Diyabetli tanıdığınıza bu yazıyı okuyun!

DİYABET benim için hassas bir konu çünkü diyabetle yaşamayı öğrendiğinde hayatın sağlıklı ve güzel, bir türlü öğrenemediğindeyse çekilmez olabiliyor. Doktora giden ve şeker hastası olduğunu öğrenen teyze bunun ne olduğunu ayrıntılı bilmediği için korkuyor, sadece ilaçlarını alarak hayatını sürdürmeye çalışıyor. Bu konuda bilgi seviyemiz çok düşük. O teyze, ne yemesi gerektiğini bilmiyor. İlaç kullansa da beslenmesi değişmediğinde kendini çok koruyamayacağını bilmiyor. Diyabeti öğrenmek gerekiyor ama devlet hastanelerinde buna vakit yok. Herkesin özel hekime ve diyetisyene gitme şansı da yok. Peki ne olacak?

BİRBİRİMİZE DESTEK OLMALIYIZ

Yazdığım notları okuyun ve okuması olmayanlara anlatın. Birbirimize destek olursak bu işi birkaç adım ileriye götürebiliriz. Şekerle anlaşmayı bilmek gerekiyor. Mahalledeki sağlık ocağından, aile hekiminden, hemşireden destek almak ayıp değil. Bu sizin hakkınız! Neden mi bunları yazıyorum? Sokakta konuştuğum teyzeler şeker hastası olduklarını ama doğru düzgün hekim kontrolünde olmadıklarını, doktorun onlarla ilgilenecek vakti olmadığını, muayenesiz ilaç yazdığını, ne yiyip ne içecekleri hakkında sadece ‘Şekeri kes’ şeklinde bir bilgileri olduğunu anlatıyorlar.

Diyetisyene yönlendiren doktor var ama diyetisyene giden de var gitmeyen de. Gidip 15 dakikada ne yapacağını dinleyip doğal olarak hiçbir şey anlamayan da var. Oturup o teyzeye anlatmak lazım. Şimdi diyabeti olan birinin yapması gerekenleri sıralayalım:

DİYABETİ OLANLARA 20 ALTIN ÖNERİ

1- Diyabet için özel yemekler gerekmez. Evde pişen sebze yemekleri uygundur. Zeytinyağlılar, et seçenekleri, salatalar, yoğurt ve yoğurtlu seçeneklerde zaten sorun yok.

2- Yenmemesi veya az yenmesi gerekenler glisemik endeksi yüksek olan gıdalar. Bunları haftada veya 15 günde bir yiyebilirsiniz. Glisemik yüke dikkat etmek şart! Yani muz, incir, üzüm, patates, beyaz un, makarna yerken miktarına dikkat edin.

3- Şekerinizi takip eden bir hekim olmalı ve yılda 1-2 kez muayeneye gitmelisiniz. Tahliller her şeyi anlatabilir.

4- Mutlaka bir beslenme uzmanı/diyetisyenle çalışıp diyabette beslenmeyi öğrenin. Devlet hastanesindeki bir diyetisyene gittiyseniz tekrar gitmek için ne zamana rahat bir randevu alabileceğinizi sorun.

5- Diyabetten korkmayın ama yapılacakları iyi öğrenin.

6- Kilonuz fazlaysa mutlaka zayıflayın. Hızlı olması gerekmiyor, başta direnebilir de. Vazgeçmeyin! Her 1 gram yağ kaybı sizin diyabetle iyi anlaştığınızı gösterir.

7- Şekerinizi başta düzenli olarak sonra da ara ara ölçün. Yükseldiğinde ve özellikle de düştüğünde ne yiyeceğinizi öğrenin. Kendiniz yapamıyorsanız çocuklarınızdan, eczaneden, en yakın sağlık ocağından yardım isteyin.

8- Diyabette en sık görülen sorun şekerin düşmesi yani hipoglisemidir. Burada sık yapılan hata şekerin hızlı yükselmesi için çay şekeri, meyve suyu, dondurma gibi bir besin tüketmektir. Şekerin çabuk yükselmesi için 1 avuç şeker yemek veya 3 dondurmayı üst üste yemek doğru değil.

9- Şekerinizi hangi alışkanlıkların yükselttiğini, hangilerinin düşürdüğünü keşfedin. Yanlış davranışları değiştirmelisiniz. Liste yapın.

10- Her besin grubundan yeteri kadar alın. Meyveleri hayatınızdan çıkarmayın ama kaç tane yemeniz gerektiğini sorun.

11- Öğünlerde yediğiniz sebze-salata ve yoğurt şekerinizi dengelemede yardımcıdır. Her öğünde olmalı.

12- Kalori tek başına anlamsız. Glisemik endeksi düşük besinler seçerseniz karın çevresindeki yağlar daha hızlı gider. Bu da bizim istediğimiz haber çünkü ensülin hormonunun sakinleştiğini gösterir.

13- Asla öğün atlamayın, aç kalmayın. 2-3 saatte bir öğün tüketin.

14- Popüler diyetlere kapılmayın.

15- Hayatınızda mutlaka egzersiz olsun. Spor salonuna gitmeniz şart değil. Sizi zorlamayacak bir yürüyüş yapın. Yürüyüş öncesinde ve sonrasında şekerinizi ölçün. Yanınıza ara öğün ve su alın. 30-60 dakika arasındaki yürüyüşler sizin için uygundur.

16- Beyaz ekmek, beyaz pirinç, beyaz makarna yemeyin. Esmer ekmek, bulgur, yulaf yiyin. Evdeki hamurişlerini tam buğday unundan veya çavdar unundan yapın.

17- Doymuş yağ tüketimini azaltın. Yağlı et ve süt ürünleri, yağlı peynir, tereyağı, kuyrukyağı, kaymak tüketimini azaltın. Sağlıklı yağları yani zeytinyağı, bitkisel yağlar, ceviz, badem, fındık, avokado, zeytin tüketin.

18- Porsiyon kontrolü üzerine çalışın. TV karşısında yemek yiyorsanız, işyerinde ayakta atıştırıyorsanız, sokakta yiyorsanız ihtiyacınızdan fazla yiyor olabilirsiniz. Eve misafir geldiğinde azar azar hazırlık yapın. Onlar gidince tüm poğaçalar size kalmasın.

19- Meyve dışındaki şekerleri hayatınızdan çıkarın. Canınız tatlı istediğinde diyabetik olanları tercih edin. İçinde şeker olmayan, tatlandırıcılarla yapılanları tüketin. Dyabetik reçelleri, çikolataları deneyebilirsiniz. Kilonuz fazlaysa bunları çok fazla yemeyin.

20- Çay ve kahveyi şekersiz içemiyorsanız tatlandırıcı deneyin. Evdeki kek, kurabiyeler için de tatlandırıcılardan faydalanın.