İkinci KEY listeleri için 28 Haziran'ı bekleyin
Kısa adı KEY olan "Konut Edindirme Yardımı Fonu"nun tasfiyesi ile ilgili olarak son günlerde gelen sorular artmaya başladı. Benim de bir KEYzede olarak yakından takip ettiğim bu konu hakkında sizlere bilgi vereceğim. 1987 ile 1995 arasında hayatta kalabilen KEY'in cenazesi 13 yıldır kaldırılmayı bekliyor.
Görünen o ki daha bir müddet yerlerde sürünecek...
1987'de başlayan ve 1995 de vefat eden KEY'in cenazesi daha yerde iken devlet kendine bedava finans kaynağı olacak KTF getirmeye çalışıyor.
KEY'in hikayesini Kıdem Tazminatı Fonu (KTF) adına unutmayın...
01.01.1987 günü uygulanmaya başlanılan 3320 sayılı kanun gereğince 9 kişiden fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenleri işçileri ve devlet çalışanları için de devlet işçi-memur ücretinden kesinti yapmaksızın ilave olarak KEY yardımını herkes için eşit tutarda sağlayacaktı ama 1995 sonunda sona erdirildi. 2008'e gelinceye kadar birkaç kere tasfiye edilmeye çalışıldı ama becerilemeyince yarım kaldı. Yıllar önce oluşturulup uzun yıllar üzerine yatılan KEY havuzu 5664 sayılı Kanun gereğince tasfiye edilip hak sahiplerine paylaştırılmaya çalışıldı. Ödeme için yeterince hazırlık yapılmadığı belli olan KEY dağıtımı Ziraat Bankası şubelerinde hak sahipleriyle banka çalışanları arasında didişmelere sahne oldu. Oysa ne hak sahipleri konu hakkında bilgi desteğine sahip, ne de bankanın elindeki hatalarla dolu ödeme listelerinin içeriği konusunda bir payı var. Ücretin belli bir oranı değildi KEY, herkes için işverenleri eşit tutarda tasfiye edilen Emlak Bankası'na para ödedi, 1995 sonuna kadar 9 yıl süren KEY için her bir çalışan için aylık ödeme rakamları da yandaki gibi. İlk başladığından 31.12.1995 gününe kadar aralıksız adına KEY yardımı ödenmiş birisi için ödenen toplam KEY 6 lira 16 yeni kuruş.
Kimler için KEY ödendi/ödenmedi?
01.01.1987 - 31.12.1995 tarihleri arasında özel veya kamu sektöründe işçi yahut kamuda memur olarak çalışanların KEY'i var olduğu gibi o dönemi emekli olarak geçirmiş ve bağımsız bir evi olmayan SSK ve Emekli Sandığı emeklileri için de KEY ödendi. Gariban Bağ Kur'lular için KEY ödeyen olmadığı gibi Bağ-Kur emeklileri için de KEY ödenmedi.
a-3320 sayılı Kanun'a KEY ödenmeyenler Memur olarak çalışanlar sıra ve görev tahsisli lojmanlarda oturdukları süre boyunca, Karı-koca memur veya işçi olan eşlerden aile reisi olmayanlar, 399 sayılı KHK'ye tabi II sayılı cetvele tabi Sözleşmeli Personel'den KEY istemeyenler, Yurtdışı kadrolarına sürekli görevle atananlar, Bağımsız konut sahibi olan Emekli Sandığı ve SSK emeklileri, KEY uygulamasından yararlandırılmadılar.
b-Tercihine bırakılanlar Kamu İktisadi Teşekkülleri yahut kurumlarında memur gibi çalışan Sözleşmeli Personelden zorunlu KEY keseneği uygulaması yapılmadı, isteyen sözleşmeliler kendi tercihlerine göre KEY'e dahil oldular veya olmadılar.
c-Konutu olmayan emekliler Söz konusu dönemde bağımsız konut sahibi olmayan Emekli Sandığı emeklileri için Emekli Sandığı ilgili kurumlardan tahsil etmek üzere KEY yatırdı. Yine bağımsız konut sahibi olmayan SSK emeklileri için de KEY'ler Hazine'ce üstlenilmişti.
d- Özel sektör işyerlerinde en az 10 işçi sınırlaması vardı. Özel sektöre ait (10) işçiden az işçi çalıştıran işverenler isteğe bağlı olarak dilerlerse işçilerini Konut Edindirme Yardımından faydalandırmaktaydılar. 10 ve daha çok işçi çalıştıranlar ise mecburi olarak işçileri için KEY ödediler. e-Kamuda çalışan hemen herkes 10 veya çok işçi aranmaksızın kamu çalışan işçilerin tamamı ile memurlar, askerler, öğretim üyeleri için devlet KEY ödediği gibi lojmanda oturanlardan hizmet tahsisli olanlar için KEY ödendi, diğer usullerde lojmanda oturanlara KEY ödenmedi, diğer bütün kamu çalışanlarına KEY ödendi.
KEY ücretten kesilmedi
KEY keseneklerinin ücret yahut maaştan kesilip kesilmemesi KEY ödemelerinin hak oluşunu değiştiren bir ayrıntı değildir. KEY'ler işverenler (Kamudaki çalışanların işvereni Devlettir) tarafından çalışanları adına banka hesabına yatırılan bir yardımdı. Bu bakımdan KEY'leri ücret veya maaş bordrosunda vergi ve diğer kalemleri etkilemeden brüte giren ve nete ilaveten uzun vadede ödenmek üzere biriktirilen bir ücret tamamlayıcısı olarak düşünebiliriz. "Bunlar ücret bordrosundan kesilen bir kesinti değildi" denmesi bu çalışanların hakkı olmaması anlamına da gelmiyor tabi.
Listede hak sahiplerinin isimleri eksikti
Devlet çalışanı işçi ve memurlar için çalıştıkları Kurumlarca, özel sektör çalışanları için de SSK (yeni adıyla SGK) isim listeleri ile bu isimlere göre kaç para KEY ödentisi olduğunu belirten listeleri 28 Şubat 2008 günü Tasfiye Halindeki Türkiye Emlak Bankası'na verdi. Ancak gerek kamu kurumları gerekse SGK isim listelerini muntazam tutmadıkları için isimlerde eksiklik var. www.keyodemeleri.com sayfasından Vatandaşlık Numarası veya sosyal güvenlik numarası ile öğrenilebilen isim listelerinde bulunanlar için ise KEY rakamlarında eksiklikler var. Hatta bazı devlet kurumları ile belediyelerden hiç KEY ödenmemiş bildirimleri yapılmış durumda. 1987-1995 yılları arasında KEY ödentileri her ay işveren ve devletçe Emlak Bankası'na yatırılıyordu ve her 3 ayda bir de yatırılan bu paraların kimin adına ödendiğini açıklayan Şahıs İcmal Bordrolarının verilmesi gerekiyordu. Ancak gerek banka gerekse SSK para almaya gelince alıyorlar ama 3'er aylık bordrolara gelince almıyorlardı. Bu nedenle de isimler ve isimlere ait tutarlar eksik.
İtiraz süresi 28 Ekim 2008 günü sona erdi