Bağımlılık türleri ve nedenleri
Uzm. Hipnoterapist ve Psikolog Gani Eser anlattı
Habertürk
Giriş: 25 Şubat 2015 - 18:01 Güncelleme:
Genelde bağımlılık deyince hep madde ve uyuşturucu gelir aklımıza ve fakat çocukların ve biz yetişkinlerin çok daha farklı bağımlılıklarımız olabiliyor.
Birey bağımlılığından tutun, yeme-içme ya da başarı bağımlılığına kadar aslında birçok şeye, bilmeden ya da bilerek ama kabullenmeyerek bağımlıyız.
Bağımlı olma nedeni ya doğamızdan, genlerimizden kaynaklanır ya da çocukken yaşadığımız bir olay, rol model kabul ettiğimiz, sözüne önem verdiğimiz birinin davranışından, ağzından çıkan ya hiç çıkmayan sözcüklerden.
Bağımlılıkların kaynağı kişilerin kendilerini bütün kılacak şeyleri, kendi dışlarında aramaları olduğui çin bulduklarında kolayca saplanıp kalırlar. -
Bağımlılar; daha iyi hissetmek için bir şey bulmaları, bir şey almaları, kendilerine bir şey katmaları gerektiğini hisseden insanlardır.
Bazıları bunun için yemek yer, bazıları narkotik maddeler ya da alkol kullanır, bazıları sürekli estetik operasyonlar geçirir, kimileri de diplomalarla, sertifikalarla doldururlar duvarlarını.
Hep bir şeyler eksiktir çünkü onlar için.
Başta masum gibi görünen bu durumu zamanla bir saplantıya dönüştürürler.
Saplantılar, bağımlılıklar ve zorlayıcı davranışlar sonunda bir çıkmaza dönüşür ve hem bireyin hem yakınlarının yaşamını kabusa çevirir.
Çocukken duygusal yaralanmayla sonuçlanan bir travma yaşayan birey dışa kapanmayı, yalnız olmayı tercih edebilir.
Bazı durumlarda insanlar çok incindikleri için yaşamlarının büyük bir kısmını savunma pozisyonunda geçirirler.
Bunun sonucunda da duygusal şantaj yoluyla diğerlerini manipüle etmeyi ve işe yaradığını gördükçe de yaşamının bir parçası haline getirmeyi alışkanlık haline getirirler.
Yetişkinlik çağlarına geldiklerinde birer usta manipülatöre dönüşen bu insanlar, aslında ne yaptıklarının farkında değildirler.
Onların bağımlılığı maddeye değil başka bir bireyedir.
Kilo sorunlarıyla uğraşanlar ya genleri nedeniyle şişmanlamaya müsaitlerdir ya da yaşam deneyimlerinden edindikleri bir şey buna neden olmuştur.
Sonuçta bir şeyler yiyerek eksik olanı gidermeye çalışan bu insanlar bedenlerini sevmeyi, o an oldukları halleriyle bütün ve tamam olduklarını görmeyi öğrenmedikçe kilo almaya devam edeceklerdir.
Bağımlıların sorunu; olmadıkları bir şey ya da birisi olmaya çalışmaktır.
Bunun yerine sadece olabileceklerine yönlendirilebilirlerse, zaten oldukları şeyi takdir etmeyi öğrenebilirlerse, yani kendileri olurlarsa dönüşüm başlayacaktır.
Alkol bağımlılığıyla mücadele programına katılıp bu programa yoğunlaşan; yani kendisini bu programı geliştirmeye adayan biri bu duruma örnek gösterilebilir.
Kısacası; yapıları gereği bağımlı olmaya yatkın olan bireyleri yararlı eylemlere yöneltmek en etkili yoldur.
Bu konuda ailelere ve yakınlara düşen görev; bireyin bağımlılığı dışındaki ilgi alanlarını keşfetmek ve o alanlara yönelmesi için destek olmaktır.
Bağımlılıklarımızı kabullenmemiz tek başına yeterli olmaz.
Bu sadece kendimize acımamıza ve eksikliklerimizi tamamlama dürtümüzün de etkisiyle daha da bağımlı hale gelmemize yol açar.
Çocuklarımıza sevgimizi gösterme konusunda cimrilik yapmamız ebeveynlerimizden öğrendiğimiz bir tutum olabilir.
Belki de hislerimizi ifade etmekte güçlük çekiyor olabiliriz.
Eğer böyle bir tutuma sahipseniz lütfen kör noktanızın farkına varın ve bağımlı çocuklar yetiştirmemek için her fırsatta sevginizi, her başarılarında beğeninizi ifade edin.
Unutmayın, çocuklarımızın kendilerini bütün olarak hissetmelerini sağlamanın yolu büyük oranda çocukluk dönemlerindeki tutumlarımızdan kaynaklanır.
Kendilerini tamam olarak gören çocuklar, başkalarına dayandıkları ilişkilere ve kendilerini bütün olarak hissetmelerini sağlayacaklarını düşündükleri kötü alışkanlıklara olan bağımlılıklara kapılıp gitmezler.
Sizin tutumunuz olumlu olduğu halde bağımlılık geliştiriyorlarsa, onları olumlu sonuçlar doğuracak eylemlere yönlendirerek bağımlılıklardan kurtarabilirsiniz.
Önemsemedikleri yeteneklerini destekleyerek tutkularını bulmalarına yardımcı olursanız, dünyamızı daha güzel kılacak ürünlerin, icatların ortaya çıkmasına da aracılık etmiş olursunuz.
Madde bağımlısı olma yolunda ilerleyen bir gencin kırık dal parçalarından muhteşem heykeller yaptığına tanık olabilirsiniz.
Beğenilerinizde cömert, eleştirilerinizde cimri olmanız çocuklarınızın yaşamlarını sandığınızdan da olumlu bir hale dönüştürebilir.
