Aşk ve Faşizm
Julia Kristeva’nın metinler arasılık anlayışına göre, her metin alıntılar mozaiği olarak inşa edilir; her metin bir diğerinin emilmesi ve dönüştürülmesidir; metinlerin devşirimidir. Aşk ve Faşizm disiplinler arası, metinler arası, çok kültürlü, zengin ve yepyeni bir metin. Ne de olsa Yeşim Özsoy Gülan, Gianina Cărbunariu (Romanya), Linda McLean (İskoçya) ve Helena Tornero (İspanya) gibi hepsi ödüllü yazarlar bir araya gelmiş ve bu metni yaratmışlar. Yönetmenliğini Yeşim Özsoy Gülan’ın yaptığı oyun kadına yüklenen sosyo-kültürel değerleri ve kimliğini tayin eden göstergeleri yalın, direkt ve çarpıcı bir dille anlatıyor. Dört kadın yazarın interaktif çalışmasıyla yaratılan yapının birbiriyle uyumlanan özneleri çoklu zorlukları olanağa çevirmeyi başarıyor. Her birinin başlıca zengin önermeler sunduğu dört metinden tek bir oyun yaratan Yeşim Özsoy Gülan sert gerçeklerden naif, yumuşak ve iddialı bir kurgu oluşturuyor. Dört oyun birbirini işaret ederek tek vücutlu bir yapıya kavuşturuluyor, böylelikle özneler soyutlanarak somut gerçeği kadifeli bir incelikle şifreliyorlar. Üretilen anlamlar sürekli çatışmalarla inşa ediliyor, yıkılıyor ve yeniden inşa edilerek karşılaştırmalı kadın mitleri analize yeni kapılar açıyor.
Oyun Hegelci diyalektik bir yaklaşımla ürettiği anlamları zıtlıklar ve ikilikler üzerinden inceliyor ve seyirciyi de çoklu düşünmeye zorluyor. Sahnedeki 8 kadın karakterin zıddı, yakını ve negatifi de gösterilerek diyalektik ilişkiler değerlendiriliyor. Aydınlık/karanlık, açıklık/kapalılık, özgürlük/tutsaklık, sahiplik/yoksunluk, aşk/nefret gibi ikilikler ve zıtlıklar aracılığıyla arayanın istediği anlamların çoğunu tatmin edebileceği geniş ve verimli bir metin söz konusu. Bu arada ikili anlam önermeleri nedeniyle her fikrin kendi eleştirisini de yapması ise oyunun hediyesi gibi iyi geliyor. Yani metne yüklenen anlam ve metinden çıkarılan anlamın karşıtı birlikte sunuluyor. Seyircinin tarihi, sosyal ve toplumsal dağarcığını kalbinden yakalayan ve kontrol eden metin, kadının asıl duygusunu ve düşüncesini arıyor, aratıyor. Kadına atfedilen değer ve değersizliklerin orijinine iniliyor. Karakterler ve gerçeğiyle ilgili anlamın orijinal mi yüklenen mi yoksa asıl mı olduğu soruları enerjik, tempolu ve yürekli bir dille estetize edilerek veriliyor.
Sembolik varlıklara dönüştürülen kadınlar, sosyal ve kültürel fenomenlere çomak sokuyor ve işaretleri, sembolleri ve göstergeleri lime lime didikliyor. Karakterler öncelikle işarete dikkat çekiyor, sonra işaretin işaret ettiğini belirliyor ve en sonunda işareti kullananlar gösteriliyor. Kadınları sınıflandıran sembol, simge ve işaretlerin yükleri ikilikler vesilesiyle eleştiriliyor. Oyunun en heyecan ve umut veren mesaj ise tüm sembollerin ve şifrelerin statik olmadığını müjdelemesi oluyor. Keyfi ve çıkarcı toplumsal baskıların kadınların kişisel örgütlenme yeteneğiyle aydınlığa kavuştuğu çerçeveler ciddi ve büyüleyici sahnelerle şiirselliğe bürünüyor. İşlenmiş ve bağlayıcı kodlar oyun kadınları, yani bizleri konuşuyor.
Özetle Aşk ve Faşizm görsel şölen tadında sahnelerle ışık gölge, aydınlık karanlık ve açıklık kapalılık ikilikleriyle farklı ve keyif veren bir gramer oluşturuyor. Zıtlıklar içine tıkılan kadın bedeni ve ruhunu havalandıran Aşk ve Faşizm her halükarda tatmin ediyor, doyumsuz seyir keyfiyle Garaj İstanbul’da seyircisini bekliyor. Mükemmel kadrosu ve yüksek performanslı oyunculuklar ise ayrıca bir yazıyı hak ediyor elbette.