Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

        Merkez Bankası, 4 Ağustos'ta yaptığı olağanüstü toplantıyla para politikasında ani bir değişikliğe giderek politika faizini düşürmüş ve TL piyasasında gecelik borç alma faizini yüzde 5'e çıkararak faiz koridorunu daraltmıştı. Bu hareketin amacı, risk iştahı azalan yabancı sıcak paranın Türkiye'den çıkışını önlemekti.

        Bu kararlar sonrasına ilişkin eylül ayı ödemeler dengesi raporu geçen hafta açıklandı. Merkez Bankası'nın ağustostaki politika değişikliğinin, cari açığa etkisinin ne yönde olduğunu görmek için iki aylık süre yeterli olamaz. Ama ağustos kararlarının olmasa da geçen yılın kasım ayından bu yana izlenen politikaların hâlâ güvenilir bir sonuç üretemediğini rahatlıkla söyleyebiliriz. Cari açığın temmuz ve ağustostaki düşüşten sonra yeniden 6.76 milyar dolar düzeyine fırlaması, ekonomi yönetiminin sözlerinin aksine, durumun hâlâ vahim olduğunu gösteriyor.

        Para politikasındaki değişikliklerin sıcak para üzerindeki etkilerini görmek için ise fazla uzun bir süreye gerek yok. Merkez Bankası'nın TL piyasasında borç alma faizini yükseltmesinin, en hızlı ve en fazla etkileyeceği kalem, yabancıların mevduat olarak getirdiği paralar. Ağustosta yabancıların mevduat yoluyla getirdiği döviz miktarı 500 milyon dolarlık artışla 1.99 milyar dolara yükselmiş. Ama bu etki kalıcı olmamış ve eylülde yabancı mevduatında tam tersine 417 milyon dolarlık bir çıkış yaşanmış. Yani eylülde yabancı mevduatında arzulanan etkinin tam tersi bir gelişme yaşanmış.

        Yabancıların hisse senedi ve bonodan oluşan portföy yatırımları alanında ise hem ağustosta, hem de eylülde net çıkış var. Yabancıların portföy yatırımlarında ağustosta 1.34 milyar dolar çıkış yaşandı. Bu miktar eylülde 3.11 milyar dolara fırladı. Özetle yabancı portföy yatırımlarında da arzu edilenin tersi bir gelişme var.

        Bu veriler, Merkez Bankası'nın ağustos kararlarının yabancılar üzerinde umduğu etkiyi yaratamadığını gösteriyor. Bunun temel nedeni de cari açık konusundaki başarısızlık. Bu yüzden yabancı fonlar artık Merkez Bankası'nın faizinden çok, cari açığın doğurduğu kırılganlığın kendileri için yaratacağı risklere bakıyorlar.

        Merkez Bankası arzuladığı etkiyi, yabancı sıcak para üzerinde değil ama yerli sıcak para üzerinde yaratmış gözüküyor. Bankalar temmuzda 3.65 milyar doları, ağustosta ise 1.94 milyar doları mevduat olarak dışarı çıkarmıştı. Eylülde ise akım tersine döndü ve bankalar yurtdışında mevduat olarak tuttukları 3.77 milyar doları yurtiçine getirdiler. Reel sektör de eklendiğinde eylülde özel kesimin yurtdışından getirdiği mevduat miktarı 4.3 milyar doları buldu. Bu para, 2.63 milyar dolara ulaşan kaynağı belirsiz dövizle birlikte eylül cari açığını finanse etmeye yetti.

        Bu arada özel kesimin cari açığı finanse etmek için yurtdışından borçlanması da devam etti. Özel sektörün dış kredi borçlanması eylülde, önceki iki aya göre artarak 2.59 milyar dolara çıktı. Bunun da 2.36 milyar dolar ile yüzde 91'ini kısa vadeli borçlar oluşturuyor.

        Cari açığın finansmanına yabancı katkısı azalıyor. Yerleşiklerin yurtdışında tuttukları döviz ile cari açığın finanse edilmesinin bir sınırı var. Kaynağı belirsiz döviz girişine de güvenme imkânı yok. Bu şartlar altında döviz piyasası baskı altında kalmaya devam edecektir. Burada yaşanabilecek tıkanıklıklar da kur ve faizde hızlı yükselişe, ithalat ve ekonomide ise hızlı daralmaya yol açabilir.

        Diğer Yazılar