkeme, 8 bin 875 hak ihlali kararı verdi

  • AYM'den kararname kararları!

    Gündem, 13 Mayıs 2020

    AYM'den kararname kararları!

    Anayasa Mahkemesi, CHP’nin bazı Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dair iptal istemlerini sonuçlandırdı.

    Sözleşmeli personel için 'ceza' şartına iptal

    Gündem, 11 Mayıs 2020

    Sözleşmeli personel için 'ceza' şartına iptal

    Anayasa Mahkemesi, kamu hizmetine girme konusunda kritik bir iptal kararına imza attı. Yüksek Mahkeme, altı aydan fazla hapis cezası alanların sözleşmeli personeli olamayacağına dair hükmü iptal etti. Yüksek Mahkeme’nin gerekçesinde; Anayasa'nın 70. maddesinde güvence altına alman kamu hizmetine girme hakkı konusunda KHK ile düzenleme yapılmasının mümkün olmadığı vurgulandı.