'Bu koleje diplomalı biri giremiyor'

Ekin TÜRKANTOS / HT PAZAR

eturkantos@htgazete.com.tr

Hindistan’ın seçkin bir ailesinin üyesi olan Sanjit Bunker Roy, üniversite eğitimi sonrası her şeyi bırakarak, ülkenin en yoksul kesimlerinde yaşamaya başlıyor. Köyde kurduğu Barefoot College (Çıplak Ayaklar Koleji) ile sosyal sorumluluk alanında öğretici ve sürdürülebilir bir model oluşturmayı hedefliyor. “Çözümü dışarıda değil içinizde arayın” ilkesiyle çalışan ve Time Dergisi’nin “Dünyanın En Etkili 100 İsmi” listesinde yer alan Sanjit Bunker Roy, ‘Perakende Günleri’ için geldiği Türkiye’de sorularımızı yanıtladı.

Çıplakayaklar Koleji’ni ne amaçla hayata geçirdiniz? Oldukça pahalı bir eğitimden sonra Hindistan’ın bir köyünde yaşanan kıtlığı görmeye gittim. Bu, hayatımı değiştirdi. Vasıfsız bir işçi olarak su bulmak için kuyu kazmak istedim. Yoksul insanlarla yaşadım, yıldızların altında oturdum, üniversitenin öğretemeyeceği bilgi ve becerilere eriştim. Asıl eğitimim çubukla yeraltı suyu bulan su kâhinlerini, kırıkçıkıkçıları ve ebeleri görünce başladı. Kolejin mütevazı başlangıcı da böyle oldu.

Okulun farklı bir misyonu var. Diplomaya önem verilmiyor. Fakat günümüzde diplomasız işe girmek mümkün değil... Hindistan’ın elektrik, içme suyu, eğitim ve sağlık problemini çözmek için havalı okullardan mezun olmaya gerek yok. Eğer gençleri memurluğa veya kurumsal bir işe hazırlama gibi bir fikir varsa diploma gerekli. Ama niyetiniz köylerdeki insanlara basit beceriler sağlayarak hayat kalitelerini geliştirmekse sertifikaya ihtiyaç yok.

Kolej, Gandhi’nin hayat hikâyesini örnek alıyor. Yeni nesil Gandhi’ler yetiştirdiğinizi söyleyebilir misiniz? Hindistan’da artık çok az gerçek Gandhi kuruluşu var. Hindistan hükümeti Barefoot modelini benimsedi ve yurtdışında India Technical Economic Cooperation ‘ITEC’ uygulamaya başladı. Koleje, diplomalı ve kalifiye biri giremiyor. Okuldan atılmış, yoksul, yarı okur-yazar ve iş umudu olmayan birisi koleje kabul edilir. Kimse buraya para için gelmez çünkü ayda 150 dolardan fazla kazanamaz. Buraya mücadele etmek ve kalıcı bir değişim için gelirler. Burası hata yapmanın mümkün olduğu, yapılan hatalardan ders alınan bir yerdir.

Kolejinizin özellikleri neler? Öğrencilere okuma-yazma ve sayılar dışında köyleri hakkında bilgiler öğretilir. 40-50 yaş arasındaki kadınlar da güneş sistemini öğreniyor. Okumayazma bilmeyen 55 yaşındaki bir kadın, Afganistan’da 200 evi güneş enerjisiyle çalışır hale getirdi, şimdi başka kadınları eğitiyor. Mezun olanlar Barefoot doktoru, öğretmeni, güneş enerjisi ve su mühendisi, mimarı, tasarımcısı ve sağlıkçısı oluyorlar.

6-14 yaş arasındaki çocukların kendi aralarında seçtiği başbakanları var... Köylerin ihtiyacı olan düşük maliyetli alternatif bir eğitim sunuyoruz. Eşitlik, adalet, oy kullanma, doğru adayı seçme gibi demokratik prensiplere sahip olmaları için erken yaşta başlıyoruz, onları sorumlu bir vatandaş olmaları için yetiştiriyoruz.

Okulun güneş enerjisi ve su tasarrufu dışındaki diğer prensipleri neler? 2003'te okuryazar olmayan köylü kadınları güneş enerjisi mühendisi olarak eğitmeye karar verdim. Yaşadığım en büyük zorluk, siyasetçileri ve erkekleri buna ikna edebilmekti. Burada 40 - 50 yaş arasındaki kadınları seçiyoruz. Çünkü erkekler eğitildikten sonra başka yerde iş bulmak, evlerine para gönderebilmek için köylerini terk ediyorlar. Erkekleri eğitmenin bir anlamı yok. Olgun kadınlar ise sabırlı ve el becerileri var. Ailelerine sahip çıkıyorlar. Daha fazla saygı görüp, sözlerini dinletiyorlar. Gençlerin geleneksel beceriler açısından eskilerden öğreneceği çok şey var.