Yeni Kur Düzeni: Şimdi ne olacak?
İlk yazıda sistemin temellerini ve her şeyi olabildiğince basitleştiren bir şemasını çıkarmaya çalışmıştım,
Bir cümle ile özetlemek gerekirse, aslında açıklanan iki program aynı şey. Biri liranıza ve onun dövize dönmemesine talip. Diğer ise dövize ve onun TL’ye dönmesine.
3 aydan uzun bir vade seçiyorsunuz. Vade sonuna kadar bekliyorsunuz. Size dövizin getirisi, yüzde 17 faiz tavanı olan bu yeni üründen yüksekse, döviz getirisi veriyorlar. Değilse faizi alıyorsunuz. Bu kadar...
Cuma günü ne olacağını kestiremez haldeydik, sistemik bir sorunla karşı karşıya gelmemize ramak kalmıştı. O bakımdan ben yapılanı çok doğru buluyorum. Sistemin sağlığının fiyatı olmaz...
Yanlış anlaşılmasın, faizler çoktan artmalı ya da enflasyon hiçbir zaman bu kadar kontrolden çıkmamalıydı. Elbette benim savunduğum budur bu işi profesyonel şekilde yapan biri olarak.
‘Madem hiçbir doğru yapılamadı hiç olmazsa bu’. Dediğim de budur aslında...
*
Şimdi geldik yıl sonuna.
Kur 18.36’dan 10’lara kadar indi. Bankaların bilanço telaşı ile yüksek mevduat toplama ihtiyaçları var. Üstelik her şey birdenbire oldu.
Bu bakımdan fikirler karışık.
Kuru tek hane bekleyen de var 15 bekleyen de.
Ne olacak?
Bilmek güç.
Böylesi zamanlarda temellere bağlı kalmak, bir yerden kerteriz almak icap eder.
Bu yıl TL’nin kaybı yüzde 34 (Doların getirisi değil, TL’nin kaybı. İkisi çok farklı oranlar keza). Tahmin ediyorum ki yıl sonu TÜFE de buraya yakın bir yerde oluşacak. Kabaca 30-35 arası bir yıllıklandırılmış Aralık enflasyonu bekliyorum.
Arada uzun negatif reel faiz dönemleri ve yüksek oynaklıklar görüldüğü için 11.50-12 arasında bir yıl sonu kapanışı beni şaşırtmaz. Doğal olarak, ‘bu kadar çaba sarf edildi; TCMB’nin hala etkisi olduğu da görülüyor. Bu kur yıl sonu daha da indirilir’ tezi de bence bir o kadar geçerli.
Ben yine bahsettiğim seviyelere yakın bir tahmin aralığında kalacağım.
Asıl mesele gelecek yıl...
*
Önem sırasına koyalım ve yazalım.
1/Yapılanlar yapılmasaydı kur bu kadar yükselmezdi.
2/Son yapılan yapılmasaydı, kur daha da yükselirdi.
3/Yapılan yüksek enflasyona çare değil bu yüzden yükseliş eğilimi normal sonuç olmalı.
Düşüncelerimi en kısa şekilde ifade etmeye çalıştım.
Şimdi iş gelecek yılın enflasyonunu tahmin etmeye geldi. Kur, buna yakın bir yüzde ile değer kaybedecektir normal seyrinde kalırsa.
TCMB’nin kendi yaptığı ankette 12 ay sonrasının TÜFE beklentisi yüzde 20’lerde geziyor. Bu yıl kapanışı üstüne bir yüzde 20 daha ekleyin. Alın size makul bir plan.
Ne var ki seçim beklentinize göre ara tadilatlar yapmak zorunda kalabilirsiniz bu tahmine. O da size kalsın.
*
Bu sistem kendi içinde oldukça rasyonel. Hazine garantili şekilde kur getirisi opsiyonu veren mevduat.
Peki herkes buraya koşar mı?
Sanmam çünkü 3 aylık mevduat yapmak istemiyor vatandaş. Önünü göremiyor. Ancak TL’de olup buna geçmek isteyen çok kişi olacaktır.
Bu da her gün doların peşinden koşan kitleyi en azından gemiden indirmeye yeter. Çünkü ana para riski olmadan kura ortak oluyorsunuz TL tutarak.
Ben dolar tutanların 3 aydan emin olamadıkları ve zaten ellerinde dolar olduğu için hallerinden memnun olduklarını var sayıyorum. Onların geçişi güç.
Sorun değil. Yeni alıcı gelmemesi bile yeter. Kaldı ki çok insanın eli de yandı zaten.
Sistem ne kadar gider?
Henüz kimse bilmiyor. Deneysel politikaların kesin devam yolları olmaz.
Vakıa, zaman kazanıldı. Şimdi yapılacak şey bu arada karar vermek. Ancak belli ki rekabetçi kur söyleminin sonuna geldik.
Faizler yüksek, enflasyon yüksek, kur yüksek ancak korkutucu olmayan bir seviyede olacak önümüzdeki 1-2 ayda. Devamına da o zaman bakılacak. Sorunlar bitmedi, bir mola almış olduk.
Benim gördüğüm bu.