Mehmet Çalışkan

'Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak' diye başladı.
'Hakkıdır, hakk'a tapan, milletimin istiklal!' diye bitirdi.
Mehmet Akif Ersoy...
Kalabalık bir kitleye ilk kez 1 Mart1921'deTBMM'de okundu.
12 Mart 1921'de ise Türkiye'nin ulusal marşı ilan edildi.
12 Mart 2020'de İstiklal Marşı'nın Türkiye'nin ulusal marşı olarak kabul edilişinin 100'üncü yılına gireceğiz.
Mehmet Akif Ersoy, 1921'de 10 kıtalık şiirinde, Kurtuluş Savaşı'nda bulunan Türkiye'ye geçmişindeki kahramanlıkları hatırlattı, mevcut durum içinde düşmandan kurtulmanın yollarının neler olduğunu dile getirdi.
Cephede savaşanlara da cephe gerisindekilere de şevk verdi.

Milli bayramlarda, devlet törenlerinde, okullarda, spor müsabakalarında, milli günlerde, milli açılışlarda, milli törenlerde, milli kutlamalarda hep bir ağızdan seslendirdiğimiz İstiklal Marşı, 99 yıldır yaşadığımız günlerin mimarlarını, kim olduğumuzu ve gücümüzü hatırlatıp gelecek günler için umut tazeliyor.
Hatırlatmaya ve umutlarımızı tazelemeye devam da edecek.
İstiklal Marşı, 1930'da Osman Zeki Üngör tarafından bestelendi.
Orkestrasyonu ise 1932'de Ermeni asıllı Edgar Manas tarafından yapıldı.

Yıl 1873...
Günlerden 20 Aralık.
Sarıgüzel Mahallesi. Karagümrük - Fatih / İstanbul adresindeki evde o gün Buhara göçmeni Emine Şerif Hanım ile Arnavut kökenli Kosova göçmeni imam Mehmet Tahir Efendi'nin hayatları yeniden anlamlanırken geleceğe dair umutları derinlik kazandı.
Sağ kulağına ezan, sol kulağına kâmet okunduktan sonra tekrar sağ kulağına 'Bana bu evladı ihsan eden Allah'a hamd eder, minnet ve şükranlarımı sunarım' denilerek adı ilk kez telaffuz edildi.
Mehmet Ragif...

Mehmet Akif Ersoy'un doğduğu ev...

O Mehmet Ragif ki, 48 yaşındayken Kurtuluş Savaşı'nda 7 düvele karşı mücadele eden bir milletin 'Korkmuyoruz, bayrağımız her daim dalgalanacak' şeklindeki duygularının milli tercümanı olacaktı.

Mehmet Ragif, Fatih'te Emir Buhari Mahalle Mektebi'ne kayıt olduğunda 4 yıl, 4 ay, 4 günlüktü. 7 yaşındayken aynı okulun ilköğretim bölümüne geçerken babası Mehmet Tahir Efendi'den Arapça öğrenmeye başladı.
Orta öğrenimine Fatih Merkez Rüştiyesi'nde başlayan Mehmet Ragif, dil konusundaki başarısıyla dikkatleri üzerine çekti. Türkçe, Arapça, Farsça ve Fransızca'da hep okul birincisi olurken Türkçe öğretmeni olan dönemin aydınlarından Hersekli Hoca Kadri Efendi'den hürriyetperverlik konusunda ziyadesiyle etkilendi.

Mehmet Akif Ersoy'un 1910'daki nüfus kağıdı. (M. Uğur Derman koleksiyonu)

Ortaokulu bitiren Mehmet Ragif, bir sonraki öğrenimi konusunda annesiyle babasının arasında kaldı.
Emine Şerif Hanım, oğlunun medrese öğrenimi görmesini isterken, Mehmet Tahir Efendi'nin tercihi memur olmasından yanaydı.
Son söz babasınındı.
1885'te Mülkiye İdadisi'ne başladı.

Mehmet Akif Ersoy, Ziraat ve Baytar Mektebi öğrencisiyken... (M. Ruyan Soydan koleksiyonu)

Aynı okulun yüksek bölümüne devam ederken 1888'de babası Mehmet Tahir Efendi vefat etti.
Adı da o tarihten sonra değişti.
O zamanlar hicri takvim kullanılıyordu.
Mehmet Ragif, hicri takvime göre 1290'da doğdu.
Babası da 1290 anlamına gelen Arapça kökenli 'Ragif'i oğluna ikinci adı olarak verdi.
Ne var ki Ragif yaygın bir isim değildi.
Arkadaşları, kendisine Mehmet Ragif diye değil başka bir isimle hitap ediyordu.
Mehmet Akif...

Felaketler birbirini takip etti.
Babasız kalan aile, 1889'da meydana gelen büyük Fatih yangında evlerini de kaybedince sefalete sürüklendi.
İmdatlarına Mehmet Tahir Efendi'nin öğrencisi Mustafa Sıtkı yetişerek kül olan evlerinin bulunduğu arsaya küçük bir ev yaptırdı.
Artık bir evleri vardı ama annesi Emine Şerif Ham ile kız kardeşi Nuriye'nin geçimini sağlamalıydı.
Mehmet Akif, Mülkiye İdadisi'ni bırakarak o dönemlerde memurluk hakkı kazalmasında büyük paya sahip olan Ziraat ve Baytar Mektebi'ne kaydoldu.

Mehmet Akif o yıllarda;
* Bakteriyoloji öğretmeni Rıfat Hüsamettin Paşa'dan pozitif bilim sevgisi kazandı.
* Spora büyük ilgi duydu. Mahalle arkadaşı Kıyıcı Osman Pehlivan'dan güreş öğrendi. Güreş, yüzücülük, uzun yürüyüş, koşu ve gülle atma yarışlarına katıldı.
* Ziraat ve Baytar Mektebi'nden birincilikle mezun oldu.
* 6 ay içinde Kur'an-ı Kerim'i ezberleyerek hafız oldu

Aralarında Mehmet Akif Ersoy'un da olduğu Ziraat ve Baytar Mektebi öğrencileri, öğretmenleriyle görülüyor...

Mehmet Akif'in amacı okulu birincilikle bitirmek değildir.
Tek amacı bir an önce mezun olarak eli para tutan bir adam olarak annesiyle kız kardeşine rahat bir hayat sunmaktır.
Ta ki bir öğretmeninden aldığı bilgiye kadar.
O bilgi, okulu Ermeni bir öğrencinin birincilikle bitireceği üzerinedir.
Hırs yapan Mehmet Akif, günlerce ders çalışıp son sınavlarda en yüksek notları alarak birincilikle mezun oldu.

Tedavüle 1980'de giren 100 ₺'nin arka yüzü...

Mezuniyetinden sonra Mehmet Âkif,Fransızcası geliştirdi. Hazine-iFünun Dergisi'nde 1893 ve 1894'te birer gazeli, 1895'te ise Mektep Dergisi'nde 'Kur'an'a Hitab' adlı şiiri yayınlandı, memuriyet hayatına başladı.
Mehmet Akif, okulu bitirdikten hemen sonra günümüzdeki karşılığı Tarım ve Orman Bakanlığı olan Orman ve Vaadin ve Ziraat Nezareti'nde veteriner müfettiş yardımcısı olarak memurluğa başladı.
20 yıllık görevi sırasında Anadolu, Rumeli, Arnavutluk ve Arabistan'da bulunan Mehmet Akif, gezileri sırasında gerek yöre halkıyla temas kurmasından gerekse uzun yolculuklarda daha fazla okuma - yazma imka bulmasından dolayı edebiyatla daha iç içe olma şansına sahip oldu.

İslamcılığın, halkçılığın ve milliyetçiliğin bir havanda dövülerek ortaya çıkmış hali Mehmet Akif'ti.
Mehmet Akif'e göre medeniyetin gerçek kaynağı Müslüman Doğu'dur. Ona üstünlüğünü kaybettiren ise asırlardır süren cehalet, yozlaşma, sabırsızlık, tembellik ve kendine güvensizliktir.

Mehmet Akif Ersoy'un kızı Feride'ye gönderdiği imzalı fotoğrafı...

Mehmet Akif için edebiyat, halkın manevi ve ahlaki eğitiminde etkisi en büyük müessesedir. Her edebiyat mahallidir ve halka hitap eder.
Kısacası, sanat; sanat için değil, sanat; halk içindir.
Mehmet Akif 'in en önemli amacı, halk için halkın hayatı anlatan edebi eserler yazma üzerineydi.
İlham gelmesine inanmayan Mehmet Akif'in alamet-i farikası güçlü bir gözlem yetisine sahip olmasıydı.
Eserlerini gözlemlerinden elde ettikleriyle meydana getirdi.
Öyle olduğunu da şu cümleleriyle anlattı; 'Hayır, hayalle yoktur benim alışverişim, İnan ki her ne demişsem görüp de söylemişim'

Gözlem gücü de memurluk görevi sırasında Anadolu, Rumeli, Arnavutluk ve Arabistan'da bulunarak halkla iç içe zaman geçirmesiyle gelişti.
Edebiyat öğretmenliğiyle birlikte de gözlem gücünü kullanma yetisi olgunluk dönemine ulaştı.
Mehmet Akif, memurluk görevi nedeniyle İstanbul dışında olmadığı zamanlar 1906'da Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi'nde kompozisyon, 1907'de Çiftçilik Makinist Mektebi'nde Türkçe derslerini vermek üzere edebiyat öğretmenliği yaptı.

Mehmet Akif, 1898'de Tophane-i Amire veznedarı Mehmet Emin Beyin kızı İsmet Ham ile evlendi. 

Mehmet Akif Ersoy, 1929'da büyük oğlu Emin ve küçük oğlu Tahir ile... (M. Ruyan Soydan koleksiyonu)

Mehmet Akif ile İsmet Hanım'ın 5 çocuğu dünyaya geldi.
*Cemile
* Feride
* Suad
* Emin
* Tahir

Mehmet Akif Ersoy'un kızları Feride ile Suad...

II. Abdülhamid, 1877 - 1878 Osmanlı - Rus Savaşı' bahane ederek meclisi dağıtınca bütün anayasal haklar askıya alındı.
Mehmet Akif, 1908'de II. Meşrutiyet'in ilan edilmesine kadar süren II. Abdülhamid'in istibdâd rejiminin şiddetli bir muhalifiydi.
Muhalifliği nedeniyle dönemin rasathane müdürü Fatin Hoca'n da yönlendirmesiyle 11 arkadaşıyla birlikte İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye oldu.
* İstibdâd: Baskı

II. Abdülhamid (1842 - 1918)

Üyelik yemini şöyleydi;
'Cemiyetin bütün emirlerine, kayıtsız şartsız itaat edeceğim.'
Mehmet Akif, bu cümlelerle yemin etmeyi reddederek 'Cemiyetin sadece iyi ve doğru olan emirlerine kayıtsız şartsız itaat edeceğim' şeklinde yemin etti.
Ardından da İttihat ve Terakki Cemiyeti'ninŞehzadebaşı İlmiye Mahfeli'nde Arap Edebiyatı dersleri verdi.

Sırat-ı Müstakim Dergisi'nin ön kapağı...

II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi Mehmet Akif'in yazıların ve şiirlerinin geniş kitlelere ulaşmasını sağladı.
II. Meşrutiyet'in ilandan hemen sonra Sırat-ı Müstakim adlı derginin başyazarı oldu.
Derginin ilk sayısında Fatih Camii şiiri yayımlandı.
Sırat-ı Müstakim'in adı 8 Mart 1912'den itibaren Sebil'ür-Reşad olarak değişti.
Mehmet Akif, hemen hemen bütün şiirlerini bu iki dergide yazdı.
O şiirlerinden biri de II. Abdülhamid'i eleştirdiği 'İstibdâd'oldu.
Günümüz Türkçesiyle şiirin ilk dizesi şöyle;

Mehmet Akif, bir yandan öğretmenlik diğer yandan yayımcılık yaparken İstanbul'daki camilerde vaaz vermeye de başladı.
Vaazların teması, Mısırlı bilgin Muhammed Abduh'un etkisiyle benimsediği İslam Birliği'ydi.

Muhammed Abduh (1849 - 1905)

1913'te kurulan Müdafaa-i Milliye Cemiyeti'nin halkı edebiyat yoluyla aydınlatma amacı taşıyan neşriyat şubesinde Recaizade Ekrem, Abdülhak Hamid, Süleyman Nazif, Cenap Şahabettin ile beraber çalışan Mehmet Akif, 2 Şubat 1913'te BayezidCamii'nde, 7 Şubat 1913'te ise Fatih Camii'nde yaptığı konuşmalarında vatanseverlik çağrısında bulundu.

Mithat Cemal Kuntay'ın 1924'te Mehmet Akif Ersoy'a 'Asım' kitabı için verdiği davet. Süleyman Nazif, Cenab Şahabeddin, Abdülhak Hamid Tarhan, Samipaşazade Sezai. (M. Ruyan Soydan koleksiyonu)

Mehmet Akif'in yazıları ve şiirleri önce Umur-iBaytariye'den, ardından da Darülfünun müderrisliğinden kovulmasına neden oldu.
Sadece Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi'ndeki görevine devam edebildi.
Ne var ki Mehmet Akif gibi aydın ve vatanperver biri evde oturacak / oturtulacak değildi.
Evde oturtulmayacak kadar kıymetli biri olduğunun farkında olanlardan biri de Enver Paşa'ydı.

Enver Paşa (1881 - 1922)

Enver Paşa'n kurduğu, İslam Birliği oluşturma amacındaki Teşkilat-ı Mahsusa'dan aldığı teklif üzerine Şeyh Salih eş-Şerif et-Tunusi ile birlikte Almanya'ya giden Mehmet Akif, İngilizlerle birlikte Osmanlı Devleti'ne karşı savaşırken Almanlara esir düşen Müslümanların kamplarında incelemelerde bulundu.

Mustafa Kemal Paşa, Enver Bey, Emir Şekib Arslan, Şeyh Salih eş-Şerif et-Tunusi ve Abdülkadir el-Gannami Libya'daki direniş sırasında zafer için dua ediyor.

Kamptaki Müslümanları Osmanlı Devleti'ne karşı savaşman yanlış olduğu konusunda aydınlatmaya çalıştı.
Fransız ordusundaki Müslümanlara yönelik Arapça beyannameler yazdı. O beyannameler, uçaklarla cephelere atıldı.
Almanya dönüşünde bildiği en iyi iş için bir kez daha kağıdı kalemi eline aldı.
Gözlemlerini 'Berlin Hatıraları' adlı şiire dönüştürdü.

Mehmet Akif ile Şeyh Salih eş-Şerif et-Tunusi'nin incelemelerde bulunduğu kamplar...

* Teşkîlât-ı Mahsusa:
İttihat ve Terakki Cemiyeti bünyesinde Enver Paşa'ya bağlı olarak kurulan gizli teşkilat. Türkçü İslamcı siyasi görüşleri doğrultusunda, yurt içinde, yurt dışında, karşı - istihbarat ve propaganda çalışmaları yaptı.

Teşkîlât-ı Mahsusa'nın arması...

Teşkilat-ı Mahsusa, Mehmet Akif'e Almanya'dan döner dönmez yeni bir görev verdi.
Yeni görev yeri; Arabistan.
Görevinin içeriği; Arapları Osmanlı Devleti'ne karşı kışkırtan İngiliz propagandasıyla mücadele etmek için karşı propaganda yapmak.
Arabistan'daki görevi sırasında haberini aldığı Çanakkale Zaferi'nin coşkusuyla 'Çanakkale Destanı'nı yazdı.

Çanakkale Savaşı (1915 - 1916)

Arabistan dönüşünde iki ay Lübnan'da kalan Mehmet Akif, Necid Çölleri'nden Medine'ye adlı şiirinde bu seyahatini anlattı.
Lübnan'da yaşayan MekkeEmiriŞerif Ali Haydar Paşa'n davetiyle 1918'de bir kez daha bu ülkeye giden Mehmet Akif, Lübnan'dayken Şeyhülislamlığa bağlı Dâr-ülHikmet-il İslâmiye Cemiyeti başkatipliğine atandı. Ahmet Cevdet, Mustafa Sabri, Said Nursi gibi isimlerin kurduğu ve Osmanlı Devleti ile diğer İslam ülkelerinde çıkacak dini meseleleri halletmek, İslam aleyhindeki gelişmelere yat vermek amacıyla kurulan bu örgütte çalışırken bir yandan da Said Halim Paşa'n'İslamlaşmak' adlı eserini Fransızcadan Türkçeye çevirdi.

Mekke Emiri Şerif Ali Haydar Paşa'nın amcazadesi Şerif Hüseyin, Haşimi İmparatorluğu kurmak maksadıyla İngiliz ajan Lawrance'nin finansmanıyla Osmanlı Devleti'ne isyan edip kendini Halife ilan etmişti. (Lawrance, Şerif Hüseyin'in solunda görülüyor)

Bu dönemde Anadolu toprakları işgale uğramış; Mustafa Kemal Paşa'n Kurtuluş Savaşı' başlatmasıyla direnişe geçilmişti.
Bu harekete katılmak isteyen Mehmet Akif, Balıkesir'e giderek 6 Şubat 1920'de Zağnos Paşa Camii'nde çok heyecanlı bir hutbe verdi.
Halkın beklenmedik ilgisi karşısında daha birçok yerde hutbelerine devam etti.

Mustafa Kemal Paşa, Kurtuluş Savaşı'nda cephedeki askerleri denetliyor.

Mehmet Akif, milli mücadelenin önemini camilerde verdiği hutbelerle anlatmakla yetinmedi.
Çıkardığı Sebil'ür-Reşad'da yazdığı yazılarla halkın milli mücadele tarafında olması için uğraştı.
Zira o günlerde halk topyekün bir halde milli mücadele taraftarı değildi.
Hatta ortada bir milli mücadele olduğunu bilmeyenler azımsanmayacak kadar fazlaydı.
Çoğu kişi için o günlerde Mustafa Kemal Paşa, bir kaçaktı ve Osmanlı Devleti'ne karşıydı.

Mehmet Akif Ersoy'un 26 Kasım 1929'da Hilvan'dan torunu Ferda'ya gönderdiği imzalı fotoğrafı. (M. Ruyan Soydan koleksiyonu)

Mehmet Akif, gerek verdiği vaazlarda gerekse yazdığı yazılarda Kurtuluş Savaşı' desteklemesi nedeniyle 1920'de Dâr-ül-Hikmet Ül-İslâmiye Cemiyeti'ndeki görevlerinden azledildi.

Zağnos Paşa Camii

Artık İstanbul'da rahat etme olanağı kalmayan Mehmet Akif, oğlu Emin'i yana alarak Anadolu'ya geçti.
Mustafa Kemal Paşa'dan Sebil'ür-Reşad'ı Ankara'da çıkarması için davet alan Mehmet Akif, TBMM'nin açılışın ertesi günü olan 24 Nisan 1920'de Ankara'ya vardı.
Bir süre sonra ailesini de yana aldırdı.

TBMM, 23 Nisan 1920'de dualarla açıldı.

Mustafa Kemal Paşa, Mehmet Akif'in milletvekili olması istiyordu.
Haziran'daki seçimde Burdur'dan, temmuzdaki seçimdeyse Biga'dan milletvekili seçildi. Burdur milletvekilliğini tercih eden Mehmet Akif, 1920 - 1923 arasındaki 1'inci TBMM'de iki yıl görev yaptı.

TBMM 1'inci dönem milletvekillerinden bazıları... 

Mehmet Akif'in asli görevi şuydu; halkı Milli Mücadele konusunda bilinçlendirmek.
Tıpkı milletvekili olmadan önce yaptığı gibi.
Bu amaçla önce Konya Ayaklanması' önlemek için halka öğütler vermek üzere Konya'ya gitti. Çok çaba gösterse de ayaklanmayı engelleyemedi.
Akabinde Kastamonu'ya giderek Nasrullah Camii'nde verdiği vaaz metin haline getirilip Diyarbakır'da basıldı. Sonra da tüm vilayetlere ve cephelere dağıtıldı.

Mehmet Akif'in Kastamonu'da milli mücadeleye destek çağrısını yaptığı Nasrullah Camii...

Bu sıralarda Sebil'ür-Reşad'ı birlikte çıkardığı Eşref Edip, derginin klişesini de alıp Mehmet Akif ile buluşmak üzere İstanbul'dan ayrılıp Kastamonu'ya gitti.
Sebil'ür-Reşad'ın 464 ve 466'ncı sayıları Kastamonu'da yayımladılar. 464'üncü sayı o kadar ilgi gördü ki birkaç kere basılıp Anadolu'ya dağıtıldı. 467'nci sayıdan itibaren ise yayıma Ankara'da devam edildi.
Sebil'ür-Reşad'ın etkisi o kadar büyüktü ki, yaydığı yoğun duyguların hakimiyetindeki Türk halklarını etkilemesinden korkan Rusya, derginin ülke sırları içine girmesini yasakladı.
Sebil'ür-Reşad, Rusya için sakıncalı bir dergi haline geldi.

Sebil'ür-Reşad Dergisi

Ankara'da gündem Yunan Ordusu'nun ilerleyişiydi.
Yunanlıların Ankara'ya girme riskine karşı TBMM'nin Kayseri'ye taşınması hazırlıklarına başlandı.
Mehmet Akif, taşınmaya şiddetle karşı çıktı.
Taşınmanın moral bozacağını, bunun sonucunda dağılma yaşanacağını düşünen Mehmet Akif, Sakarya'da yeni bir savunma hattı kurulmasını önerdi.
Teklifi tartışılıp kabul edildi.
TBMM, Kayseri'ye taşınsaydı acaba neler olurdu?
Belki de Milli Mücadele dağılıma uğrayacak Cumhuriyet'in kurulmasına uzanan yola hiç girilemeyecekti.

İSTİKLAL MARŞI'NI YARIŞMAYA NEDEN SOKMADI?
Kuvay-ı Milliye ile sivil halk gerek cephede gerekse işgal edilen köylerde, kasabalarda ve şehirlerde savaşıyordu.
Asker sayısı, teçhizat, yiyecek sırlıydı.
7 düvele karşı verilen mücadele göz önünde bulundurulduğunda yok gibiydi.
Ama milletin bağımsızlığa olan inancı çoktu.
Ve o inancı kelimelere döküp, yazdıklarıyla milli mücadele şevki, güzel günler için umut verecek vatansever şair de çoktu.

Bu amaçla Ulusal Marş Yarışması düzenlendi.
Dikkat çekici nokta, Mehmet Akif'in şiir göndermeyerek yarışmayı görmezden gelmesiydi.
Çünkü ödül, 500 ₺'ydi.
Mehmet Akif, para ödüllü bir yarışmaya şiir göndermek istemedi.
Dönemin Milli Eğitim BakaHamdullah Suphi Bey, Mehmet Akif'in yakın arkadaşı Hasan Basri Bey'e ricada bulundu; 'Kendisinin şiir göndermesini arzuluyoruz.'
Mehmet Akif, yarışmaya katılmayı kabul etti.
Bunun üzerine kimi şairler şiirlerini yarışmadan çekti.

Hamdullah Suphi Bey (1885 - 1966)

İstiklal Marşı, 17 Şubat 1921'de Sırat-ı Müstakim ve Hâkimiyet-i Milliye'de yayımlandı.
1 Mart 1921'de ise Milli Eğitim Baka Hamdullah Suphi Bey (Tanrıöver) tarafından TBMM'de okundu.
Milletvekillerinin hangi şiiri seçecekleri belliydi ama yine de yarışman son başvuru günü beklendi.
Mehmet Akif'in şiiri 12 Mart 1921 Cumartesi günü saat 17.45'te ulusal marş olarak kabul edildi.

İstiklal Marşı'nın geniş kitlelere yazılı olarak ilk kez ulaştığı gazetelerden biri de Kastamonu'da yayımlanan Açıksöz Gazetesi oldu.

Mehmet Akif, ödül olarak verilen 500 ₺'yi adı sonradan Kızılay olarak değiştirilen Hilal-i Ahmer bünyesinde kadın ve çocuklara iş öğreten, cepheye elbise diken Dar'ül Mesai Vakfı'na bağışladı.

Hilal-i Ahmer'in sağlık heyeti ve onların tedavi ettiği Kurtuluş Savaşı'nda yaralanan askerler.

1921'İN 500 ₺'Sİ GÜNÜMÜZÜN KAÇ ₺'Sİ?
1921'de milletvekili aylık ödeneği 200 ₺, memur maaşı ise 40 ₺ düzeyindeydi. Yani Mehmet Akif Ersoy'a ödenen 500 ₺ vekillerin 1 aylık kazancının 2.5 katıydı.
Bir başka hesapla 1921'de 500 ₺ ile 20 Reşat Altını alınabiliyordu.
Günümüzde Reşat Altını 2 bin 200 ₺.
Kısacısı; 1921'in 500 ₺'sinin günümüzdeki karşılığı 44 bin ₺.

İstiklâl Madalyası ile ödüllendirilen Mehmet Akif, 1922'de sağlık gerekçesiyle milletvekilliğinden istifa etti.
1923'ün Mart ayın son günlerinde ortadan kaybolan yakın arkadaşı Trabzon Milletvekili Ali Şükrü'nün Mustafa Kemal Paşa'n Muhafız Alayı KumandaTopal Osman tarafından öldürüldüğünün anlaşılması üzerine kendine yeni bir yurt bulması gerektiğini hissetti.

Topal Osman (1883 - 1923)

Bir süredir kendisini Mısır'a davet eden Mısır Hıdivi Abbas Halim Paşa'ndavetine uyarak kış ayları Mısır'da geçirmeye başladı.
Mehmet Akif, bu arada Kur'an-ı Kerim'in mealini hazırlamak için Diyanet İşleri Başkanlığı ile anlaşma imzaladı.

Mehmet Akif, Abbas Halim Paşa ve beraberindekilerle birlikte piramit gezisinde görülüyor...

Mehmet Akif, 1926 kışından sonra Mısır'dan dönmedi. Kahire yakınlarındaki Hilvan'a yerleşti. Burada adeta inzivaya çekilerek Kur'an-ı Kerim'in Türkçe meali üzerindeki çalışması sürdürdü.

Mehmet Akif Ersoy'un 26 Aralık 1956'da ölümünün 20'inci yılına özel basılmış pullar (K. Yusuf Ünal koleksiyonu)

Türkiye'de Türkçe ezan, Türkçe ibadeti içeren ulusal din projesinin hayata geçirileceğini öğrenince çalışması sonlandırarak 1932'de Diyanet İşleri Başkanlığı ile olan sözleşmesini feshetti.
Diyanet İşleri Başkanlığı, bunun üzerine Kur'an-ı Kerim'in Türkçe meali çalışması için bu görevi Elmalılı Hamdi Efendi'ye verdi.

Elmalılı Hamdi Efendi (1878 - 1942)

Mehmet Akif, Mısır yıllarında Kahire'deki'Câmiat-ülMısriyye' adlı üniversitede Türk Dili ve Edebiyatı dersleri verdiği sıralarda siroz hastalığına yakalandı.
Hava değişikliğinin iyi geleceği düşüncesiyle önce Lübnan'a, sonra da Antakya'ya gitti.
17 Haziran 1936'da tedavi için İstanbul'a döndü.

Mehmet Akif Ersoy'un 1936'da Nişantaşı Sağlık Yurdu'nda çekilmiş fotoğrafı. (M. Ruyan Soydan koleksiyonu)

27 Aralık 1936'da Beyoğlu'ndaki Mısır Apartma'nda hayatı kaybetti.
Edirnekapı Mezarlığı'ndaki kabri vefatından iki yıl sonra, üniversiteli gençler tarafından yaptırıldı.
1960'ta yol inşaatı nedeniyle kabri Edirnekapı Şehitliği'ne nakledildi.

Mehmet Akif Ersoy'un cenaze töreni (M. Ruyan Soydan koleksiyonu)

MEHMET AKİF ERSOY'UN KİTAPLARI
Kitaplarının genel adı 'Safahat'tır.
Birinci kitabın dışında diğerlerinin ayrıca birer adı daha bulunmaktadır.

2011...
Mehmet Akif Ersoy'un ölümünün 75'inci ve İstiklal Marşı'nın kabulünün 90'ıncı yılı olması nedeniyle Başbakanlık tarafından 'Mehmet Akif Ersoy Yılı' olarak ilan edildi.

Mehmet Akif Ersoy'un en belirgin özelliklerinden biri de sözünün eri olmasıdır.
Yapamayacakları için söz vermeyen Mehmet Akif Ersoy, söz verirse onu mutlaka yerine getirirdi.
Örneğin;
Veterinerlik Fakültesinde sınıf arkadaşı ve dostu Hasan Efendi ile çoluk çocuk sa­hibi olurlarsa kalan, ölenin çocuklarına bakacaktı.
Hasan Efendi, vefat eder.
Mehmet Akif Ersoy, Beylerbeyi'ndeki evinde eşi ve 5 çocuğuyla kıt kanaat geçiniyordu. Ersoy, Hasan Efendi'ye verdiği sözü tutarak dostunun yetim kalan 3 çocuğuna baktı.