Her şeyin bir 'yol'u var

KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com

“Kapsül”ün üretilmesiyle sayısı artan düşük bütçeli kapalı alan bilimkurgularının bir yenisi… “Paralel Evren”, eşevrelilik meselesine odaklanırken yakın zamandan “Başka Bir Dünya” ile akrabalık kuruyor. Doğaçlama metodu ile senaryonun gizemini ‘doğallık’la birleştirmek istiyor. ‘Paralel evren gerilla bilimkurgusu’ sonucu bir yere kadar çekici… “Paralel Evren”in DVD’si raflara girdi.

Özellikle de günümüzde kapalı alan, tek mekan kullanımı, sinemasal gelişmeler sebebiyle uçurumdan aşağı sürüklenme riski taşıyor. Klasikleşen “Küp” (“Cube”, 1997) bir yana; “Exam” (2009), “Demir Kapılar” (“Iron Doors”, 2010) gibi bilimkurgu örnekleri ‘ucuz’a tamah edebiliyor. Ama 7.000 dolara üretilen ve düşük bütçenin zafiyetiyle köşeye sıkışan “Kapsül” (“Primer”, 2004) gibi iddialı bir felsefeyle hareket edip kült olan yapıtlar da mevcut…

KARANLIĞIN KURALLARI BELİRLEDİĞİ BİR ORTAM

Orada Shane Carruth’un yarattığı, ucu ‘zaman yolculuğu’na uzanan ‘path’ (yol), iki teknisyenin bir evin garajındaki keşif denemeleriyle üremişti. Süreç içinde film, zaman yolculuğu filmleri içinde ‘alternatif’ bir konuma yerleşti. “Dünyalı” (“The Man from Earth”, 2007) gibi meseleyi ‘küçük bir ev partisindeki muhabbet’e indirgeyip ‘çöp’ seviyesine inen eserler ise bu trendin cılkını çıkardı.

“Rango”nun (2011) ortak senaristlerinden James Van Der Brykit, ilk filminde ‘eşevrelilik’i ele alıyor. “Başka Bir Dünya”da (“Another Earth”, 2010) başka bir gezegenin eşzamanlılığı ve senkronizasyonu bozması üzerine ‘yeni bir evrim’den beslenen ‘paralel evren’ algısı, bu aşina olmadığımız kavrama transfer oluyor. Karakterler için farklı kaderler yazan film, kapalı mekanda, bir evin içinde ‘karanlık’a düşme üzerinden kurallarını belirliyor.

Bizi de ‘M’in peşine sürüklüyor. Elektriğin kesilmesiyle yan evlerde olup bitenleri de işin içine dahil eden süreç elbette “Meraklı Komşular” (“The ‘Burbs”, 1989) gibi işlemiyor. Ama banliyönün etrafını korkuyla, gizemle, merak unsuruyla sarmasını biliyor. Sanki Akif Pirinççi uyarlaması “Kapı” (“Die Tür”, 2009) ile akraba bir paralel evren bilimkurgusu canlanıyor.

KAMERA KULLANIMI NE KADAR PROFESYONEL?

Karakterlerin kendilerini bir başka yaşamda görebildiği, bu olaya müdahil olmanın an meselesi olduğu bu durum çekici. Yönetmen de doğaçlamanın, el kamerası gerçekliğinin, beşinci sınıf oyuncuların üzerine gidiyor. “Başka Bir Dünya” gibi bir profesyonellik yok bu konuda. Kamera ortaya, herkesin dibine konuyor. Renklerin işlenmesi de çok ileri seviyede değil. Dış mekanlar sırıtıyor. Sinemaskop oranı, ‘amatörlük’ü açığa çıkarmak için önemli bir faktöre dönüşüyor. Bu konuda Van Der Brykit daha net adımlar atabilirmiş.

Ama bu sayede Cassavetes’e, Hartley’e yaklaşıyor. Böylece içine girdiklerini “The Illustrated Man” (1969), “Kaynak” (“The Fountain”, 2006), “Bulut Atlası” (“Cloud Atlas”, 2012) gibi yüksek bütçeli, stüdyo destekli filmlerde gördüğümüz alt türde gerçekleştiriyor. Elbette bunların seviyesine ulaşamıyor. Ama çok ileri gitmeden işini yapıyor. Finalde yan odada soluğu alan M’in bir cinayete imza atması da insanoğlunun kurtuluşu adına bir klasik çözüm yaratıyor.

BİR ‘UPSTREAM COLOR’ DEĞİL

Van Der Brykit, bu film sayesinde kendine bütçe bulursa, yakın dönemden örnek vermek gerekirse “Upstream Color” (2013), “Başka Bir Dünya” gibi daha yetkin gerilla bilimkurguları çekebilir. Tek mekanın dışına çıkabilir. Bulamazsa ise işi zor. Zira ucuzluk göze batabilir. Fikirler heba olabilir.

Örneğin dış mekanda bir şeyler olduğuna dikkat çeken cep telefonu kırılan açılış sekansı, kapkaranlık, karşı evde ‘aynı kişiler’ olduğunu anlatan dış mekan sahnesi de ‘karanlık’ı yapaylaştırıyor. Evin dışındaki bölümleri bir ilkokul öğrencisi bağlamış gibi… Anlaşılan o ki, bazen ‘gerilla sineması’nın ve bütçenin sınırlarının zorlanmaması gerekiyor.

FİLMİN NOTU: 5.3

Künye:

Paralel Evren (Coherence)

Yönetmen: James Van Der Brykit

Oyuncular: Emily Bauldoni, Maury Sterling, Nicholas Brendon, Elizabeth Gracen

Süre: 89 Dk.

Yapım Yılı: 2013