Fiyasko revizyonu!

Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği (TSPAKB) Başkanı Attila Köksal, birlik ve sektör olarak halka arz seferberliğinin sonuçlarından memnun kalmadıklarını söyledi. Halka arzlarda hedefin sayısal olarak ortaya konduğunu ifade eden Köksal, ''1.000 şirket halka açılacak' diye hedef konuldu. Bu belki de yanlıştı. İyi şirketler halka açılacak denilseydi ki artık hedef o, daha doğru olurdu'' diye konuştu.

Bunun nedeni olarak halka açılan biçok şirketin yatırımcılara zarar ettirdiğini gerekçe gösteren Köksal, " 50'ye yakın şirket halka açıldı ve bunların 40-45'i zarar etti. Borsada kar zararın kardeşidir, doğaldır ama bu zararların borsanın sürekli yükseldiği ve tarihi rekorlar kırdığı bir dönemde olması bizi üzdü. Hepimiz gördük ki bu zararlar, borsanın kötüye gidişinden ya da konjonktürden kaynaklanmıyor. Bu, halka arzlardaki hatalardan kaynaklanıyor. Maalesef çeşitli kurumlar hata yaptı. Biz, aracı kurumlar olarak sorumluluğumuza sahip çıkalım, öz eleştiri yapalım ve bu hataların tekrarlanmaması için ilkelerimizi belirleyelim dedik" diye konuştu.

'ARACI KURUMLAR DA MAĞDUR OLDU'

Sektör gönüllülerinden oluşan bir çalışma grubu kurduklarını dile getiren Köksal, "Grup birkaç ay süren detaylı bir çalışma yaptı ve tüm sektörle paylaştı. Sektörden gelen katkılarla da halka arz ilkelerini ortaya çıkarmış olduk'' dedi.

Köksal, sektör olarak sorumluluklarının bilincinde olduğunu belirterek, ''Geçmişte bizim de hatalarımız olduğunu kabul ediyoruz. Bu konunun bazı şirket ve şirket ortakları tarafından da suiistimal edildiğini düşünüyoruz. Bazı aracı kurumların da mağdur olduğunu görüyoruz'' diye konuştu.

'KURUMSAL YATIRIMCILAR KOBİ'LERE İLGİ GÖSTERMİYOR'

Sorulan ''Halka arz seferberliği başarısız olarak mı sonuçlandı'' sorusuna Köksal, ''Hayır başarısız sonuçlandı diye bir şey yok. Türkiye'deki şirketlerin öz kaynak ihtiyacı var. Bu kaçınılmaz. Hem borç hem öz kaynak şeklinde kaynak elde etmeleri gerekiyor'' diye cevap verdi.

Köksal, kurumsal yatırımcıların halka arzlarda kontrol görevi üstlendiğini belirterek, küçük ve orta ölçekli şirketlere kurumsal yatırımcıların ilgi göstermediğini, son 2-3 yılda yapılan halka arzların nihai müşterisinin bireysel yatırımcılar olduğunu söyledi.

Cezai müeyyidelere ilişkin bir soruya da Köksal, ''Ceza verme konusunda birliğin statüsünden gelen sıkıntımız var. Ama üyelerimizi çağırıp kınama, uyarı gibi bir takım şeylerle üyelerimizi yönlendirme imkanımız var. Yeni birlik statüsü yazılıyor. Orada ağır müeyyideler getirmeyi hedefliyoruz'' yanıtı verdi. Köksal, bireysel emeklilik sistemi büyüdükçe küçük ve orta ölçekli şirketlere yatırım yapan fonlar kurulmaya başlanacağını söyledi. Aracı kurum sayısının düşürülüp düşürülmeyeceğine ilişkin soruya da Köksal, ''SPK Başkanımızla bu konuda görüşmeler yaptık. Aracı kurum sayısı 40'a inecek diye bir şey yok. Ama aracı kurumlar arasında bir sınıflama yapma çalışması var. Bu çalışmayı SPK önce bizimle paylaşacağını söyledi'' yanıtını verdi.

'HALKA AÇIK ŞİRKETLERE OLDUĞU KADAR YATIRIMCIYA DA İHTİYAÇ VAR'

Halka Arzlar Konusunda Sektör Prensiplerini Belirlemek Amaçlı Oluşturulan Çalışma Grubu Başkanı Mine Berra Doğaner de zaman içerisinde halka arz seferberliğine gölge düşüren bazı olaylar yaşandığını ve bu olumsuz gelişmelerin yatırımcı güvenini zedelediğini söyleyerek, ''Türkiye'nin halka açık şirketlere ihtiyacı olduğu kadar yatırımcıya da ihtiyacı var. Yatırımcı güvenin sarsılması, aracı kurumların, birliğin, sektörün en istemediği şeydir. İlkelerin bazıları teknik ve net ilkeler. Mesela, geniş katılımlı konsorsiyumlar oluşturma, uluslararası değerleme standartlarına uyma, halka arzlarda fiyat aralığının dar tutulması gibi net ilkeler. Halka arz faaliyetine sadece gelir amaçlı bakmama, halka arz edilecek şirket konusunda seçici davranma, yatırım yapmayacağımız şirketin hisse senedini halka arz etmeme gibi ilkeler çok katmanlı ilkeler. Bu ilkeler sektörün görüş ve önerilerine açıldı. Sektörün de büyük çoğunluğunun bu ilkeleri desteklediğini gördük'' dedi.

'HALKA ARZDA İKİNCİ PERDE'

Doğaner, SPK ve İMKB'ye de öneriler seti sunduklarını söyleyerek, ''SPK, Sermaye Piyasası Yasası'nın yeniden dizayn edildiği bu günlerde halka arz tebliğinin yeniden değişmesini dahi beklemeden halka açılacak şirketlerin ve ortaklarının uyması gereken bazı yeni prensipler belirledi. 2013 yılından itibaren ülkemizde halka arzların niteliğinin değiştiği, belki az sayıda ama kesinlikle daha kaliteli halka arzların görüleceği bir döneme girdik'' dedi.

Bu iklimde yeni halka arzlar görüleceğine işaret eden Doğaner, çalışma grubu olarak bugünlerin halka arzlar için bir milat olmasını beklediklerini söyledi. Doğaner, halka arz seferberliğinin yeniden başlandığını söyleyerek, ''Yeni dönemde nitelik ön plana çıkacak. Halka arzda ikinci perde diyebiliriz. Daha kaliteli şirketler, daha çok sayıda ve doğru yatırımcıyla buluşacak'' dedi.

TSPAKB Halka Arz İlkeleri kapsamında, 17 halka arz faaliyetlerine, 8 şirketlere ve 4 yatırımcılara ilişkin ilke bulunuyor.

İŞTE TSPAKB'NİN HALKA ARZ İLKELERİ

HALKA ARZ FAALİYETLERİNE İLİŞKİN İLKELER

1- Üyeler, halka arz faaliyetine, sadece gelir amaçlı bakmazlar

2- Üyeler, prensip olarak kendilerinin yatırım yapmayacağı şirketleri halka arz etmezler.

3- Üyeler, halka arzların geniş katılımlı konsorsiyumlar oluşturarak gerçekleşmesine gayret gösterirler.

4- Üyeler, kurumsal finansman ve araştırma ekibinin niteliğini artırmak için gerekli özeni gösterirler. Çalışanlarının, halka arz sürecinde gerekli özen ve itinanın

gösterilmesini sağlamaya yönelik eğitimlere katılmasını sağlarlar.

5- Üyeler, şirket ile yatırımcı arasında eşit mesafede bulunarak, iki tarafın haklarını dengeli olarak gözetirler.

6- Üyeler, halka arz fiyatının belirleneceği değerleme raporlarının, varsayımları ve dayanaklarını detaylı bir şekilde içererek hazırlanmasını ve yatırımcılarla paylaşılmasını sağlarlar.

7- Üyeler SPK tarafından yayınlanmış uluslararası değerleme standartlarına uyarlar.

8- Üyeler, halka açılacak şirketler tarafından sunulan değerlemeye baz teşkil edecek varsayımlara ihtiyatla yaklaşırlar. Farklı değerleme yöntemleri kullanılarak elde edilen sonuçlar arasında büyük farklar varsa, farkın açıklanabilir, hesap verilebilir, savunulabilir olmasına özen gösterirler.

9- Üyeler, halka arz fiyatının tüm paydaşlar için adil olmasına gayret ederler.

10- Üyeler, halka arzda fiyat aralığını dar tutarlar.

11- Üyeler, sektör, şirket ve ihraç bazında farklılıkları dikkate alarak, halka arz fiyatının iskontolu olarak belirlenmesine gayret ederler.

12- Üyeler, halka arzın çoğunluğu yurt içi ve/veya yurt dışı kurumsal yatırımcıya tahsis edilmemişse, fiyat aralığı uygulamazlar, tek fiyattan talep toplarlar.

13- Üyeler, belirlenen fiyat bandı aralığında, yurt içi ve yurt dışında yeterli talep varken, izahnamede belirlenen yatırımcı grupları arasında tahsisat oranlarını değiştirmez, tahsisat kaydırması yapmazlar.

14- Üyeler, halka arza yurt içi ve yurt dışında yeterli talep oluşmazsa, halka arz tutarını küçültmek yerine, halka arzı iptal etmeyi ya da ertelemeyi tercih ederler.

15- Üyeler, halka arzda, izahnamede belirtilenler haricinde yatırımcılara herhangi bir yol ve yöntem aracılığıyla farklı fiyat uygulayamazlar.

16- Üyeler, halka arzlarda verilecek teşvikleri, süreye bağlı olmayan ve hisse senedi fiyatını etkilemeyen yöntemlerden seçerler.

17- Üyeler, tahsisatın ağırlıklı olarak yabancı yatırımcılara ayrıldığı halka arzlarda Uluslararası Halka Arz Sirküleri (International Offering Circular) olmasını tercih ederler.

HALKA ARZ EDİLECEK ŞİRKETLERE İLİŞKİN İLKELER

1- Üyeler, halka arzını yapacakları şirket konusunda seçici davranırlar.

2- Üyeler, halka açılacak şirketin, doğru zamanda ve adil fiyattan halka arza yönlendirilmesine dikkat ederler.

3- Üyeler, halka açılacak şirketin değeri odaklı rekabet yapmazlar.

4- Üyeler, halka arz edilecek şirketlere, yatırımcı menfaatlerini koruyacak yapılandırmalar tavsiye ederler.

5- Üyeler, halka açılacak şirketin temettü dağıtımı politikasının açıkça duyurulmasını önerirler.

6- Üyeler, halka açılacak şirketin, kurumsal yönetim ilkelerini benimsemesine özen gösterirler.

7- Üyeler, halka açılacak şirketin bağımsız denetim raporlarının nitelikli olmasına dikkat ederler.

8- Üyeler, halka arz edilecek şirketlerin asgari olarak finansal ve hukuki açılardan ayrıntılı inceleme çalışmasına (due diligence) tabi tutulmasını sağlarlar.

HALKA ARZ YATIRIMCISINA İLİŞKİN İLKELER

1- Üyeler, uzun vadeli düşünen bireysel yatırımcılar ile kurumsal yatırımcıların halka arza katılması için çaba harcarlar.

2- Üyeler, halka arzda bireysel yatırımcıya tahsis edilen payın, halka arzın tabana yayılması amacıyla mümkün olduğunca çok yatırımcıya ulaşması için azami özeni

gösterirler. Halka arzlarda en yaygın müşteri kitlesine ulaşmayı hedefleyecek şekilde pazarlama yaparlar.

3- Üyeler, halka arzın yapısına uygun yatırımcı grupları ve tahsisat oranlarının belirlenmesine dikkat ederler.

4- Üyeler, halka arzda, en kısa sürede, en yüksek getiriyi elde edeceklerine yönelik müşteri kanısını değiştirmek için çaba gösterirler.