Son Dakika
22.03.2018 - 03:41 | Güncelleme:

Galiba Coşkun Sabah haklı

 

TAM 50 milyon insana dair tutulan çok kapsamlı raporların Cambridge Analytica isimli bir şirketin veri tabanında hâlâ saklandığı kuşkusu var. Birkaç gündür dünyada bu yüzden kıyamet kopuyor.

İddia o ki kişinin tarayıcı geçmişine, sosyal medya aktivitelerine bakarak onu kendi annesinden bile daha yakından tanımak mümkün. Daha önce herhangi bir şekilde net kestirilmeyen kişilik özelliklerine dair detaylar, mali durum, cinsel yönelim, dini hayat, siyasi görüşler hatta beslenme alışkanlıklarını bile kestirmek mümkün. Algoritmanın neleri tespit ettiğinin uzun bir listesi var.

SORUMLULUKTAN KAÇIYOR

Bu bilgiler ışığında hedeflenen seçmenler teker teker yalan haber bombardımanına tutularak ABD seçimlerinin seyrini değiştirdi. Ama seçimlerin de ötesinde böylesi bir hazineye sahip olan güç kolaylıkla bu bilgiyi başka çıkarlar için de sömürebilir.

Mahremiyet hakkımızın sosyal medya firmalarınca elimizden alınmasının ötesinde Facebook’un başını ağrıtan mesele de bilgileri toplanan 50 milyon kişinin neredeyse tamamının bu süreçten haberlerinin olmaması. Tarihin en büyük fişlemesi bu.

Facebook ise alışkanlığı olduğu üzere sorumluluk kabul etmiyor ve olayı hafifletmeye çalışıyor. Oysa seçmenin kandırılmasında etkili olan yalan haberler de bu platformdan yayılmış, tam da Cambridge Analytica’nın istediği seçim sonucundan (Trump’ın zaferi) sonra ise Facebook kendilerinin sadece “taşıyıcı” bir kanal olduğu savunmasına sığınmıştı.

Medya mensupları tarafından çok sık kullanılan, haber trafiğine etkisi bulunan ve birçok okurun haber alma kaynağı olan sosyal medya platformları kendilerini sadece aktarıcı olarak görerek sorumluluktan kaçıyor. Bu anlamda, ana sayfasında sık sık haberlerin öne çıkarıldığı Facebook bir medya şirketi mi? Kurucusu Mark Zuckerberg’e göre bir teknoloji şirketi.

Benzer bir savunma Twitter’da da var. Bu şirketlerin ana dayanağı, basının ürünlerinin paylaşılması olmasına rağmen içerik konusunda söz almaktan çekiniyorlar.

Yazarı olduğum Habertürk benim için “Biz onun sadece yazılarını basan bir matbaayız, içeriğiyle ilgili bir sorumluluğumuz yok” diyebilir mi? Hem basın kanunları hem de ilkeler gazetelerde çıkan her kelimenin sorumlularını çok net tanımlıyor oysa.

DAHA ÇOK ZARAR

Kimsenin yazamadığının anında yayınlandığı özgür bir platform olarak öne çıkan sosyal medya siteleri, kısacık tarihlerinde demokrasiye daha fazla zarar vermiş gibi görünüyor şimdilik. En abartılı davranış biçiminin “like”la ödüllendirildiği bu platformlar abartılı cehaletin de kabul görmesine, yerleşmesine imkân veriyor.

Oysa geleneksel medya düzeninde doğrusu-yanlışıyla içerik belli bir filtreden, kapıların önünde duran bekçilerin denetiminden geçerdi. Elbette, yalan haber Facebook’la doğmadı ama ne Facebook’taki yalanların yarattığı hasar kadar büyük oldu ne de Facebook’taki kadar çok kişiye yayıldı.

Dahası, rutin olarak kullanıcı bilgilerini satan bu sosyal medya platformlarının sunduğu kişinin ağzına geleni söylemesi özgürlüğünün çok ağır bir bedeli varmış. Evet, siz beğenmediğiniz isimlere sahte hesaplarla küfrederken bilgilerimiz totaliter bir dünya için kuruluyor. Bizi inandırdıkları gibi birbirine bağlantı içinde daha açık bir dünya değil, birkaç oligarkın kendi istedikleri gibi şekillendirdikleri kapkaranlık ve duvarları daha da yüksek bir dünya.

Üstelik en korkutucu olan da her şeyin daha yeni başladığı.

*********** 

ESKİDEN SEÇMEN NASIL ETKİLENİYORDU?

BUNDAN birkaç sene önce Washington DC’de Obama’nın seçim kampanyasında görev almış bir yöneticinin ofisinde Amerikan seçmeninin nasıl “hedeflendiğini” dinlemiştim. Seçmenin yaşadığı sokak ve çevresine kadar inebilecek demografik bilgilere ulaşabiliyordu yakın zamana kadar.

Algoritma belli kriterleri göz önünde bulundurarak sizin kampanyanın odağı olup olmadığınıza karar veriyor veriler ışığında. Hibrit bir arabaya binip atık kâğıtları dönüştüren bir New Yorker abonesiyseniz Demokrat Parti’ye oy vereceğiniz de aşikâr, o yüzden kimsenin sizi ikna etmeye yönelik kampanya yapmasına gerek yok.

KARARSIZLAR KİLİT

Seçimi hep arada kalmış kararsızlar belirliyor; bu seçmen kimi zaman Demokrat, kimi zaman Cumhuriyetçiler arasında sallanabiliyor. Veri tabanından işte bu kararsızlıkların tespiti için faydalanıyor ve onlara yönelik mesajlar üzerinde çalışıyor.

Ancak bugüne kadar kullanılan sistemler kişi bazlı değil, anonim ve daha çok genel bir fikir veriyordu seçmen davranışlarına yönelik. Bireyin kendi kişiliğine dair ipuçları edinmek mümkün değildi, böylesi bir veri tabanı da yoktu zaten.

***********  

50 MİLYON KİŞİ FİŞLENDİ

2014 yılında alışıldık düzeni değiştirerek seçmenin davranışlarını izleme iddiasıyla piyasaya çıktı Cambridge Analytica. Arkasında para babası olarak o güne kadar siyasette etkili olmayan muhafazakâr işadamı Robert Mercer ve kızı vardı. Aşırı sağcı Breitbart sitesinin yöneticisi Steve Bannon’la birlikte seçmenin bireye yönelik siyasi propaganda çalışmasını gerçekleştirecek bir sistem buldular. Yeni teknolojinin farkı zaman içinde bireysel seçmenin fikrini değiştirmek ve manipüle etmekti.

Sistemin kusursuz işlemesi için veri toplanması gerekiyordu, ancak mevcut bilgi bankaları CA’nın talebini karşılayacak kadar ayrıntıya sahip değildi. Bu yüzden Facebook üzerinden kişilik testi sunan bir app geliştirildi, katılımcılara da 1-2 dolar verildi. 270 bin kişi app’i yükledi, ama app de onların profilinde yer alan bütün şahsi bilgileri topladı.

FACEBOOK HATALI

Facebook’un karmaşık güvenlik seçeneklerinde o dönem üçüncü parti app’lerin kişilerin arkadaşlarının bilgilerine de erişim izni bulunuyordu; tesadüfen kullanıcılar bu izni kaldırmadıysa yazılımlar listedeki isimlerin de ayrıntılı bilgilerini toplayabiliyordu.

Facebook’ta herkesin birkaç yüz arkadaşı olduğu için toplanan profiller katlanarak CA’nın elindeki 50 milyon kullanıcının bilgilerine erişti. Geçen hafta New York Times ve İngiltere’den The Observer’ın ortaya çıkardığı ve Facebook’un “Sızıntı” demeyi reddettiği skandal işte bu veri ihlali. CA bu bilgileri toplayan app’i yarattı, Facebook da para karşılığı ilk günden beri yaptığı gibi CA’ya bu bilgileri satıp kasasını biraz daha doldurdu.

 


Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
2000
  • Misafir 23 Mart 2018 Cuma 09:32
    İstense fotokopi makinanızdan bile bilgi sızdırılır..
  • Misafir 22 Mart 2018 Perşembe 13:44
    çoğu zaman internet sitelerinde verilen "duygusal mısınız?" türü anketler ile insanlara dair emosyonel bilgiler rahatlıkla toplanabiliyor. bu bilgiler işlenerek sürü psikolojisi yaratmak amaclı feed-power olarak siyasi partilere iyi paralara hizmet karşılığı satılıyor. Bu konuda bilinebilecek en önemli şey ise 3. tarafların hakkımızda bilinenlerin sandığımızdan daha fazlasını, facebook, twitter, whataspp gibi şirkteler aracılığı ile toplamış olma ihtimali çok kuvvetlidir.
  • Misafir 22 Mart 2018 Perşembe 10:58
    Her zaman bu platformlarda bir profil oluşturmayı ret ettim... olanlar haklılığımı gösteriyor... kimsenin kobayı olmak istemem... kimsenin üzerimden -haberim olmadan- para kazanmasını istemiyorum... fakat Türkiyemizde milyonlar herşeye olduğu gibi buna da yine bilinçsizce, çılgınca saldırıyorlar... afiyet olsun!
  • Misafir 22 Mart 2018 Perşembe 13:41
    o platformlara girmemekle iş bitmiyor. internete girdiğin an reklamlara alet oluyorsun. buna gazete siteleri de dahil..
  • Misafir 22 Mart 2018 Perşembe 14:58
    kesinlikle
  • Misafir 22 Mart 2018 Perşembe 14:58
    kesinlikle..katılıyorum
  • Misafir 22 Mart 2018 Perşembe 09:11
    Coşkun Sabah haklı dersin bu nice okumaktır.
  • Misafir 22 Mart 2018 Perşembe 14:59
    Her zaman bu platformlarda bir profil oluşturmayı ret ettim... olanlar haklılığımı gösteriyor... kimsenin kobayı olmak istemem... kimsenin üzerimden -haberim olmadan- para kazanmasını istemiyorum... fakat Türkiyemizde milyonlar herşeye olduğu gibi buna da yine bilinçsizce, çılgınca saldırıyorlar... afiyet olsun!
  • Misafir 22 Mart 2018 Perşembe 15:00
    . :expressionless::expressionless:kimsenin kobayı olmak istemem... kimsenin üzerimden -haberim olmadan- para kazanmasını istemiyorum...:rage:
Kalan karakter : 2000
Hava Durumu
Pazar 9 MPH 19°
Güneşli