Şark kurnazlığı
Türk halk edebiyatı ve folkloru üzerine araştırmalar yapan, sayısız masal, tekerleme, halk öyküsü derleyerek edebiyatımıza kazandıran Pertev Naili Bora-tav'ın eserleri, sosyologlara da zengin olanaklar sunar.
Bunun en önemli nedeni, derlediği masal ve öykülerin, zamanla halkın kendi yaşam biçimi ve üretim ilişkilerini katmasıyla yeniden şekillenmesi, bir nevi uyarlanmasıdır.
Sözgelimi, Anadolu'yu karış karış gezerek derlediği masallardan oluşan "Az Gittik Uz Gittik" kitabında padişahın kızını istemeye giden fabrikatörler anlatılır. Ya da en kestirme yoldan zengin olmayı hayal eden yoksul bir köylünün başından geçenler konu edilir. Bu, aslında değişen üretim ilişkilerinin sözlü edebiyatta da kendini somut şekilde göstermesidir.
Boratav, Anadolu toprakları üzerinde yaşayanları, kendi ağızlarından çözümler aslında. Derlediği masallarda Türk insanının çok ilginç bir özelliğini de ele verir:
Şark kurnazlığı...
*
Fethiye'de, 46 yıl önce heyelan nedeniyle boşaltılıp afet bölgesi ilan edilen Dereköy sakinlerinin, devletten yardım taleplerini okuyunca Boratav'ın derlediği masallar geldi aklıma.
Heyelan nedeniyle devlet Dereköy'ü boşaltmış, köyde yaşayanlara da güvenli bölgelerde bedava konut dağıtmıştı. Ama köylüler bu konutları ya satıp para kazanmış ya da çocuklarını yerleştirmiş, kendileri de heyelan bölgesindeki evlerine dönmüştü.
Bu kış yağışlarla birlikte yeniden heyelan yaşanınca, köylüler yeniden devletin kapısını çaldı, soruna çözüm bulmasını istedi.
Muğla Valisi Ahmet Altıparmak ise biraz da kızgınlıkla, "Üzerimize düşeni yıllar önce yaptık. Israrla afet bölgesinde oturuyorsanız tedbirinizi de kendiniz alacaksınız" diye cevapladı yardım taleplerini.
Kurnazlıklarının kurbanı olan köylüler, şimdi kara kara ne yapacaklarını düşünüyor...
*
Yazıya masallarla başladık, durumu özetleyen bir atasözü ile bitirelim...
Sap döner keser döner, gün gelir hesap döner...