Hristofyas'ın çözüm taslağı hazır

Kıbrıs Türk ve Rum tarafının 22-24 Ocak'ta New York yakınlarındaki Greentree'de yapılacak üçlü Kıbrıs görüşmesi sırasında, Kıbrıs sorununun bütün başlıklarında ilerleme kaydedilebilmesi için BM tarafından istenen, 20'şer sayfalık çözüm taslaklarını BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Özel Danışmanı Alexander Downer'ın Kıbrıs müzakere grubuna verdiği bildirildi.

Rum Alithia gazetesi, Kıbrıs Rum yönetimi lideri Dimitris Hristofyas'ın sunduğu taslağın içeriğine ilişkin detaylar yayımladı.

''Gazeteye göre, Hristofyas, taslağında, haritalar ve toprağa ilişkin verileri, mülkiyetin ve malların önceki sahipleri ile şimdiki kullanıcılarının haklarının ciddi müzakere edilmesine şart koşuyor. Rum tarafının taslağında, garantilerin kaldırılması ve çözümden sonra tam askersizleştirme yer alıyor.''

TASLAKTA NELER VAR?

Gazete, Hristofyas tarafından sunulan ''çözüm taslağının'' içeriğini şu şekilde aktardı:

''Yönetim ve 'Yerleşikler' (Türkiye kökenli KKTC vatandaşları): Hristofyas, dönüşümlü başkanlığın ancak; federasyonun başkan ve başkan yardımcısının ağırlıklı oy ile vatandaşlar tarafından seçilmesini öngören formülle birlikte kabul edilebileceğini vurguluyor.

'Yerleşikler' konusunda, insani nedenlerden dolayı kalacak olanlara ilaveten belirli bir sayının kalmasını kabul eden Rum tarafı, KKTC'nin nüfusuna ilişkin objektif veriler istemeye devam ediyor.

Mülkiyet ve Toprak: Kıbrıs Rum tarafı bu iki başlığı doğrudan bağlıyor ve eşzamanlı müzakere edilmelerini istiyor. Harita ve Rum idaresine verilecek bölgelerdeki tam toprak miktarına ilişkin veriler olmadan mülkiyetin düzenlenemeyeceği tezini ortaya koyuyor. Her iki taraftaki mülklerin ilk sahiplerinin, mülklerinin akıbetine; yani iade mi edileceği tazminat mı ödeneceği yoksa takas mı yapılacağına ilişkin ilk söz sahibi olmaları gerektiği ilkesinde ısrar ediliyor.

Garantiler: Kıbrıs Rum tarafı garantilerin tamamen kaldırılmasında ve çözümden sonra adanın tamamen askersizleştirilmesi için uygun bir güvenlik yapısı oluşturulması ve iki oluşturucu devletçiğin de sahip olacağı AB üyeliği sıfatının kullanılmasında ısrar ediyor.

Ekonomi ve Avrupa konuları: Bu başlıklar az çok kapandı, bu nedenle Kıbrıs Rum tarafı özet tezlerinde bunlara ilişkin küçük bir ifade yer aldı. Kıbrıslı Türk tarafının çözümün veya mülkiyet düzenlemesinin AB'nin birincil hukuku olması isteğine Rum tarafı karşı çıkıyor.

Alithia gazetesi, Hristofyas'ın ''çözüm taslağı'' önerisiyle ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:

''Kıbrıs Rum tarafı, BM'nin haftalardır ısrarla talep ettiği bir çözüm taslağının faydasına ilk başta çekinceli yaklaşıyordu. Ana endişe, bu belgelerin yeni üçlü görüşmede bir ara çözüm bulunması açısından kullanılması idi. Ancak Hristofyas'ın müzakere grubu bunun, yeni bir çıkmazdan kaçınılmasının tek yolu olacağını anladı.''

"ÇÖZÜME ÇOK YAKINIZ"

Öte taraftan KKTC Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu'nun Özel Temsilcisi Kudret Özersay da, devam eden Kıbrıs müzakereleri konusunda önemli açıklamalar yaptı.

Özersay, yaptığı açıklamada, müzakere sürecinin farklı evrelerden ve aşamalardan oluştuğuna işaret ederek, ''Artık son aşamaya daha da yaklaşıyoruz. Bir süre önce de açıkladığım üzere 'son aşama' aslında kendi içinde farklı unsurları barındıran bir süreçtir. Belirli bir tarih ya da toplantı değildir, içerisinde pek çok unsurun yer aldığı bir süreçtir. Bu unsurların bir bölümü Türk tarafının, bir bölümüyse Rum tarafının beğenmediği şeylerdir, ancak eğer çözümün olmasını istiyorsak bu unsurları yaşayacağız'' dedi.

"SON AŞAMANIN UNSURLARINDAN BİRİ HARİTA KONUSU"

Son aşamada unsurlardan birisinin harita müzakeresi olduğunu belirten Özersay, son günlerde basında Kıbrıs Türk tarafının haritayı da müzakere etmesi gerektiği yönündeki eleştirilere dikkati çekerek şunları söyledi:

''Son aşamanın unsurlarından biri de tabii ki harita müzakeresidir ve bu da bir noktada yapılacaktır. Herkes biliyor ki toprak ayarlaması denilen şey müzakerelerin altı başlığından biridir. İki lider bu müzakerenin sürecin en son aşamasında yapılması konusunda anlaşmıştır. Daha önce de söyledik, sadece belirli başlıklar değil, tüm başlıklar birbiriyle ilintilidir. Çünkü burada, adından da anlaşılacağı üzere, 'kapsamlı çözüm' anlayışı söz konusudur. Başlıkların sonuçlandırılabilmesi, tam olarak kapatılabilmesi bu altı başlığın bir noktada eşzamanlı şekilde ele alınmasını ve kapsamlı çözüm anlayışıyla bütüncül şekilde değerlendirilmesini gerekli kılar. Bu nedenle Garanti ve İttifak Antlaşması'nı da içerecek şekilde güvenliğin uluslararası boyutlarının diğer beş başlıktan tamamen bağımsız olarak görüşülemeyeceğini herkes bilmektedir.''

MÜLKİYET KONUSU

Son aşamanın bir diğer unsurunun mülkiyet rakamları olduğunu kaydeden Özersay, mülkiyet konusunda tarafların rakamlar temelinde bir çalışma yapmasını sağlayacak önerinin Greentree'de Kıbrıs Türk tarafından geldiğini ve bunun da yakın bir zamanda görüşüleceğini söyledi.

Özersay, ''Zaten bu bizim önerimizdi, ancak bunun olabilmesi için son aşamaya girmemiz gerektiğini özellikle vurguladık. Rum tarafı mülkiyet rakamlarını Avrupa Konseyi platformunda KKTC'deki mallara moratoryum konulması yönünde karar çıkartmak için bize karşı kullanıyor. Bu yüzden bizim rakamlar temelinde bir çalışmaya girebilmemiz ve bu riski alabilmemiz için son aşamaya girmeliyiz dedik. Yakında bu aşamaya giriyoruz ve böylece iki tarafın mülkiyet konusunda yaptığı önerilerin iki kesimlilik açısından olası sonuçlarını net şekilde görmek de mümkün olacak'' diye konuştu.

NÜFUS RAKAMLARI ELE ALINACAK

Kudret Özersay, Kıbrıs Türk tarafının Ekim'deki Greentree toplantısında belirli bir aşamada nüfusa dair rakamların da iki taraf arasında teati edilmesi önerisi yaptığını ve bir süre sonra son aşamanın unsurlarından birisini teşkil eden bu rakamların da ele alınacağını belirterek, şöyle devam etti:

''Hem Rum tarafı hem de Kıbrıs Türk tarafı çözüm günü itibariyle birleşik devletin vatandaşı olmasını istediği toplam rakamı diğer tarafa söylemelidir düşüncesindeyiz. Daha önce de söylediğimiz üzere, kuzey Kıbrıs'ta bulunan herkesin değil, vatandaşlarımızın birleşik devletin de vatandaşı olmasını talep ediyoruz ki bundan daha doğal birşey olamaz. Bu konuda Rum tarafı haricinde diğer muhataplarımızın bizi anladığını ve hak verdiğini görüyoruz.''

Artık neredeyse herkesin üzerinde uzlaşmaya vardığı hususun, bu süreçte doğal bir takvim bulunduğu ve bunun da Rum tarafının AB dönem başkanlığı olduğunu belirten Özersay, ''Greentree toplantısı yaklaştıkça bu tarihe dek hangi aşamalardan geçerek sona geleceğimiz daha da netleşecektir. İsmini ne koyarsanız koyun, ister programlama ister takvimleme değin, bir tür takvimleme çok yakında daha da netleşecektir diye düşünüyorum ki bu sürecin ve mevcut tıkanıklığın önünü açacaktır.''

Kıbrıs'ta liderler 9 Ocak'ta yapacakları görüşmenin ardından, 22-24 Ocak'ta New York yakınlarındaki Grentree'de, BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun ile bir araya gelecek.

AA