Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

        KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com

        4-11 Ekim 2013 tarihleri arasında düzenlenen 50. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali, bu sene ulusal programından ziyade uluslararası programıyla dikkat çekecek gibi. Engin Ertan ve Yeşim Tabak’ın program danışmanlığıyla dinamizm kazanan bu kol, 2013’te uluslararası festivallerde öne çıksa da bize uğramayan yabancı filmlerin bir kısmını ilk kez Antalya seyircisi ile buluşturacak. Bunun yanında dün 50. yılına özel ve manalı bir törenle açılan etkinliğin ulusal ana yarışmasında “Mavi Ring” ve “Uvertür” gibi iki amatör filmin yer alması, benim adıma en baştan bir ‘önyargı’ oluşturuyor. Festivalin ulusal yarışma filmleriyle ilgili değerlendirmelerime kapanış töreninin yapılacağı 11 Ekim’e kadar devam edeceğim.

        Antalya Film Festivali, 50. yılına dün gece Cam Piramit’teki özel törenle start verdi. Bu senenin konusu da zaten 1. Antalya Film Şenliği’nin ödüllerinin yeniden takdim edilmesinin katkısıyla yükselen Yeşilçam şöhreti akını oldu. Bu konsepte uygun tören, üç saate yaklaşan süresinde bir ünlüler geçidine dönüşürken, bu dönemde yaşam boyu başarı ödülü alanlar da unutulmadı. Ama sadece bu konuya uygun filmlerin ve yarım yüzyıllık tarihe damga vuracak yerli eserler ile anılacak bir program yok karşımızda. O konuda “Acı Hayat” (1963), “Gurbet Kuşları” (1963), “Yarın Bizimdir” (1963), “Ağaçlar Ayakta Ölür” (1964), “Kızgın Delikanlı” (1964) gibi festivalin ilk rekabetçileri seçenek olarak önümüze seriliyor.

        Klasik bölümler çok yönlü

        Ancak esasen ‘Pelikülün İzinde’ ve ‘68’den Bugüne’ gibi bölümler eşliğinde eş zamanlı olarak dünya sineması örneklerinin ve klasiklerin de kendine bir platform bulması önemli. Bunlardan ilki kapsamında Balkanlar ve Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde ilk filmi üreten ve ilk kamerayı bulan Manaki Kardeşler’in Türkiye’de çektikleri filmlerden bir toplama seyircilerle buluşacak. Bu gece sekizde 60 dakikalık bir seçkiyle seyircilerle buluşacak bu sessiz kısa filmler kaçmaz derim.

        Türk sineması için ‘öncülük’ vazifesi gören bu Makedonya Sinemateği’nden alınan arşivlik görüntüler, başka yerde karşınıza çıkmayabilir. Bunun yanında sözünü ettiğim ikinci bölümde de Engin Ertan ve Yeşim Tabak’ın küratörlüğünde oluşturulmuş ve yıllar önce İstanbul Film Festivali’ndeki benzer bölüme benzeyen, doyumsuz bir başka seçki var. Gezi Parkı başta olmak üzere eylemlerin, direnişlerin, asi ruhun ve siyasi boykotların arttığı bir döneme böyle bir başlığın denk getirilmesi anlamlı.

        Gregg Araki’den Věra Chytilová’ya uzanan bu seçki, bir sinema tarihi koleksiyonu gibi. Bu bildiğimiz klasiklerin yanına “Bizim de Günümüz Gelecek” (“Notre Jour Viendra”, 2010) gibi umut vaat eden bir yönetmeni ve onun şiddete yaklaşımını bulunduran yeni bir filmin, bizde hiçbir festival görmemiş bir yapıtın eklenmesi de ayrıca sevindirici. ‘Hindistan Sineması 100 Yaşında’ bölümü ise Satyajit Ray’in “Yasak Aşk”ının (“Charulata”, 1964) yenilenmiş dijital kopyasıyla ayrı bir ivme kazanıyor.

        Uluslararası yarışma seçkisi, gömülü hazine kıvamında

        Uluslararası seçkinin derinlerine inince yarışmanın da son yılların en kalitelisi olduğu söylenebilir. Bana göre yurt dışı festivallerde izlediklerim arasında 2013’ün en iyilerinden “Tuhaf Kedicik” (“Das Merkwürdige Kätzchen”, 2013) ve “36” (2012) bu bölümde mevcut. Özellikle bu iki ilk film bir şekilde görülmeli. Alman veya Tayland sinemasının bir daha rastlanmayacak medarı iftiharları gerçekten. Sinemada 70 dakikanın üzerine çıkmadan da mucizeler yaratılabileceğini kanıtlıyorlar.

        Bunların yanına Corneliu Porumboui ve Ari Folman gibi yönetmenlerin benim beğendiğim son filmlerinin eklenmesi yarışmayı daha da çekici hale getiriyor. Barbara Albert’in izleyemediğim yapıtı “Ölüler ve Yaşayanlar” (“Die Lebenden”, 2012) ise ayrı bir seçenek oluşturuyor. Ayrıca ‘Uluslararası Yarışma’ bölümünün ‘Türkiye’de ilk gösterim’ ağırlıklı seçkisinin nadide eserlerinden olmaya da aday.

        Alışık olduğumuz yabancı filmlerin gösterimleri ve ulusal prömiyerler

        Tabii ki alışık olunduğu gibi bunların yanına geleneğe uyan diğer festivallerle paralel, ‘bildiğimiz yönetmenlerin filmleri’ ya da ‘Cannes’dan, Berlin’den ödüllü eserler’ gösterimleri ekleniyor. Bu kategoriden “Mavi En Sıcak Renktir”i (“La Vie d'Adèle: Chapitres 1 & 2”, 2013) en öne atabilirim. Elbette programın dağınık ama çeşitli bölümleri, eleştirilebileceği gibi belli kişileri de tatmin edebilir.

        Buradan Türk filmlerine geçersek bu sene ulusal yarışma gösterimlerinin yanına ulusal prömiyerlerin önceki yıllardan daha baskın bir şekilde eklendiğini görebiliyoruz. 10 yarışma filminin yanında ön jürinin elediği dokuz eser de festival kapsamında gösterilecek. Böylece ‘neler elenmiş, neler seçilmiş?’ sorusu daha şeffaf bir tartışmaya açılabilecek. Elbette Semir Aslanyürek, Biket İlhan ve Atıl İnaç’ın Adana Altın Koza Film Festivali’ne seçildiği için elenen filmleri de bu listede mevcut.

        “Mavi Ring” ve “Uvertür” iki amatör ilk film

        Ana yarışma filmleri gibi festival boyunca değerlendireceğim kategoriye geçince ise aslında en baştan bir trajik tablo ortaya çıkıyor. Üç ürününü izlediğim bu seçkinin filmlerinden ikisi, Nisan’da 32. İstanbul Film Festivali’nin ‘Yeni Türkiye Sineması’ bölümüne zar zor giren iki ilk film. Yani yarışmadan reddedilip yan bölüme alınarak ‘kenar süsü’ olarak görülen yapıtlardan olmuşlardı. “Mavi Ring” ve “Uvertür”, gerçek anlamda amatör işler. Burada yer almaları ise geçen senenin ulusal yarışma galibinin amatör olmasıyla ilintili olabilir tabi. O yüzden böyle bir şeye şaşırmıyoruz.

        “Mavi Ring”in hali ise, Melvin Van Peebles’ın Afro-Amerikan sinemasını ‘siyahi istismar müzikali’ “Don’t Play us Cheap” (1973) ile kalkındırmak isterken içine düştüğü gülünç duruma benziyor. Tek fark burada işin boyutunun anlamsız bir radyo tiyatrosuna kadar uzanması. Eğer böyle bir kol varsa, bana kalırsa bu filmle temsil edilmesi o geleneğe de zarar verecektir. Kürt istismar filmlerinin doğmasını tetikleyecektir. Etnik kökenlerin haklarını savunmak ile sömürmek arasındaki ince çizgi kolayca kaybolacaktır. Son dönemin politik yaklaşımının peşine takılan “Jin” (2013), “Babamın Sesi” (2011), “İki Dil Bir Bavul” (2008) ve “İz” (2011) gibi üretimlerin değerini arttıracaktır.

        Yarışmanın bir diğer merak konusu ise Atalay Taşdiken, Mehmet Bahadır Er-Maryana Er Gorbach, Ramin Matin gibi ikinci veya üçüncü filmlerini izleyeceğimiz sinemacıların ne yapacağı konusu. Aslında üst paragrafta bahsettiğim seviyedeki ilk filmlerin varlığı bana kalırsa Taşdiken’in “Meryem”inin (ne kadar filmi beğenmesem de) önünü açabilir. Festivalin ulusal gösterimleri ile ilgili yorumlarıma 11 Ekim gecesi düzenlenecek ödül törenine değin devam edeceğim.

        Kerem Akça’nın uluslararası/ulusal festivallerde izleyip 50. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde önerdiği 10 yeni film:

        1-Sen Aydınlatırsın Geceyi

        2-Tuhaf Kedicik (Das Merkwürdige Kätzchen / The Strange Little Cat)

        3-Mavi En Sıcak Renktir (La Vie d'Adèle: Chapitres 1 & 2 / Blue is the Warmest Color)

        4-36

        5-Sadece Aşıklar Hayatta Kalır (Only Lovers Left Alive)

        6-Son Şans (The Congress)

        7-Bükreşe Gece Çöktüğünde ya da Metabolizma (Când Se Lasa Seara Peste Bucuresti Sau Metabolism / When Evening Falls on Bucharest or Metabolism)

        8-Sen Şarkılarını Söyle (Inside Lleywn Davis)

        9-Köpeğim ‘Killer’ (Môj Pes Killer / My Dog Killer)

        10-Sefertası (Dabba / The Luncbox)

        Kerem Akça’nın 50. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde önerdiği 5 klasik film:

        1-Papatyalar (Sedmikrásky / Daisies)

        2-Easy Rider

        3-Doğruyu Seç (Do the Right Thing)

        4-Kutlama (Jubilee)

        5-Yaşamın Dibi (The Living End)

        Diğer Yazılar