Abdurrahman Yıldırım

Üçüncü doping ABD'den geldi

Yaklaşık 8 aydır satış baskısı altında olan küresel piyasalar yeni yılla birlikte alım yönüne döndü. Negatif trend de pozitif bir eğilime dönüştü.

■ Bunda AB'nin aldığı kararlar kadar Avrupa Merkez Bankası'nın parasal genişlemeye gitme kararı ilk doping etkisi yaptı.
■ Bir de, 8 aydır varlıklarını nakite çeviren uluslararası yatırım fonları ve yatırımcıların, yeni yılla birlikte AB'deki gelişmelerin de etkisiyle yeniden risk almaya başlamaları piyasalar için ikinci dopingi yaptı.
■ Önceki gün ABD Merkez Bankası'nın kararı da piyasalar için üçüncü doping etkisi yaptı. FED politika faizini artırmama taahhüdünü 2013 ortasından 2014 sonuna kadar uzattı. Ortaya yüzde 2'lik bir enflasyon hedefi koydu. Buna uyumda herhangi bir risk de yok. FED, ABD'nin büyüme oranını düşürürken istihdamdaki iyileşmenin süreceğini tahmin etti. Ortaya konulan bu tablo, piyasalar tarafından FED'in üçüncü parasal genişlemeye hazırlık yaptığına da yorumlandı. Risk alma iştahı patladı. Gelişmekte olan ülkelere para aktı. Dolar değer kaybederken diğer para birimleri değer kazandı. Faizler düşerken diğer bütün varlık fiyatları artmaya başladı.

NEYE YOL AÇTI: Borsalar hızla değer kazandı. İMKB'deki bir günlük artış yüzde 4'ü buldu.

■ Faizler düştü. ABD 10 yıllık faizi 10 baz puan düşerken Türkiye gösterge faizi yarım puan düşüşle yüzde 10'un altına indi ve yüzde 9.76'ya indi. Böylece faizler, 10 Kasım'dan bu yana en düşük düzeyine ve tek haneye indi.
■ TL değer kazandı. Doların TL karşısındaki değeri 2.5 ayın en düşüğünü gördü ve 1.80'in altına inerek 1.7890'a kadar geriledi. TL'nin sepet bazındaki değeri 29 Aralık'ta 2.2032 seviyesinden dün en düşük değerlere göre 2.0673'e geldi. Bir aya yaklaşan sürede döviz sepetindeki gerileme yüzde 6.2'yi buldu.
■ Faizi daha uzun süre düşük kalacağından ve üçüncü parasal genişlemeye gideceği tahminleri yapıldığından dolayı dolar değer kaybediyor. Euro dolar paritesi 1.2929'dan 1.3174'e yükseldi. Bu, bir günde yüzde 1.9 değerlenme veya doların değer kaybı demek.
■ Hem doların değer kaybetmesi hem de ABD'den yeni parasal genişlemeye gideceğinin beklenmesi, altın fiyatlarının önünü açtı. Altının ons fiyatı 1.649 dolardan 1.725 dolara çıktı. Bir günlük artışı yüzde 4.65'i buldu.

PARA YERİNE DÜŞÜK FAİZ: ABD'nin fazla değerlenen dolara çare olarak üçüncü parasal genişlemeye gidebileceğini düşünenlerdendim. Ancak önceki günkü düşük faiz taahhüdünü uzatma kararını asıl doların değerini düşürmek için aldığını tahmin ediyorum. Bu durumda hemen bir parasal genişlemeye gitme ihtiyacı azalabilir. ABD parasal genişlemeyi ekonomisinde bir kötüleşmede kullanmaya saklayabilir.
Bu konudaki umudun boşa çıkması ise piyasalara güçlü bir darbe indirmeyebilir. Çünkü, Avrupa parasal genişlemesini sürdürecek. İlk ihale şubat sonunda, son ihale de mart ayında yapılacak. ECB'nin yapacağı genişlemenin boyutuna göre, FED de doların değerini dengelemek için yeni adımlar alabilir.

SONUÇ: "Para güneşimizdir; yaşatır da öldürür de." Thoroton Wilder