Aşırılar yükselişte mi?

Ümran Avcı / AHT

Avrupa Parlamentosu (AP) seçimleri ırkçı partilerin yükselişiyle sonuçlandı. Seçimlerde oy oranı oldukça düşük kaldı. Yükseliş gösteren oylarda, özellikle Avrupa Birliği (AB) karşıtlığı öne çıktı... Fransa'da iktidar partisi hezimete uğrarken, Almanya'da da iktidar o kaybetti. Avrupa genelinde oy kaybeden Hristiyan Demokratlar AP'ye 211 üye göndererek en büyük grup olmayı sürdürecek. Oylarını artıran ırkçı partiler ise AP'de 40 milletvekili ile temsil edilecek. Uzmanlar seçim sonucunu değerlendirdi.

'Avrupa genelinde milliyetçilik tetiklendi'

Kemerburgaz Üni. Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Böl. Başkanı Yrd. Doç. Dr. Gülçin COŞKUN

BU seçimler memnuniyetsizliğin hissedildiği bir ortamda gerçekleşiyordu. Ama bunun dışında aslında 2009 Lizbon Antlaşması sonrasında yapılan ilk seçim olması açısından da önemliydi; çünkü 2014 sonbaharında görevini devredecek olan Komisyon Başkanı Barroso'nun yerine kimin geçeceği belirlenirken ilk defa olarak AP seçim sonuçları dikkate alınmak zorunda olacaktı. Bu yenilikler göz önüne alınarak, AP seçim sonuçlarına baktığımızda başta Fransa olmak üzere, Danimarka, Birleşik Krallık ve Avusturya'da milliyetçi, hatta ırkçı olarak nitelenebilecek partilerin oylarını arttırması, Avrupa genelinde milliyetçi reflekslerin tetiklendiğine işaret olarak sayılabilir. Tabi bu partilerin yekpare bir anlayışları olduğunu düşünmemek gerekir. Aralarında federalist bir ilerlemeye karşı olanlar olduğu gibi, daha egemenlikçi olup devlet sınırlarının tekrardan belirginleştirilmesini savunanlar da var. Ancak tüm bu grupların Avrupa-şüpheci politikalara destek vereceği açık. Katılım düşük de olsa, seçimlerin daha çok ekonomik kriz şartlarına bir cevap olduğu düşünülebilir.

'Irkçı partiler başarılı performans gösterdi'

Kadir Has Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve Habertürk Yazarı Prof. Dr. Soli ÖZEL:

AB karşıtı partiler ve ırkçı partiler çok başarılı sayılacak bir performans gösterdiler. Bu işin kötü tarafı. İşin iyi tarafı; beklenen ölçüde başarılı olamadılar. Almanya'da, Hollanda'da varlık gösteremediler ama bir Danimarka'da, Fransa'da özellikle ve İngiltere'de varlık gösterdiler. Bu tabii biraz AB'nin içinde bulunduğu çalkantılı dönemin de bir sonucu. Belki birliğin kendine çeki düzen vermesi için de gerekli şok etkisini yapacaktır. İyimser olarak bakarsak bu. Türkiye üzerinde bir etkisi olacak mı? Benim anladığım, kampanya sırasında ırkçı partiler bile Türkiye meselesini dillerine pek dolamadılar. Yani gündemin maddesi o değil. Bence bu partilerin yükselişindeki asıl unsur ekonomik kriz, işsizlik, insanların sıkıntıda yaşıyor olması.

'Ekonomik bunalıma savunma refleksi'

Siyaset Bilimci Prof. Dr. Doğu ERGİL:

EKONOMİK daralma ve bunalım her zaman bir korunma ve savunma refleksi geliştirir. Irkçılık dediğimiz şey kendi özüne dönmek, kendisine atfettiği değerleri önemseyip onun dışında kalanları dışlamayı gerektirir. Irkçılık aslında kendisini savunmaya alma halidir. Aktif değil daha çok pasif bir direnişin halidir. O da değişeme sırtını dönmek, farklılıkları dışlamak, farklı olanlara soğuk davranmak hatta saygısız davranmak ve tekdüzeliğin, tekliğin aynısının Avrupa'da görülmesi demektir. Avrupa'nın özelliği neydi? Açık olması, çeşitliğe saygı duyması, bu farklılıkları bağdaştırarak bir demokrasi kültürü yaratmasıydı. Biz de tek tek diyorduk. Avrupa'da da yükselen bir tek tek arayışı var. Bu tabii Avrupa'nın artık büyüme, genişleme ve farklılıkları bir arada yaşatma döneminin artık durgunluğa girmesi anlamına giriyor.

'Aşırı sol da yükseliyor, Yunanistan gibi'

AB Uzmanı Prof. Dr. Can BAYDAROL

IRKÇI oyların bu kadar yükselmesi, hatta AB karşıtlığının Avrupa Parlamentosu'na girmesi bir anlamda son dönemde yaşanan ekonomik politikaların bir yansıması olarak da değerlendirilmeli. Ne kadar çok kemer sıkarsanız o kadar fazla aşırı sağı tetikliyorsunuz. Çünkü merkezden kaçıştır bu. Bazı ülkelerde çok aşırı radikal sağ, bazı ülkelerde de Yunanistan örneğinde olduğu gibi radikal sol ittifakların çok fazla yüksek oy alması aslında uygulanan ekonomik politikalara bir tepki. Bu da ırkçılığı yükseltiyor. Yabancı düşmanlığını yükseltiyor.

'Yükseliş her AB ülkesinde geçerli değil'

CIRP Başkan Yrd., AB Komisyonu Danışmanı Doç. Dr. Esra LaGro

IRKÇI partilerin yükselişine dair konjonktürde bunun her AB ülkesinde geçerli olmadığını, seçimlere katılımın düşük olduğunu dolayısıyla bütün AB'yi temsil etmediğini ve Avrupa'daki ekonomik krizin etkilerini bütüncül değerlendirmek gerekir. Bazı AB üyesi ülkelerdeki seçmen merkezdeki siyasetçilere süregelen yerine kendilerini yeniden tanımlamalarına dair beklentiyi ve elitist düzenin sorgulandığını vurgulamak için de mesaj veriyor.