Gazetelerin geleceği ve New York sokakları
UMARIM bu yazıyı da bir mizah yazısı niyetine okumazsınız; çünkü değil. Amacım mizah dışı bir yazı yazmak iken bunu da gülerek okursanız ve sonunda "Çok komikti" derseniz doğrusu kırılırım.
Evet, artık yeni hayat stilimde daima mizahı düşünerek yaşamaya başladım. Bu yeni dünyamda okumakta olduğunuz en ciddi kitap bile size mizah ipuçları verebiliyor, gezip dolaşırken gündelik hayatın en problemli anları bile size mizahı hatırlatıyor. ben bundan çok memnunum.
Mizah, üzerinde çok daha fazla çalışılması gereken bir yazı türü. Bu eskisinden çok daha fazla okumayı ve düşünmeyi gerektiren bir durum. Şikâyetçi değilim ve gayet tabii ki bundan çok mutluyum. Ancak bu kadar okurken aklınıza mizah dışında çok farklı konularda da yazılar gelebiliyor.
Bunların da bazılarını sizinle paylaşmak zorunluluğunda hissediyorum kendimi. Aklıma gelenlerin bazıları beni tatmin ettiği takdirde bunları sizinle arada bir paylaşacağım. Bu tabii ki mizah ana çalışmasından vazgeçmek değil, sadece bu tür yazıları arada verdiğim bir dipnot olarak kabul ederseniz mutlu olacağım.
Bugünkü yazımı en son New York'tayken yazmayı planlamıştım, ama üzerinde bir süredir yatmaya karar verdim ve konunun kafamda netliğe kavuşmasını istedim. Yazının kuluçka dönemi diyebilirsiniz buna.
Ben üzerinde yatarken ve yazının kendiliğinden doğmasını beklerken arada yoğun okudum, bunlar da varmakta olduğum sonuçları destekledi. Bu yüzden yazıyı bugün doğurmaya karar verdim.
O henüz bir yenidoğan, ona iyi davranırsanız sevinirim.
NEW YORKTA DOLAŞIRKEN
New York tam anlamıyla bir yürüyüş şehridir. Orada yürürken etrafınızda hayat devamlı size oyunlar oynar; bazen güzel, bazen ürkütücü, bazen de tehdit edici sürprizlerle karşılaşırsınız.
O hayat beni daima çekmiştir ve orada her yürüdüğümde içimde bir huzur hissederim. Aynı sokaklarda 40 yıl önce yürürken hissettiklerimi, yaşadıklarımı hatırlarım ve iç huzuruma nostalji de karışır.
Ancak bu defa bu huzuru bulamadım; adeta sürekli olarak beni etrafımda rahatsız eden bir şeyler vardı.
Biraz konsantre olunca o rahatsızlığın kaynağını da buldum.
O sokaklar geçmişte bana konuştuğu gibi konuşamıyordu artık.
"Yaşım arttığı için mi bu" diye düşündüm, ama değildi; çünkü o sokaklarda kendimi daima 20 küsur yaşlarda hissederim ben.
ÖLÜM VAKTİ GELMİŞ BİLE
Şehrin sokaklarının çeşitli yerlerine serpilmiş bulunan gazete bayilerinin önünden geçerken artıyordu huzursuzluğum. Oysa bunlar eskiden bana inanılmaz coşku verirdi.
Eskiden yüzlerce gazete ve dergiyle dolu olurdu bu bayiler. Onları geçmişte satın almasam dahi seyretmeye çok vakit ayırırdım.
Şimdi ise o gazete ve dergiler artık görülmüyor ortada. Hatta en çok okunan gazeteler bile görülemiyor. Bayilerde şimdi yiyecek içecekler ve bazı hediyelik eşyalar görülüyor. Gazete almak isterseniz satıcıya soruyorsunuz, o da içeriden bir yerlerden çekip veriyor size.
Arada bizler gazetelerin geleceği hakkında konuşuyoruz ya, New York sokaklarında gazetelerin ve dergilerin öldüğü çoktan ilan edilmiş bile.
Tamam abone sistemi var, biliyorum ama gazetelerin sokakta bayilerde görülmemeleri içimde bir şeyleri öldürdü, bunu hissettim. İlk baskıların yetiştirildiği ve özellikle cumartesi akşamları ertesi günkü dev New York Gazetesini alamayacak olmak beni New York sokaklarında bile yaşlandırdı.
Şehrin güzel bir aurası ortadan kalkmıştı.
Nedeni ise basit. Kâğıda dokunma aşkı hiç oluşmamış bir kuşağın elinde sırf pratik olsun, hızlı olsun diye kâğıt baskılar yok edildi artık.
KİTAP DÜKKÂNINDA
Sokağın bende yarattığı bu travmayı atlatabilmek için kendimi bir kitapçıya attım, kâğıt orada egemen olmayı sürdürüyor olmalıydı.
Ne göreyim dersiniz, orada bile ilk katta kitap görmek zordu. İlk katta artık kırtasiyeler, elektronik kitap okuma aygıtları hâkimdi. Kitabevinde kitap görmek için bayağı aramak ve ikinci kata çıkmak gerekiyordu.
Tabii hâlâ Strand Book Store gibi içi kilometrelerce uzunlukta kitaplarla dolu olan kitapçılar var.
Ama bu varacağımız sonucu değiştirmemizi gerektirecek bir şey değil, o sadece bir istisna.
Yüzyılımızın bu döneminde artık kâğıda basılı bir ürün satmak isteyenler, satış yerlerini mutlaka başka ürünlerle desteklemek zorundalar.
Bu mal çeşitliliği, bayilerde yiyecek-içecek ve hediyelik eşyayla, kitapçılarda ise kırtasiye ve elektronik eşya çeşitliliğiyle sağlanmış.
Strand örneğine gelirsek, sadece kitapta kalmak isteyen kitabevleri ise farklılıklarını kaliteleriyle göstermek, yani bir anlamda "niş" olmak zorundalar.
Strand bunu, başka dükkânlarda bulmanız mümkün olmayan ve baskısı tükenmiş kitapları bulabilmenizle sağlıyor.
Evet dijital devrimin başarılı olduğu doğru, ama bunun bize maliyetini, bizden götürdüklerini acaba düşünüyor muyuz hiç.
Örneğin bunun bana maliyeti, sokağın heyecanını kaybettirmek ve çok sevdiğim bir şehrin aurasından mahrum kalmak şeklinde oldu.