Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
        Anasayfa Özel İçerikler Nihal Bengisu Karaca Hor görmek başkaydı, kıstırılmak bambaşka

        İlk sezonunda geniş bir toplumsal panoramaya yayılan, çok sayıda karakteri, mekânı ve birbirine değdiği hâlde birbirine dokunamayan hayatlarıyla hafızalara yerleşen “Bir Başkadır”, ikinci sezonunda hayli farklı bir anlatı tercihiyle karşımızda.

        Dört bölüm, sınırlı sayıda karakter, neredeyse üç mekân… İlk bakışta insanın aklına ister istemez şu soru geliyor: Berkun Oya neden böyle bir daralmaya gitmiş?

        Oysa biraz ilerleyince anlıyoruz ki bu kez biçim, içeriğin yalnızca taşıyıcısı değil, içeriğin ta kendisi.

        Karakterlerin hareket alanı daraldıkça hikâyenin dünyası da daralıyor. İlk sezonda birbirine çarpan/ çarpabilmek gibi bir serbest alanları olan hayatların yerini, giderek kapanan bir kıskacın içindeki insanlar alıyor.

        REKLAM

        İlk sezonda birbirini hor görerek var olan, kendi kimliğini bir başkasını küçümseyerek tahkim eden insanları izlemiştik. Peri’nin Meryem’e, Gülbin’in Peri’ye, Gülhan’ın Gülbin’e, Yasin’in evindeki kadınlara yönelttiği horgörü, aslında herkesin kendi varoluşunu bir başkasının eksikliği üzerinden kurma çabasının farklı tezahürleriydi.

        Birbirimizin hayat tarzına, inancına, sınıfsal konumuna, alışkanlıklarına takılıp duruyor; aynı hayatı paylaşırken birbirimize hayatı dar ediyorduk. Bütün bu didişmenin altında ise hâlâ bir araya gelebileceğimize, birbirimizi tanısak belki sevebileceğimize dair bir umut vardı.

        REKLAM

        İkinci sezonda o umut ciddi bir sınavdan geçiyor. Peri ile Meryem artık çatışmıyor. Meryem bu kez Peri’nin kapısını yardım istemek için çalıyor. Peri’nin ise yardım edebilecek bir esnekliği yok, istese de edemez.

        “Ben istediğini sana veremem, yapamam” cevabı, yalnızca mesleki sınırlarını hatırlatan bir psikiyatristin cevabı değil. Konuşmanın, birbirini dinlemenin, anlamanın ve teselli etmenin yetebileceği eşiğin geride kaldığına dair bir itiraf.

        Zira Periartık güvenli bir mesafeden gözlem yapan kişi değil. Gazeteci kocası, başkomiser Muzaffer’in radarında.

        Bütün didişmeleri aşan bir kontrol mekanizması hepsini eşitlemiş ve neredeyse aynı yerden sıkıştırmış durumda. Hatta kontrol eden de mutlu değil, huzurlu değil.

        REKLAM

        ASIL TEHDİT “BİRBİRİNİZ” DEĞİLDİ

        Dizinin hikâye çekirdeğinde, imam olan Yasin’in YouTube için içerik üretmesi ve zaman zaman siyasete de değinmesi nedeniyle başına gelenler var. Yasin’in hikâyesi, ifade özgürlüğü ihlalinin yalnızca seküler, muhalif veya entelektüel çevrelerin başına gelen bir mesele olmadığını beyazcama taşıyan ilk örnek olabilir.

        Berkun Oya Muhafazakârların da panoptikondan payını aldığı gerçeğinin hakkını teslim ediyor. Onların da sözü, düşüncesi ve itirazı nedeniyle bedel ödeyebildiğini gösteriyor.

        Üstelik bunu, devletle barışık yaşamayı bir tür güvence olarak benimsemiş bir toplumsal çevrenin içinden izliyoruz. Ve bu çevre kendi mahallesinden birinin başına geleni duyduğunda sorguladığı tek şey“Ne gerek vardı öyle video çekmeler falan?” oluyor. İtiraz etmek yerine, ihlale uğrayanın hangi sözü söylediğini, neyi kurcaladığını, neden rahat durmadığını sorguluyor.

        REKLAM

        Çünkü bazı habitatlarda sessizlik, yalnızca bir davranış biçimi değil, makbul vatandaşlığın da ön koşulu.

        Devletle kurulan ilişkiyi hak ve hukuk üzerinden değil, sadakat ve itaat üzerinden tanımladığınızda, başınıza gelen haksızlıkta bile kusuru kendinizde/ kendinizden olanda arayabiliyorsunuz.

        Berkun Oya, birbirinin sınıfına etnik kökenine inancına yaşam tarzına ‘tehdit’ gözüyle bakan sekülere, muhafazakâra, gazeteciye, imama neyi gözden kaçırdıklarını göstermek istiyor. Hepsinin üstündeki mekanizmayı…

        Birbirimizle uğraşırken kendi sorguçlarını parlatmış düzen kendi işini mükemmel biçimde görmüş. Şimdi herkes kendi mahallesinin daha iyi/ daha güvenli/ daha güçlü olduğuna dair eski kanaatinin enkazı altında.

        REKLAM

        FARE AÇ, ASLAN DA AÇ

        Meryem’in bir noktada söylediği “Öyle bir dönem ki fare aç, aslan da aç” cümlesi, sezonun belki de en dahiyane repliği. İlk sezondan beri yetinmeyi bilen, önyargısız, meraklı, herkesle kaynaşmaya açık, tek kişilik umut pratiği olan Meryem, burada bir şeyin farkına varıyor. Açlık yalnızca yoksulun, güçsüzün, hayatta kalmaya çalışanının meselesi değil. Aslanın da açlığı var. Ne var ki onunki başka türlü bir açlık: Kudrete, hükmetmeye, kontrol etmeye duyulan doymak bilmez iştah.

        Muzaffer başkomiser karakteri eşsiz bir örnek.Oturduğu apartmanda kendi kafasındaki ideal düzeni kurmaya çalışırken Meryem’in kocasını ihbar eden, onun tutuklanmasına yol açan adam.

        REKLAM

        Kendisini iyi biri, hatta başkalarının iyiliği için çabalayan biri olarak görüyor. Meryem’in de hâlâ onun hakkında hüsnüzan beslemesi, hikâyenin en rahatsız edici ayrıntılarından biri. İnsanın kendi hayatına dokunan haksızlığı bile, yıllardır içine yerleştiği kanaatler ve aidiyetler üzerinden yorumlayıp her seferinde ‘yok o iyidir o yapmaz’ alışkanlığına kapılması ne kadar tanıdık…

        Muzaffer’in terapi için gittiği Peri’nin odasında takındığı ahval, bu kontrol, paranoya, huzursuzluk üçgeninin mikro örneği .

        Otorite sahibi olan Peri olmasına rağmen kadının nasıl terapi yapacağına karışıyor, gizlilik konusunda talimatlar veriyor, yasak olmasına rağmen sigarasını içiyor. Sonra birden kalkıp perdeleri kapatıyor. “Buradan bir şey çıkarsa başın belaya girer” diyerek kendi korkusunu damıtıp odanın içine yayıyor.

        REKLAM

        Gücü elinde tutan adam, kendi korkularının da herkes tarafından paylaşılmasını istiyor. Kendi huzursuzluğunu başkalarının hayatına ihraç ediyor.

        Ne var ki Muzaffer’in geceleri uyuyamaması, bütün bu kudret gösterisinin ardındaki boşluğu ele veriyor. Ölen karısını gelinlik içinde gördüğü sahne, Peri’nin ona sorduğu soruyla başka bir anlam kazanıyor: Karısını gençliğiyle mi, ölümüne yakın hâliyle mi hatırlıyor? Tabii ki genç haliyle.

        Belki de Muzaffer’in özlediği yalnızca karısı değil; onunla birlikte kaybettiği kendi gençliği, bugünkü karanlığına henüz teslim olmadığı zamanlar, kendi masumiyetine duyduğu inancın taze olduğu yıllar.

        REKLAM

        Başkalarının hayatını denetleyebilen ama kendi geçmişiyle barışamayan bir adam. Başını yastığa koyduğunda uyuyamamak, burada vicdanın ve kaybolmuş huzurun metaforuna dönüşüyor.

        SON KÖPRÜDEN ÖNCE

        İkinci sezonda yalnızca Muzaffer’in temsil ettiği kontrol arzusunu değil, baskı ortamının insanlarda yarattığı farklı ruh hâllerini de izliyoruz. Peri’nin gazeteci kocası, bir taksi şoföründen bile kuşkulanacak kadar paranoyaklaşmış durumda. Tehlikenin farkında olmanın bedeli, sürekli teyakkuz hâlinde yaşamak. Meryem ise başına gelenlerin arkasındaki sofistike mekanizmayıçözemeyecek kadar saf. Alışkanlıklarının, aidiyetlerinin ve kendisine öğretilmiş kabullerin içinden bakmaya devam ettiği için farkındalıkları bile onu gerçekliğin kapısından içeri sokamıyor.

        REKLAM

        Biri her yerde bir tehlike seziyor, diğeri tehlikenin nereden geldiğini anlamlandırmakta zorlanıyor. Fakat ikisinin de hayatı daralıyor.

        En acıklısı da Meryem’in hâli. İlk sezonda farklı dünyalar arasında kendiliğinden köprü kurabilen, merakı ve şefkatiyle insanları birbirine yaklaştıran o kadın, şimdi hamile, çaresiz, gözleri ağlamaktan kızarmış hâlde karşımızda. Peri’nin kapısını çalıyor ama bu kez karşısında birbirini tanımaya çalışan iki insanın kurabileceği o eski temasın imkânlarla dünyası yok. Toplu bir nefes alamama var.

        Meryem, bu hikâyede birlikte yaşama ihtimalinin en canlı temsilcisiydi. Onun bile körelip çaresiz kaldığı yerde var olan sadece köprüden önceki son çıkışın belli belirsiz yanıp sönen tabelasıdır.

        REKLAM

        İlk sezonda birbirimizi düşman sanıyorduk. İkinci sezonda ise birbirimizin asıl tehdit olmadığını anlamak için epey geç kalmış olabileceğimizi görüyoruz. Seküleri de muhafazakârı da gazeteciyi de imamı da kendi korkularının ya da fiziki duvarların içine hapseden bir düzenek var. Bu düzenek insanları kederde eşitliyor, yakınlaştırıyor ama artık bunların anlamı yok. Her şey için geç kalındı.

        Dört bölüm, birkaç mekân ve giderek küçülmüş bir dünya tam olarak bu daralmışlığı imlemek için orada.

        Berkun Oya’ya hiç umut aşılamadığı için kızabiliriz. Ya da çok sert bir tokadı olabilecek en naif biçimde atabildiği için övebiliriz.

        REKLAM

        Ben ikincisini seçiyorum.