Anayasa Mahkemesi'nden önemli kararlar
Yüksek mahkeme, babalık davası açma süresi, boşanan kadının eski eşinin soyadın kullanması, CMK 234. madde de iptal gibi önemli kararlarının gerekçelerini yayınladı
Anayasa Mahkemesi, kamuoyunu ilgilendiren önemli davalardaki kararlarnın gerekçelerini resmi gazetede yayınladı.
BABALIK DAVASI AÇMA SÜRESİ
Anayasa Mahkemesi'nin, Türk Medeni Kanunu'nun, babalık davası açılması için öngörülen 1 yıllık süre geçtikten sonra, gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabileceği hükmünü, ''çocuk'' yönünden iptal kararının gerekçesi Resmi Gazete'de yayımlandı. İptal hükmü, 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.
Akçaabat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun babalık davasında hak düşürücü sürelere ilişkin 303. maddesinin iptaline karar verilmesi istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuş, Yüksek Mahkeme, 303. maddenin dördüncü fıkrasındaki, ''Bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir'' fıkrasının, ''çocuk'' yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermişti.
BOŞANAN KADININ ESKİ EŞİNİN SOYADINI KULLANMASI
Anayasa Mahkemesi'nin, kocanın, boşandığı karısının kendi soyadını kullanmasına devam etmesi izninin kaldırılmasını isteyebileceğine ilişkin kanun hükmünün iptal istemini ret kararının gerekçesi Resmi Gazete'de yayımlandı.
Muğla 2. Aile Mahkemesi, baktığı bir davada ''kocanın, koşulların değişmesi halinde bu iznin kaldırılmasını isteyebileceğine'' ilişkin hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak, iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuş, davayı esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, iptal istemini reddetmişti.
Kararın gerekçesinde, bir kimsenin kimliğinin belirlenmesinde en önemli unsur olan soyadının, vazgeçilmez, devredilmez, feragat edilmez ve kişiye sıkı surette bağlı bir kişilik hakkı olduğu ve yasayla özel olarak korunduğu belirtildi.
SU TARİFELERİNE UYGULANAN YÜZDE 10 KAR ORANININ İPTALİ
Anayasa Mahkemesi'nin, su tarifeleri tespitinde, yüzde 10'dan aşağı olmayacak nispetinde bir kar oranının esas alınacağına ilişkin Kanun hükmünü iptal kararının gerekçesi Resmi Gazete'de yayımlandı.
Ankara 1. İdare Mahkemesi, baktığı bir davada, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 23. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ''... yüzde 10'dan aşağı olmayacak nispetinde bir kar oranı esas alınır'' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak, iptaline karar verilmesi istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştu.
Yüksek Mahkeme, ''Su tarifelerinin tespitinde yüzde 10'dan aşağı olmayacak nispetinde bir kar oranı esas alınır'' düzenlemesindeki, ''... yüzde 10'dan aşağı olmayacak nispetinde...'' ibaresini iptal etmiş, ''...bir kar oranı esas alınır'' bölümünün iptal istemini ise reddetmişti.
İptal kararının gerekçesinde, itiraza konu ibarede karlılık oranına sadece alt sınır getirildiği, üst sınırın ise idarenin takdirine bırakıldığı ifade edildi.
CMK 234. MADDEKİ İPTAL
Anayasa Mahkemesi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) mağdur ile şikayetçinin haklarını düzenleyen 234. maddesindeki ''Tutanak ve belgelerden vekili aracılığı ile belge isteme'' hükmündeki ''...vekili aracılığı ile'' ibaresini iptal etti.
Kara Kuvvetleri Komutanlığı 9. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi, baktığı bir dosyanın kovuşturma evresinde, katılanın dosyadan tutanak ve belgelerin örneklerinin verilmesi isteminin, itiraz konusu kural gereğince reddedilmesi üzerine katılanın Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi buldu ve iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
İtiraz konusu ibareyi içeren kuralda, mağdur ile şikayetçinin kovuşturma evresinde tutanak ve belgelerden vekili aracılığı ile örnek isteyebileceğinin öngörüldüğü belirtilen kararda, buna göre vekili olmayan mağdur ile şikayetçinin, kovuşturma aşamasında dosyadaki tutanak ve belgelerden örnek alamayacağı ifade edildi.
Kararda, hak arama özgürlüğünün en önemli iki ögesini oluşturan, sav ve savunma haklarını kısıtlayacak, bu hakların eksiksiz kullanımını engelleyecek ve adil yargılanmaya engel olacak yasa kurallarının Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesine aykırılık oluşturacağının tartışmasız olduğu belirtildi.
ASKERLİKTE İŞLENEN SUÇLARA DAİR YARGILAMA
Anayasa Mahkemesi, ''Askeri mahkemelerde yargılamayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez'' şeklindeki yasa hükmünün iptal istemini reddetti.
Kara Kuvvetleri Komutanlığı 2. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi, firar ettiği için yargılanan bir askerin, yargılanmasına başlanmadan terhis olması üzerine Anayasa'nın 145. maddesindeki ''savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamazlar'' hükmüne aykırı olduğu gerekçesiyle 353 sayılı Kanun'un 17. maddesindeki ''Askeri mahkemelerde yargılamayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez'' hükmünün iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Suçu işlediği sırada asker olan kişinin bu sıfatının kalkmasının, önceden işlediği ve askeri yargıya tabi bir suçtan dolayı askeri mahkemede dava açılmasına veya davanın görülmesine engel olmadığı ifade edilen kararda, ancak bu kişinin işlediği suç askeri suç değilse veya askeri suça bağlı değilse askeri mahkemenin görevinin sona ereceği anlatıldı.
AA