DOB'da 'Muhteşem' skandal

AHT - Hilal ÖZTÜRK / ÖZEL HABER

İzmir Devlet Opera ve Balesi, opera niteliğindeki "Muhteşem Süleyman" eserini sahne kantatı olarak seslendirme hakkını devraldığı halde, geçtiğimiz sezonda 7 kez opera formunda sahneledi. Eser sahibi Tevfik Akbaşlı, "Muhteşem Süleyman" adlı eserin sözleşmede sadece sahne kantatı olarak sergilenebileceğinin belirtilmesine rağmen, opera olarak sahnelenmesi nedeniyle sözleşmenin ihlal edildiğini bildirerek, ortaya çıkan telif ücreti farkının tarafına ödenmesini talep etti. Ancak Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü, Tevfik Akbaşlı'nın talebini karşılamak bir yana, aylar önce ilan edilmiş olmasına rağmen eseri, önce İstanbul Uluslararası Opera Festivali'nden, daha sonra da Devlet Opera Balesi repertuvarından çıkardı. Ayrıca eseri sahneleyen İzmir Devlet Opera ve Balesi'nin bu yıl tüm opera ve bale festivalleri dışında bırakılması da sanat çevrelerinin dikkatinden kaçmadı.

TELİF HAKKI İÇİN İHTARNAME

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın konu hakkında Başmüfettiş görevlendirerek soruşturma başlattığı öğrenildi. Tevfik Akbaşlı yasal haklarını kullanmaya karar verince skandal da ortaya çıktı. Avukatı aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü'ne ihtarname çekildi. HABERTÜRK'ün ulaştığı ihtarnamede şöyle denildi: "Eserin festival programlarından çıkartılması müvekkile ait eserin taahhüt edildiği şekliyle mümkün olan en geniş kapsamda seyirciyle buluşmasını engellemiş ve müvekkil nezdinde maddi ve manevi zararların oluşmasına neden olmuştur. Bu nedenle öncelikli olarak müvekkile ait eserin sahne kantatı olarak değil de, opera olarak icra edilmesi nedeniyle oluşan telif bedelinin, muhatapların müvekkile ait esere muadil eserler için ödediği telif bedelleri dikkate alınarak tespitini ve tespit edilen bedelin ödenmesini, eserin Uluslararası İstanbul Opera Festivali ve Uluslararası Bursa Festivali kapsamındaki temsillerinin haksız bir şekilde engellenmesi nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazminini, aksi halde her türlü hukuki ve cezai girişimde bulunmak konusunda kararlı olduğunu önceden iyi niyetli bir şekilde ihbar ve ihtar ederiz." Öte yandan DOB Genel Müdürlüğü telif yönergesinde, opera için toplam seyirci hasılatının yüzde 60'ına kadarı, sahne kantatı için ise toplam seyirci hasılatının yüzde 40'ına kadarı şeklinde net olmayan kriterler var. Alt sınır belirlenmediği için esere göre fiyatlandırma yapıldığı belirtiliyor.

'SPARTACUS'A DA TELİF ÖDENMEMİŞTİ

Korsanla mücadele ve telif haklarının korunmasında tek yetkili ve sorumlu olan Kültür ve Turizm Bakanlığı, DOB nedeniyle daha önce de telif sorunları yaşadı. Kültür Bakanlığı, DOB'un dünyaca ünlü "Romeo ve Juliet", "Spartacus" bale eserlerini telif ödemeden sahnelemesi nedeniyle 123 bin Euro yani 250 bin TL tazminat ödemeye mahkum oldu Halen yargıda olan bu dosyadan sonra, DOB Genel Müdürü Rengim Gökmen hakkında "Carmen-Suit"i telif ödemeden sahneleyerek "eser hakkına tecavüz ettiği ve hak ihlali yaptığı" gerekçesiyle ceza davası açıldı.

Avrupa' nın tanınmış opera eleştirmeni Eric Taver'in Fransız Classica Dergisinin Mart 2013 sayısında "Müthiş etkileyici bir müzik, sanki yeni bir tür yaratılmış, şaşırtıcı" satırlarıyla övdüğü "Muhteşem Süleyman" operasında telif krizi yaşanıyor.

Opera sahne kantatı arasındaki fark: Operada olduğu gibi, metne dayalı bir olayı, bir konuyu anlatan, fakat çoğu kez operada olduğu gibi sahnede oyuncular tarafından dramatik biçimde canlandırılmayan, bir ya da birkaç solo şarkıcı, koro ve orkestra için yazılmış yapıta kantat veya sahne kantatı deniyor.