Sözleşmeli personel için '6 ay ceza' şartına iptal
Anayasa Mahkemesi, kamu hizmetine girme konusunda kritik bir iptal kararına imza attı. Yüksek Mahkeme, altı aydan fazla hapis cezası alanların sözleşmeli personeli olamayacağına dair hükmü iptal etti. Yüksek Mahkeme'nin gerekçesinde; Anayasa'nın 70. maddesinde güvence altına alman kamu hizmetine girme hakkı konusunda KHK ile düzenleme yapılmasının mümkün olmadığı vurgulandı.
Bir sözleşmeli kamu görevlisinin iş akdi 6 aydan fazla hapis cezası alması nedeniyle iptal edildi. Söz konu kamu görevlisinin işlemin iptali talebiyle açtığı davaya bakan Danıştay 12. Dairesi, 1990 tarihli 399 sayılı KHK’nın 6 aydan fazla hapis cezası alanların sözleşmeli personel olamayacağına dair hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
AYM İPTAL ETTİ
Başvuruyu değerlendiren Yüksek Mahkeme, kamuda sözleşmeli olarak işe alınacaklarda aranacak şartlarda 6 aydan fazla hapis cezası alınmaması gerektiği hükmünü anayasaya aykırı bularak iptal etti. Daha önce bu KHK’ya ilişkin yetki kanununun AYM tarafından iptal edildiği anımsatılan kararda, bu nedenle söz konusu KHK’nın dayanaksız kaldığı ifade edildi.
HAKLAR VURGUSU
Anayasada yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevlerin KHK’larla düzenlenemeyeceği vurgulanan kararda özetle şu tespitlere yer verildi:
YETKİ KANUNU İPTAL EDİLMİŞTİ: 399 sayılı KHK’nın dayandığı yetki Kanunu Anayasa Mahkemesinin K.1990/2 sayılı kararı ile iptal edilmiş, söz konusu karar 21/4/1990 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İtiraz konusu kuralın da yer aldığı KHK, dayandığı 3479 sayılı Kanun’un iptal edilmiş olması karşısında geçerliliğinin ön koşulu olan bir yetki kanununa dayanma koşulunu taşımamaktadır.
KHK İLE DÜZENLENEMEZ: Öte yandan Anayasa’nın mülga 91. maddesinin birinci fıkrasında sıkıyönetim ve olağanüstü hâller saklı kalmak üzere Anayasa’nın İkinci Kısım Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin KHK’larla düzenlenemeyeceği belirtilmiştir.
YASAK ALAN İÇİNDE: Anayasa’nın İkinci Kısmının “Siyasî Haklar ve Ödevler” başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan ve 70. maddesinde güvence altına alınan kamu hizmetine girme hakkına ilişkin olarak KHK ile düzenleme yapılması mümkün değildir. Ancak İtiraz konusu kural, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde kamu görevlisi olarak istihdam edilme şekillerinden biri olan 399 sayılı KHK’ya tabi sözleşmeli personel statüsünde çalıştırılmak için aranan şartlara ilişkin olduğundan kamu hizmetlerine girme hakkının uygulanmasına dair bir düzenleme niteliği taşımakta ve Anayasa’nın mülga 91. maddesi uyarınca KHK ile düzenlenemeyecek yasak alan içinde kalmaktadır. Anayasa Mahkemesi açıklanan nedenlerle kuralın Anayasa’nın mülga 91. maddesine aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.
1 YIL ŞARTI ARANACAK
AYM; 1990 yılında söz konusu KHK düzenlemesinin iptal talebini, yetki kanununa dayandığı gerekçesiyle reddetmişti. AYM'nin bu kararı sonrası, kamu görevlisi statüsünde istihdam edilebilen tüm personeller için bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmama koşulu aranacak.