‘Müzeler toplumun hafızasıdır’

Nur TOPRAKOĞLU/HT PAZAR

Her şey İstanbul, Ataşehir Belediye Başkanı Battal İlgezdi’nin Ataşehir’de çocukların aileleriyle birlikte iyi zaman geçirecekleri bir alan yaratmak istemesiyle başlıyor. Başkan bu iş için Oyuncak Müzesi’nin kurucusu Sunay Akın’a gidiyor. Ve Düştepe Oyun Müzesi için start veriliyor. Müzede 20’yi aşkın ülke ve yaklaşık 150 koleksiyonerden toplanan çocuk oyunları yer alıyor. Sonraki hedeflerinin bir yıl içinde Ataşehir’de bir masal müzesi açmak olduğunu söyleyen Akın, küratörü olduğu oyun müzesini anlattı.

Bu müzenin bir benzeri var mı?

Bu bir ilk. Dünya üzerinde böyle bir müze yok. Çocuk oynayarak öğrenir, hayatı anlar. Müzeler toplumların hafızasıdır, bilginin mabedidir. Üzülerek söylüyorum bizde müzecilik, depoculuk olarak algılanıyor. Biz mutlu anların geçirildiği müzeler kurmadık. Büyük bir ruh buruşukluğu yaşıyoruz. Bunun ütüsüdür müzeler.

Oyun müzesinde neler sergilenecek?

Bugün “Lego” deyince herkesin gözünün önüne bir oyuncak gelir. Onların ataları olan Victoria döneminde taşlardan yapılan 140-150 yıl öncesine ait inşaat oyunları sergileniyor. Neden bu inşaat oyunlarını sergiliyoruz? Çünkü Ataşehir Belediyesi’nin oyun müzesi için ayırdığı alan Mimar Sinan Cami’nin de bulunduğu büyük parkta. Mimar Sinan, Ağırnaslı. Ağırnas’ta çocuklar yüzyıllardır taşlardan ev yaparlar. Böyle bir oyun geleneğinin olduğu köyden Mimar Sinan’ın çıkması rastlantı mıdır? Bu yüzden ilk sergilenen oyunlar da onlar. Ve sadece eserlerin sergilendiği müze binası değil, park da bir oyun alanına dönüştürüldü. Parkta Van Gölü şeklinde bir havuz olacak.

Havuz neden Van Gölü şeklinde?

Çünkü Mimar Sinan’ın yaptığı ilk eser Van Gölü’nde yüzdürülen gemilerdir de ondan. Bunu kimse bilmez ama Sinan’ın ilk eseri Kanuni’nin Bağdat seferi sırasında Van Gölü’nde yüzdürülen 3 gemidir. Sinan’ı var eden oyundur. Parkta oyun istasyonları ve bir de kapalı oyun alanı yaptık.

Peki hangi oyunlar olacak müzede ve parkta?

Oyunun tarihine baktığımız zaman çizgi romanı da görüyoruz. Çizgi roman insanlığın oyun kültürüne çok şey katmış. İlk çizgi roman kahramanı Pulitzer’in gazetesinin yayımlamaya başladığı Yellow Kid. Bugün çizgi roman dediğimizde aklımıza Batman, Superman geliyor. Ama hepsi oradan doğmuş. Çizgi roman karakterleri ortaya çıkınca oyun da onlara eşlik etmeye başlamış. Keza çizgi romandan çizgi filme geçiş süreci de oyunu etkiliyor. Derken sinema doğuyor, bu kez oyunda sinemanın etkisini görüyoruz.

Oyun hayatın tekrarı aslında değil mi?

Kesinlikle... Oyun müzesi, sadece oyunun tarihini değil, sinemanın, televizyonun, çizgi roman kahramanlarının da toplandığı bir müze. Müzede yakın tarihimizin tüm evrelerini görebilirsiniz. Keza oyun tarihinde çok önemli olan Monopoly... Örneğin İkinci Dünya Savaşı’nda Amerikalı bir oyun firması askerlere dağıtmak üzere bir oyun yapıyor. Kızılhaç bu oyunu Almanların elindeki müttefik askerlerine dağıtıyor. Sonradan anlaşılıyor ki, oyun içindeki pusula gerçek pusula, paralar da gerçek para. Ve kaçış planları var kutunun içinde. Bunların hepsi şimdi burada görülebilir. Müzede sadece televizyon, sinema, radyo kültürü değil, edebiyat ve masallar da olacak. Kuklaların, kâğıt maskelerin ilk örnekleri de sergileniyor burada...

Çocuklar bunlarla oynayabilecek mi?

Bunların sergilendiği binanın hemen yanında yer alan oyun alanlarında bunların günümüz versiyonlarıyla oynayacaklar.

'ÇOCUKLUK HERKESİN ORTAK YÖNÜ'

Oyun müzesinin çocukların psikolojisine etkilerinden söz eder misiniz biraz?

Çocuk dünyasını oyunla anlatır. Her şeyden önemlisi burada anne ve babasıyla bir arada olacak çocuklar. En azından hafta sonları ailelerin bir oyunun etrafında toplandığı bir mekân kurduk. Oyun müzesinin en önemli özelliği budur. Orada çocuklar anne-babalarının çocukluklarıyla tanışacak. Çünkü çocukluk bitmiş bir dönem değildir, her yetişkinin içinde devam eden bir süreçtir. Hangimiz oynamak istemeyiz ki?