Balkanlar'da bir ilk!
Türkiye'nin arabuluculuğunda tarihi bir gün yaşanıyor
Bosna-Hersek'teki savaşta 11 Temmuz 1995 tarihinde 8 bin erkeğin katledildiği Srebrenitsa'da, soykırımın 15. yıl anma törenleri geniş katılımla yapıldı.
Potoçari Mezarlığı'nda düzenlenen anma törenlerine Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, eşi Emine Erdoğan, Bosna-Hersek Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Haris Sladziç, Devlet Bakanı ve Başmüzakereci Egemen Bağış, Devlet Bakanı Faruk Çelik, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Çalışma ve Sosyla Güvenlik Bakanı Ömer Dinçer, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) Başkanı Mevlüt Çavuşoğlu, Sırbistan Devlet Başkanı Boris Tadiç, Karadağ Devlet Başkanı Filip Vuyanoviç, Makedonya Cumhurbaşkanı Georgi İvanov, Slovenya Devlet Başkanı Danilo Turk ve Fransa Dışişleri Bakanı Bernand Koucher ile çeşitli Avrupa ülkelerinden temsilcileri ve büyükelçiler, Bosna-Hersek'in çeşitli yerlerinden ve yurt dışından gelen on binlerce Boşnak katıldı.
Törenlerin başlaması sırasında Srebrenitsa Soykırımı Anıtına, Başbakan Erdoğan'ın yanı sıra anma törenlerine katılan devlet başkanları ve yetkilileri çelenk bıraktı. Çelenk bırakma töreninin ardından anma törenine katılan Başbakan Erdoğan ve devlet başkanları toplu resim çektirdi.
Bosna-Hersek Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Haris Sladziç, törende yaptığı konuşmada, Srebrenitsa kurbanlarının aileleriyle görüştüğünü belirterek, ''Onların tek istediği adaletin yerini bulmasıdır. Kimse intikam almaktan bahsetmiyor. Zaten Boşnaklar hiçbir zaman intikam gütmemişlerdir'' dedi.
Bu topraklarda Müslümanların ve Hristiyanların yıllarca beraber yaşadıklarını ve bundan sonra da yaşayacaklarını ifade eden Sladziç, şunları kaydetti:
''Zaten şu anda cenazeler arasında bir Hristiyan da bulunuyor. Bu yaşanılanlar insan oğlunun vicdanındaki bir lekedir. Ama sadece gerçeğin söylenmesi adaletin sağlanması bu vicdanları barıştırır. Bunu sağlamak için de sadece bu yıl 775 sebebimiz var. Avrupa Birliğinden Bosna-Hersek Parlamentosuna soykırımı kabul etme zorunluluğu getirmesini istiyoruz. Çünkü bu topraklarda yaşanılan soykırım birileri tarafından hala inkar ediliyor.''
Slovenya Devlet Başkanı Danilo Turk de konuşmasında, katliamı gerçekleştirenlerin mutlaka adaletin karşısına çıkarılması gerektiğini vurgulayarak, ''Savaş suçlularının bulunması ve barışın kalıcı hale getirilmesi için çok daha fazla çalışmalyız'' diye konuştu.
Fransa Dışişleri Bakanı Bernard Kouchner ise adaletin sağlanması gerektiğini ifade ederek, Ratko Mladiç ve diğer savaş suçlularınını mutlaka yargılanması gerektiğini söyledi. Kouchner, dün düzenlenen törenlere yüksek katılım olmasının kendisini bu konuda daha fazla umutlandırdığını söyledi.
Bosna-Hersek'in AB Yüksek Temsilcisi Valentin Inzko da törenlere katılmanın en önemli sebebinin bir insanın en yüce hakkı olan toprağa verilmesi olduğunu söyledi. ''Bugün hepimiz babalarız, kardeşleriz, kurbanları unutmak istemiyoruz, onları unutmak bu kişileri ikinci defa öldürmektir'' diyen Inzko, en önemli görevlerinin gerçeğin anlaşılması ve savaş suçlularının yargılanması olduğunu kaydetti.
Törene katılan ve bütün dikkatlerin üzerinde olduğu Sırbistan Devlet Başkanı Boris Tadiç, konuşma yapmadı. Bu sırada, Srebrenitsa kurbanlarının yakınlarını temsil eden bir kadın Boris Tadiç'in yanına gelerek elini sıktı. Söz konusu kadın, Tadiç'e asla intikam peşinde olmadıklarını söyledi.
MÜSLÜMAN VE KATOLİK DİN ADAMLARI DUA ETTİ
Konuşmaların ardından Başbakan Erdoğan ve Bosna-Hersekli yetkililer cenaze namazının kılınacağı alana geçti.
Burada, 775 cenazenin arasında bulunan tek Katolik olan Rudolf Hren için Katolik ve Müslüman din adamları dua etti.
Srebrenitsa'nın işgali üzerine buradaki Boşnak arkadaşlarıyla ormana kaçarken Çetnikler tarafından katledilen Rudolf Hren'in cenazesinin, annesi Barbara ve kızı Diana'nın isteği üzerine Srebrenitsa kurbanlarıyla birlikte toprağa verilmesinin istendiği öğrenildi.
Anna Barbara Rhen, ''Oğlum öldürüldüğünde 35 yaşındaydı. O gönlüyle ve ruhuyla tam bir Srebrenitsa'lıydı. O nedenle onu arkadaşlarından ayırmak istemedim'' dedi.
''ERDOĞAN TARİHİ BİR ZİYARET GERÇEKLEŞTİRDİ''
Bosna-Hersek Başmüftüsü Dr. Mustafa Ceriç, daha sonra namaz kılmak isteyenlerin kendilerine bulundukları yerden katılabileceklerini ifade etti.
Çeriç, mezar başlarında bulunan kadın ve erkeklerin namaz kılmak için alana gelmelerine gerek olmadığını ifade ederek, ''Sadece şu anki durum için geçerli olan fetva vereceğim: Herkes bulunduğu yerde namaz kılabilir. Kadınlarla erkeklerin ayrılmalarına gerek yok. Ancak buradan ayrıldıktan sonra bu fetva geçerliliğini yitirir'' dedi.
Başmüftünün konuşmasından sonra alanda bulunanlar ve mezarları başındakiler, toplu şekilde vakit namazını kıldı. Bu namazın ardından da cenaze namazına geçildi.
Cenaze namazı öncesi Başmüftü Dr. Ceriç, İngilizce ve Boşnakça yaptığı konuşmada, dünyanın temsilcilerinin burada olması vaktinin çok önceden geldiğini ifade ederek, şunları söyledi:
''Türkiye Başbakanı Erdoğan'ın ziyareti tarihi önem taşıyor. Bizi endişelendiren durum birilerinin soykırımı gerçekleştirmesi, diğerlerinin de onu inkar etmesi.
Bugünkü olanlardan ziyade yarın için endişeleniyorum. Çünkü yarın kimliği bilinmeyen kişiler, çok iyi bildiğimiz sembollerle Srebrenitsa'da onurumuzu zedelemek isteyeceklerdir.''
Ceriç, konuşmasının ardından cenaze namazını kıldırdı.
Cenaze namazından sonra, tabutlar omuzlarda taşınarak defnedilecekleri mezarlarına götürüldü. Mezar başlarında imamlar tarafından yapılan duanın ardından cenazeler, toprağa gözyaşları arasında verildi.
TÖRENLERE YOĞUN KATILIM
Bu yıl anma törenlerinin 15. yıl dönümü olması ve bugüne kadar toplu mezarlardan çıkarılan en fazla cesedin toprağa verildiği törenlere yoğun katılım oldu.
Törenlere Sırbistan'dan gelen Kadınlar Derneği üyeleri, siyah kıyafetleriyle katıldı.
Alanda bulunan on binlerce insana çeşitli Türk derneklerinin de aralarında bulunduğu yardım kuruluşlarınca su ve kumanya dağıtıldı.
Geceyi Potoçari Mezarlığı çevresinde Bosna-Hersek ordusunun kurduğu çadırlarda geçiren katılımcıları büyük kısmı törenlerin ardından dönüş yoluna geçti. Yoğun katılım nedeniyle kilometrelerce uzunlukta araç konvoyları oluştuğu görüldü.
Öte yandan, Başbakan Erdoğan'ın tören alanından ayrılışı sırasında tören alanında bulunan Boşnaklar yoğun sevgi gösterisinde bulundu.
SREBRENİTSA SOYKIRIMI
Bosna-Hersek'in doğusunda bulunan Srebrenitsa, BM'nin "güvenli bölge" ilan ettiği Saraybosna, Bihaç, Gorajde, Zepa, Tuzla gibi yerlerden biriydi. Srebrenitsa'nın bu özelliğinden dolayı komşu bölgelerden de mülteci akını olmuş ve katliam öncesinde 45 bine yakın bir nüfus Srebrenitsa'da toplanmıştı.
Srebrenitsa'daki Boşnak erkek ve 14 yaş üstü çocuklar, Bosnalı Sırp birliklerinin komutanı Ratk Mladiç'e bağlı birliklerce sığındıkları Hollandalı birliklerin elinden alınarak otobüslere ve kamyonlara doldurulup götürüldükleri ormanlık alanlarda, kapatıldıkları fabrikalarda katledildi. Cenazeleri ise toplu mezarlara gömüldü. Srebrenitsa yakınlarında bulunan 13 ayrı toplu mezarda binlerce Boşnak erkeğine ait ceset bulundu. Srebrenitsa'da katledilen 8 bin 372 Boşnak'tan 2 bininin cesedi ise hala bulunamadı.
Katliamın baş sorumlularından Ratko Mladiç hala yakalanamadı. Srebrenitsa katliamı, BM ve Lahey Adalet Divanı tarafından "soykırım" olarak kabul edildi. Ancak Boşnaklar, "soykırımın" sadece Srebrenitsa'da değil, tüm Bosna'da yapıldığının kabul edilmesini istiyor.
AA
